Ahmed Misbah

ދީނުގައި ޙައްދު ފަހަނަ އަޅައިދިޔުން

2010-05-16T12:06:00.000-07:00

އަނެއްކަމަކީ މުޖުތަމަޢަކީ މިސާލީ މުޖުތަމަޢެއްކަމުގައި ބެލުން

ހައްދު ފަހަނައަޅާ ދިއުމުގެ މަޡްހަރުތަކުގެ ތެރޭގައި އިންސާނާ އޭނާގެ މުޖުތަމަޢަކީ މިސާލީ މުޖުތަމަޢެއްކަމުގައި ޚިޔާލު ކުރުން ހިމެނެއެވެ. އެފަދަ މީހަކު ހީކުރަނީ މުސްލިމު މުޖުތަމަޢަކީ މަލާއިކަތުންގެ މުޖުތަމަޢެއް ފަދަ މުޖުތަމަޢެއް ކަމުގައެވެ. މުޖުތަމަޢުގައި އޮންނަންވާނީ ލޯތްބާއި އޯގާތެރިކަމާއި ކިޔަމަންތެރިކަމާއި މިކަންކަން ފުރިހަމައަށެވެ. މިހާރުގެ މުޖުތަމަޢަކީ މިފަދަ މުޖުތަމަޢެއްނަމަ މިއީ މިސާލީ މުޖުތަމަޢެކެވެ. މުޖުތަމަޢުން ކުށްފާފަ ފެންނަނަމަ އެމުޖުތަމަޢަކީ އިސްލާމީ މުޖުތަމަޢެއްނޫނެވެ. އެއީ ޖާހިލީ މުޖުތަމަޢެކެވެ. މިއީ ކަމެއް ސިފަކުރުމުގައި ހައްދު ފަހަނައަޅާ ދިއުމެވެ. އަދި ޙަޤީޤަތާ ދުރުވުމެކެވެ. ފަހެ އިންސާނާއަށް އިންސާނެކޭ ކިޔުނީ އޭނާ ހަނދާންނެތޭލެއް ގިނަކަމުންނެވެ.

) وَإنَّ كُلُّ ابن آدم خَطَّاء وخير الْخَطَّائِيْنِ التَّوَّابُوْنَ ) رواه الترمذي

މާނައަކީ: "އާދަމުގެ ދަރިންގެ ތެރެއިން ކޮންމެ މީހަކީ ކުށްކުރާނެ މީހެކެވެ. ކުށްކުރާ މީހުންގެ ތެރެއިން އެންމެ ރަގަޅުބަޔަކީ ތައުބާވާ މީހުންނެވެ. " އަދިވެސް ޙަދީޘް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ.

(وَلولمْ يُذْنب الْبَشَر لَخَلَقَ اللّهُ بَشَرًا يُذْنبُوْن فَيَسْتَغْفِرُوْنَ فَيَغْفِر لَهُمْ ) رواه الترمذي

މާނައަކީ : "އިންސާނުން ފާފަ ނުކުރާނަމަ ފާފަކުރާނެ އިންސާނުންގެ ބަޔަކު ﷲ އުފައްދަވައި އެބައިމީހުން ފާފަކުރުމަށްފަހު ތައުބާވުމުން ﷲ އެބައިމީހުންނަށް ތައުބާލައްވަވާނެއެވެ." ފާފަ ކުރުމަކީ ހުރިހާ އުއްމަތެއްގައިވެސް އޮތް ކަމެކެވެ. ކީރިތިރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ އުޅުއްވި ޒަމާނުގައި އުޅުނު ބައެއް މީހުންވެސް ކުށްފާފަ ކުރިކަމަށް ޞައްޙަ މަގުން ވާރިދުވެފައި ވެއެވެ. ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައި ވެއެވެ.

( وَخُلِقَ الْأِنْسَانُ ضَعِيْفًا ) (سورة النساء 28 )

މާނައަކީ: "އެދުންތަކުގެ ކުރިމަތީގައި ނިކަމެތިވެގެންވާ މީހަކު ކަމުގައި އިންސާނާ ހެއްދެވިފައިވެއެވެ." ކުށްކުރުމަކީ އިންސާނުންގެ ކިބައިގައި ފިލައިނުގޮސް ހުންނަ ސިފައެކެވެ.

7- ހައްދުފަހަނައަޅާ ދިއުމުގެ މަޡްހަރުތަކުގެ ތެރެއިން މީސްތަކުން ކާފަރުކޮށް ނަރަކައަށް ލުމުގެ ބައި ހިމެނެއެވެ. މިކަން މިހެން ދިމާވަނީ އަނެކާގެ އަބުރަށް އަރައިގަނެވިގެންނެވެ. މިފަދަ ޙާލަތުގައި އެމީހުންގެ ލޭ އޮހޮރުވުން ހުއްދަވެގެން ދެއެވެ. މުދާ ހުއްދަ ވެއެވެ. އަދި އެފަދަ މީހެއްގެ ޙުރުމަތެއް ޒިންމާއެއް ނުއޮވެއެވެ. އެހެންކަމުން މީސްތަކުންކުރެ ގިނަބަޔަކު ކާފަރުކޮށް ދީނުން ބޭރުވެއްޖެ ކަމުގެ ތުހުމަތު ބޮލުގައި އަޅުވައެވެ. ނޫންނަމަ އެއްގޮތަކަށްވެސް އިސްލާމްދީނަށް ނުވަންނަ ބަޔެއްކަމުގައި ބުނެއުޅެއެވެ. މިއީ ހައްދުފަހަނައަޅާފައިވާ މީހަކު އޭނާގެ އެކުވެރިޔާ އެއްވާދީއަށް އަދި މުޅި އުއްމަތް އެހެންވާދީއަކަށް ވައްދާ ގޮތެވެ. މިކަންކަމަކީ އިސްލާމްދީނުގެ ކުރީކޮޅުގައި ޚަވާރިޖުންގެ ކިބައިންވެސް ފެނިފައިވާ ކަމެކެވެ. އެބައިމީހުންނަކީ ޤުރްއާން ކިޔެވުމާއި ރޭ އަޅުކަމާއި ރޯދަހިފުން ފަދަ ތަފާތު އަޅުކަމުގައި އެންމެ ބޮޑަށް ހިފަހައްޓައިގެން ތިބި މީހުންނެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެބައިމީހުން ގެނައި ފިކުރަކީ ފަސާދައިގެ ފިކުރެކެވެ. ޝައިޠާނާ އެބައިމީހުންނަށް އެބައިމީހުންގެ ނުބައި ޢަމަލު ޒީނަތްތެރި ކޮށްދިނުމުން އެބައިމީހުންވެސް ދުށީ އެއީ ރީތި ޢަމަލެއް ކަމުގައެވެ. މިބައިމީހުންގެ އެންމެ ޚާއްޞަ އެއްސިފައަކީ " އިސްލާމްދީނުގެ އަހުލުވެރިންނާ ހަނގުރާމަ ކުރުމެވެ.އަދި ބުދުދީނުގެ އަހުލުވެރިންނަށް ދަޢުވަތު ދިނުމެވެ." މިދެންނެވި ޚަވާރިޖުންގެ ޢަމަލު މިޒަމާނުގައި ކުރާ މީހުންނަކީ ޖަމާޢަތުއްތަކްފީރު ވަލްހިޖްރައިގެ އަހުލުވެރިންނެވެ. އެބައިމީހުން ކާފަރުކުރަނީ ފާފައަކަށް އަރައިގަންނަ ކޮންމެ މީހެކެވެ. އެއީ ތައުބާވުމެއް ނެތި އެގޮތުގައި ހުންނަ ކަމަށްޓަކައެވެ. އެގޮތުން އެބައިމީހުން ކާފަރުކުރަނީ ޤައުމުގެ ވެރިންނާއި ރައްޔިތުންނެވެ. ޢިލްމުވެރިންނާއި ޢާއްމުންނެވެ. އަދި އެބައިމީހުންގެ ޚިޔާލުތަކާ ދެކޮޅު ހަދާ މީހުންނެވެ. އަދި އެބައިމީހުން އެވަންނަ ކޮންމެ ތާކަށް ނުވެންނަ ކޮންމެ މީހެކެވެ. އަދި އެބައިމީހުންގެ އުޞޫލުތަކާ ގޮތް ދޫކޮށްފިނަ އެމީހަކީ އެއީ މުރުތައްދުވެފައިވާ ލޭއޮހުރުވުން ހުއްދަ މީހެކެވެ. މިބައިމީހުން މީހުން ކާފަރުކުރުމުގައި މިގޮތަށް އިސްރާފު ކުރެއެވެ. މީސްތަކުން ދިރިތިބި ޙާލަތާއި މަރުވެފައިވާ ހާލަތުގައިވެސް މީސްތަކުން ކާފިރު ކުރެއެވެ. މުސްލިމެއްގެ ބޮލުގައި ކުފުރުގެ ތުހުމަތު އެޅުވުމާމެދު ވިސްނުމަށާއި އެކަމުން ދުރުވުމަށް ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އިންޒާރު ދެއްވާފައި ވެއެވެ. ޞަހީޙު ޙަދީޘެއްގައި ވެއެވެ. (مَنْ قَالَ لِأخِيْهِ يَا كَافِرُ فقد باء بها أحدهما ) މާނައަކީ: މީހަކު އޭނާގެ އަޚާއަށް ކާފިރެކޭ ބުނެފިނަމަ އެދެމީހުންގެ ކުރެ އެކެއްގައި އެސިފަތައް ވެއެވެ." ކާފަރެއްކަން ޔަޤީން ނުވެއްޖަނަމަ އެމީހެއްގެ ބޮލުގައި ތުހުމަތު އަޅުވައެވެ. މިއީ ވަރަށް ނުރައްކާތެރި ކަމެކެވެ

ދީނުގައި ހައްދުފަހަނައަޅާ ދިއުމުގެ ސަބަބުތައް

ދީނުގައި ހައްދުފަހަނައަޅާ ދިއުމުގެ ސަބަބުތަކެއްވެއެވެ.

1- ދީނުގެ ޙަޤީޤަތް ރަގަޅަށް އެގިފައިނެތުން :

ހައްދުފަހަނައަޅާ ދިއުމުގެ ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި އިސްލާމްދީނުގެ ޙަޤީޤަތް ރަގަޅަށް އޮޅުންފިލާފައި ނެތުން ހިމެނެއެވެ. އިސްލާމީ ފިޤްހާއި އޭގެ ސިއްރުތަކާއި މަޤްޞަދުތަކާއި އޭގެ ރޫޙު ރަގަޅަށް އޮޅުން ފިލާފައި ނެތުމެވެ. މިތާގައި މިމާނަ ކުރެވެނީ މުޅިން ޖާހިލަކަށް ވުމެއްވެސް ނޫނެވެ. މިތާގައި މިޤަޞްދު ކުރެވެނީ ޢިލްމެއްގެ ބައިކުޅަބައެއް ލިބިފައިވުމަށެވެ. މިހެންވެ އަލްއިމާމު އައްޝާޠިބީ އޭނާގެ ފޮތް " އަލްއިޢުތިޞާމު" ގައި ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ. އިސްލާމީ އުއްމަތުގެ ތެރޭގައި އިޚްތިލާފުތަކާއި ބައިބައިވުން ފެށިގެން ދިޔައީ އިންސާނުން އޭނާ އަމިއްލައަށް ތިމާއަކީ މާމޮޅަށް ދަންނަ މީހަކު ކަމުގައި ދެކި ޢިލްމުގެ އަހުލުވެރިއެއް ކަމުގައިވެ ދީނުގެ ނަމުގައި އިޖްތިހާދު ކުރެވޭ މީހެއްކަމުގައި ވުމެވެ. އެކަމަކު އޭނާއަކީ ޙަޤީޤަތުގައި އެފެންވަރުގެ މީހެއްނޫނެވެ. އެހެންވެއްޖެނަމަ އޭނާއަށް ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޙަދީޘް ބަސްފުޅު ހަދާންކޮށް ދޭން ޖެހެއެވެ.

(إن الله لا يقبض العلم انتزاعاً ينتزعه من العباد ، ولكن يقبض العلم يقبض

العلماء حتى إذا لم يبق عالم اتخذ الناس رءوساً جهالاً فسئِلوا فأفتوا بغير علمِ

فضلوا وأضلوا) رواه البخاري

މާނައަކީ: ހަމަކަށަވަރުން ﷲ ތަޢާލާ އަޅުތަކުންގެ ކިބައިން ޢިލްމު އުފުއްލަވަނީ ޢިލްމު ނެތިކުރެއްވުމަކުންނެއް ނޫނެވެ. އެހެންނަމަވެސް ޢިލްމު ނެތިކުރައްވަނީ ޢިލްމުވެރިން ނެތިކުރެއްވުމުންނެވެ. އެގޮތުންގޮސް މިބިންމަތީން ޢިލްމުވެރިން ނެތިގޮސް މީސްތަކުން ޖާހިލުވެ ދީނުގެކަންކަމުގައި ސުވާލުކުރުމުން އެއްވެސް ޢިލްމަކާއިނުލައި ފަތުވާދީ ހެދުމުން މީސްތަކުންނަށް މަގުއޮޅި މަގުފުރެދިގެން ދިއުމުންނެވެ." އެހެންވީމާ ޢިލްމުގެ އެތިކޮޅެއް ލިބި އެކަމާއިމެދު ޢަޖާއިބުވެ ބޮޑާވެ އޭނާއަކީ ޢިލްމުވެރިއެއްކަމަށް ހީކުރުމަކީ ޖާހިލުމުރައްކަބު ވުމެވެ.

ޖާހިލުކަމުގެ މަޡްހަރުތައް

ނައްޞުތައް ދެނެގަތުމުގައި ހަމައެކަނި އޭގެ ބޭރުފުށުގެ މާނައަށް ބެލުން : އިސްލާމީ ބައެއްޒުވާނުން މިހާރު ނައްޞުތައް ދެނެގަތުމުގައި ހިފަހައްޓަނީ ނައްޞުތަކުގެ އަކުރުތަކުގައެވެ. ނުވަތަ އެހެންގޮތަކަށް ދަންނަވާނަމަ ހަމައެކަނި އޭގެ ބޭރުފުށުގެ މާނައިގައެވެ. އެއްވެސް ޙާލެއްގައި އޭގައި އެކުލެވޭ މަޤްޞަދުތަކާއި މާނަތަކަށް ބެލުމެއްނެތިއެވެ. އެބައިމީހުން ޤިޔާސެއް ނުދަނެއެވެ. އަދި ޤިޔާސްގެ ބޭނުމެއްވެސް ނުކުރެއެވެ. އަދި ކަމެއް ޝަރުޢުކުރެއްވި ޙިކްމަތަކަށް ޢިއްލާއަކަށް ނުބަލައެވެ. މިސާލަކަށް ޞަޙީޙައިނިގައި އައިސްފައިވާ ޙަދީޘަކަށް ބަލާއިރު މިޙަދީޘްގައި ވަނީ ކާފަރުންގެ ޤައުމަކަށް ނުވަތަ ޢަދާވާތްތެރިންގެ ޤައުމަކަށް މުޞްޙަފު ގެންދިއުން ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ މަނާކުރައްވާފައެވެ."

( عن عبد الله بن عمر رضي الله تعالى عنهما أن رسول الله صلى الله عليه وسلم : نهى أن يسافر بالقرآن إلى أرض العدو) رواه البخاري

މާނައީ: މާތްﷲ އެދެބަފައިކަލުންނަށް ރުއްސުންލެއްވި ޢުމަރުގެފާނުގެ ދަރިކަލުން ޢަބްދުﷲ ގެ އަރިހުން ރިވާވެފައި ވެއެވެ. " ޢަދުއްވުންގެ ޤައުމުތަކަށް ކީރިތިޤުރްއާން ގެންދިއުން ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ނަހީކުރެއްވިއެވެ." މިކަން މަނާކުރެއްވުމުގެ ޢިއްލާއަށް ބަލައިފިނަމަ ބަޔާންވެ އެގިގެންދަނީ ކީރިތިރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ މިކަން މަނާކުރެއްވީ މުޞްހަފަށް ކާފަރުން ދީފާނެ ގެއްލުމަކަށްޓަކައެވެ. ނުވަތަ ހިތާފާނެ އިހާނެތިކަމަކަށްޓަކައެވެ. އެހެންނަމަވެސް ފެންނަނީ މިފަދަ ޒުވާނުން މިކަން ނަހީ ކުރެއްވި ސަބަބަށް ބެލުމެއްނެތި މުޞްޙަފެއް ހިފައިގެން ކާފަރުންގެ ޤައުމަކަށް ދިއުން ނަހީކުރާތީއެވެ. އޭރު އެތާގައި ދިރިއުޅޭ މުސްލިމުންނަށްވެސް އަދި އެނޫން މުސްލިމުންނަށްވެސް ކީރިތި ޤުރްއާން ވަރަށް ބޮޑަށް ބޭނުންވެފައެވެ. ކިޔެވުމަށާއި ހިތުދަސްކުރުމަށާއި ކުޑަކުދިންނަށް އުގަންނައިދިނުމަށާއި ކާފަރުންނަށް އިސްލާމްދީނަށް ދަޢުވަތުދިނުމަށާއި މިކަންކަމަށެވެ. މިހެންވެ ފިޤްހުޢިލްމުވެރިން ފަތުވާދެއްވަނީ އެގޮތަށް ކީރިތިޤުރްއާނެއް ކާފަރުންގެ ޤައުމަކަށް މިޒަމާނުގައި ގެންދއުމަކީ އެކަމުގައި މަނާކުރާނެ އެއްވެސް ޢިއްލަތެއް ނުވާތީ ( އިހާނެތިކޮށް ހިތުން ، ގެއްލުން ދިނުން ) ހުއްދަކަމުގައެވެ. ޢިއްލާއަކީ އެކަމެއްކުރުން ނުވަތަ ނުކުރުމަށް ކުރިމަތިވާނެ ކަމެކެވެ. ޢިއްލާއެއް ފެނިއްޖެނަމަ ޙުކުމް ކަނޑައެޅޭނެއެވެ. އެކަމުގައި ޢިއްލާ ނެތިއްޖެނަމަ ކަންވެސް ނަފީވާނެއެވެ. ނުވަތަ ކުރީގެ ޙުކުމް ނަފީވާނެއެވެ. މިއީ މިޒަމާނުގައި އެންމެހާ މުސްލިމުންގެ ތެރޭގައި ޢަމަލު ކުރެވެމުންދާ ގޮތްކަން އެއްވެސް އިންކާރަކާއި ނުލައި އެންމެން ޤަބޫލުކުރެއެވެ.

މިފަދަ އަނެއް މިސާލު: ދުރުދަތުރުކޮށްފައި އަންނަ މީހުންނަށް ރޭގަނޑު ގެއަށްވަނުން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ މަނާކުރެއްވިއެވެ.

(نهى رسول الله صلى الله عليه وسلم أن يطرق أهله ليلاً) رواه البخاري ومسلم

މާނައަކީ: "ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވަނީ ދުރުދަތުރުވެރިޔާއަށް ރޭގަނޑު އޭނާގެ ގެޔަށް އައުން މަނާކުރައްވާފައެވެ."

(إذا أطال أحد كم الغيبة فلا يطرق أهله ليلا) رواه البخاري

މާނައަކީ: ތިޔަބައިމީހުންކުރެ މީހަކު ގެއިން ބޭރުގައި ދިގު މުއްދަތެއް ހޭދަކުރުމަށްފަހު ރޭގަނޑު ގެއަށް ނާންނަ ހުށިކަމެވެ." މިކަމުގައި ދެޢިއްލާއެއް ވެއެވެ. އޭނާގެ ގޭގެ މީހުންނަށް ނުވަތަ އަހުލުންގެ މީހަކަށް ޝައްކުވާ ފަދަ ގޮތެއްގައި ފިރިހެނަކު ފެނުމުން ސަލާމަތްވުމެވެ. ނުވަތަ އަނބިމީހާގެ ޚިޔާނާތްވުމުން ސަލާމަތް ވުމަށެވެ. ފަހަރެއްގައި އޭނާ ރޭގަނޑު ކުއްލި ގޮތެއްގައި އައުމުން ބިރުވެރި ކަމެއް ފެނިދާނެތީއެވެ. ނޫންނަމަ ނޭދެވޭ މަންޒަރެއް ފެނިދާނެތީއެވެ. މިއީ ކުށްހީއެކެވެ. ދެމަފިރިއެއްގެ ޢަމަލުތަކުގައި މިފަދަ ގޮތެއް ހުރުމަކީ ނުވަތަ މިފަދަ ގުޅުމެއް އޮތުމަކީ އިސްލާމްދީނުގައި ޢާއިލާއަށް ދެވިފައިވާ މަޤާމާ އެކަށީގެންވާ ފަދަ ކަމެއްނޫނެވެ. ދެވަނަ ކަމަކީ: އަނބިމީހާއަށްވެސް އޭނާގެ ފިރިމީހާ އަންނާނެ ވަގުތު އެގިފައި އޮތުމަކީ އޭނާއަށްޓަކައި ޒީނަތްތެރިވެ ތައްޔާރުވާން ލިބޭނެ ފުރުޞަތެކެވެ. މިސާލަކަށް މިޒަމާނުގައި ފޯނުކޮށްފައި މިވެނި ގަޑިއެއްގައި އަންނާނަމޭ ބުނިނަމަވެސް ޢިއްލާ ނެތިގެންދާނެއެވެ. އެހެންވީމާ މިކަމުގެ ޢިއްލާ އެގިފައި އޮތުމަކީ ޝަރުޢީ މަޤާޞިދު ދެނެގަތުމަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ. އަދި މިނައްޞުގެ ރޫޙުވެސް އެގިގެންދާނެ ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން މީގެ ޞައްޙަ ފަތުވާއަކަށްދާން ފަސޭހަވާނެ ކަމެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެއިން ކުޑަކުޑަ މިންވަރެއް އޮޅުންފިލާފައިވާ މީހާ ޝަރުޢީ މަޤާޞިދާ ގާތަށް ދިއުމަށް ޢުޒުރުވެރިވާނެއެވެ.

2- ބޮޑެތި މައްސަލަތައް ދޫކޮށް ކުދިކުދި މައްސަލަތަކުގައި މަޝްޣޫލުވުން ؛

ޢިލްމުގެ ރޮގުގައި މިފަދަ މީހުން ރަގަޅަށް ސާބިތުވެފައި ނުވާތީ ދީނުގެ މުހިންމު މައްސަލަތައް ދޫކޮށް ފަރުޢީ ކުދިކުދި މައްސަލަތަކުގައި ވާހަކަދެއްކުމުގައި މަޝްޣޫލުވެ އުޅެއެވެ. މިދެންނެވި މައްސަލަތަކަކީ އުއްމަތުގެ ސަލަފުންނާ ޚަލަފުންވެސް އިޚްތިލާފުވެފައިވާ ފަރުޢީ މައްސަލަތަކެވެ. އަދި މިމައްސަލަތަކުގައި އެބައިމީހުން އިއްތިފާޤު ނުވާނެ މައްސަލަތަކެވެ. ﷲގެ ހެއު ރަޙްމަތް މިކަންކަމުގައި ހިމެނިފައިވާ މިންވަރަކީ މައްސަލައިގެ އަހައްމިއްޔަތު ބޮޑުވިވަރަކަށް އިޚްތިލާފުވުން ކުޑަވާނެއެވެ. އަދި މައްސަލައިގެ އަހައްމިއްޔަތު ކުޑަވި ވަރަކަށް އިޚްތިލާފު ބޮޑުވާނެއެވެ. މިސާލަކަށް ދީނުގެ އެންމެ އުސް ކުރި ބޯއްޓަކީ ދީނުގެ ފަސްރުކުނެވެ. މިކަމުގައި އެއްވެސް މުސްލިމެއްގެ މެދުގައި އިޚްތިލާފެއް ނުވެއެވެ. މިހެން ދަށަށް ދިޔަވަރަކަށް އިޚްތިލާފު ބޮޑުވެފައި ވެއެވެ. މިގޮތުން އިޚްތިލާފު ވުން ބޮޑުވަނީ އިސްލާމީ ޢިލްމުވެރިންގެ މެދުގައި އިޚްތިލާފުވުން އުފެދިފައިވާ ފަރުޢީ މައްސަލަތަކުގައެވެ. އެކަމުގައި ދީނުގައި އަހައްމިއްޔަތުކަން ބޮޑުވެފައެއް ނުވެއެވެ. މިސާލަކަށް ނަމާދުގައި ހަރަމް ބަނުމުގައި އަތްބާއްވާނެ ތަނެއްގެ މައްސަލަ އަތް ބާއްވާއްވާނީ މޭމަތީގައިތޯ ؟ ނުވަތަ ފޫޅުން ތިރީގައިތޯ؟ ނުވަތަ ހަށިގަޑުގެ ދެފަރާތަށް އަތްދޫކޮށް ތިރިއަށް އަތް އެލުވާލާނީތޯ؟ މީގައި ބޭނުންވަނީ ކޮން އުޞޫލެއްތޯ؟ މިއީ އިޚްތިލާފުތަކެވެ.

މިއިޚްތިލާފުތަކުގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ ހުރިހާ ވަގުތެއް ބޭކާރު ކުރާނީތޯ ނޫންނަމަ އެނޫން ބޮޑެތި މައްސަލަތަކަށް ވިސްނުން ބަދަލުކޮށް ޙައްލު ކުރާނީތޯއެވެ؟ މިވަގުތު އަޅުގަނޑުމެންގެ އިސްލާމީ އުއްމަތަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ މައްސަލަތަކުގެ ތެރޭގައި އިސްލާމީ އުއްމަތުގެ މައްޗަށް ޢަލްމާނީ ޙަރަކާތްވެރިވެ ގަތުމާއި ކޮމިއުނިޒަމްގެ އުޞޫލުތައް ފެތުރިފައިވުމާއި މުސްލިމުން ނަޞާރާ ކުރުމުގެ ޙަމަލާތައް ކުރިމަތިވެފައި ވުމާއި މިކަންކަން ހިމެނެއެވެ. މިކަންކަމަކީ އުއްމަތުން އިސްލާމީ ޝަޚްޞިއްޔަތު ފޮހެލާނެ ކަންކަމެވެ. އަދި ހަމަ މިދަނޑިވަޅަކީ މުޅި ދުނިޔޭގެ އެކިއެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި މުސްލިމުން ކަތިލަމުން ގެންދާ ދަނޑިވަޅެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް ހިތާމައާއެކު ދަންނަވަން ޖެހެނީ ފަރުޢީ މިފަދަ މައްސަލަތަކުގެ އިޚްތިލާފުތަކުގައި އުޅޭމީހުން ޢިލްމު އުނގެނުމަށްޓަކައި ޔޫރަޕަށާއި އެމެރިކާއަށް ދަތުރުކޮށް އެތަންތާގައިވެސް އިސްލާމް ދީނުގެ ފަރުޢުތަކުގެ އިޚްތިލާފީ ވާހަކަތައް ޖަދަލު ކުރުމުގައި ޙައްދު ފަހަނައަޅާ ދިޔައެވެ. ޙަޤީޤަތުގައި އެމީހުންނަށް ބޭނުން ވެފައިވަނީ އިސްލާމީ ޢަޤީދާ ރައްކާތެރި ކުރުމާއި އެޢަޤީދާގެ މަތީގައި ދެމިހުރުމާއެކު ފަރުޟުތަކާއި ވާޖިބުތައް އަދާކުރުމާއި ބޮޑެތި ފާފަތަކާއި ދުރުހެލިވުމެވެ.

އޭގެ ސަބަބުތަކާއި ޢަލާމާތްތަކާއި ފަރުވާ

ޑރ. ޠާރިޤު މުޙައްމަދުއް ޠަވާރީ

(ކުވައިތު ޔުނިވަރސިޓީގެ ކުއްލިއްޔަތުއް ޝަރީޢާގެ އެސިސްޓަންޓް ޕްރޮފެސަރެއް، ކުވައިތުގެ ވުޒާރަތުލް އައުޤާފުގެ އިމާމެއް، އެ ވުޒާރާގެ ޚަޠީބެއް، އަދި އިސްލާމްފޮރއޯލް ވެބްސައިޓުގެ މުޝްރިފު ޢާއްމު)

ތަރުޖަމާ: ޢަބްދުލްމުޢީދު ޙަސަން

މިކަރުދާސް ތައްޔާރުކުރަން ޖެހުނީ، މާތްވެގެންވާ އިސްލާމްދީން، ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމާ ދެކޮޅު ހަދާކަން ބަޔާންކުރުމަށެވެ.

ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމަށް ފަރުވާކުރާއިރު، އޭގެ ސަބަބުތަކާއި އޭގެ ޢަލާމާތްތަކަށް ބަލައިނުލައި އެކަން ނުކުރެވޭނެއެވެ. މިހެންވެ، މިދަންނަވާ ބައިތައް މިކަރުދާހުގައި ހިމެނީމެވެ.

ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅު

މަފުހޫމުތަކާއި ލަފުޒުތަކުގެ މާނަ ދޭހަކުރުން.

ދެވަނަ ފިޔަވަޅު

ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމާ ބެހޭގޮތުން ވާހަކަ ދައްކަނީ ކީއްވެ؟

ތިންވަނަ ފިޔަވަޅު

ހައްދުފަހަނަޅައި ދިއުމާ ބެހޭ ގޮތުން ވާހަކަ ދައްކާއިރު ހަނދާން ނައްތާލައިގެން ނުވާނެ ކަންތައްތައް.

ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅު

ހައްދުފަހަނަޅައި ދިއުމުގެ މާނަ

ޢަރަބި ބަހުން ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމަށް ކިޔަނީ، "ތަޠައްރުފު" އެވެ. މި ލަފުޒު އައިސްފައިވަނީ "ޠަރަފު" އިންނެވެ. ޠަރަފަކީ، އެއްޗެއްގެ ކޮޅެވެ. ނުވަތަ އެއްޗެއްގެ ނިމުމެވެ. އެހެންވީމާ، ތަޠައްރުފު އައިސްފައި ވަނީ، މެދުމިން ފަހަނަޅައި ގޮސް، ކޮންމެވެސް އެއްކޮޅަކަށް ޖެހުމުންކަން އެބަ އެނގެ އެވެ.

ތަޠައްރުފުގެ އަސްލު ލަފުޒު ސާފުކޮށް އެނގެން އޮތީ ޙިއްސީގޮތުންނެވެ. މާނަވީ ގޮތުން މިލަފުޒު ބޭނުންކުރާއިރު، މީގެ މާނަ ސާފުކޮށް އޮޅުމެއް ނުފިލަ އެވެ. ތަޠައްރުފަކީ، ކީރިތި ޤުރުއާނާއި ސުންނަތުގައި، ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމުގެ މާނައިގައި ވާރިދުވެފައިވާ ލަފުޒެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު އެއީ، ނޫސްވެރިކަމުގެ މައިދާނުގައި ބޭނުންކުރަން ފެށުނު ލަފުޒެކެވެ.

ގިނައިން މި ލަފުޒު ބޭނުންކޮށް އުޅެނީ، ޢަލްމާނީންނެވެ. އެބައިމީހުން މިލަފުޒު ބޭނުންކުރަނީ، މި ލަފުޒުގެ އަސްލު މާނައާމެދު މާބޮޑު ފަރުވާލެއް ބެހެއްޓުމެއް ނެތިއެވެ. ތަޠައްރުފާއި އޭގެ މާނައަކީ ކޮބައިކަން އެބައިމީހުންނަކު ކަނޑައެއް ނާޅައެވެ. އޮޅުން ނުފިލާ ގޮތެއްގައި އެބައިމީހުން މި ލަފުޒު ބޭނުންކުރަނީ، އެބައިމީހުންނާ ދެބަސްވާ މީހުން ސިފަކުރުމަށެވެ. ދެބަސްވަނީ، ސިޔާސީ، ނުވަތަ ފިކުރީ، ނުވަތަ ދީނީ، ނުވަތަ ދުންޔަވީ ކަމެއްގައި ކަމަށްވިޔަސް، އެބަޔަކު ސިފަކުރުމަށް އެބައިމީހުން މި ލަފުޒު ބޭނުންކުރެ އެވެ.

މިސާލަކަށް އިސްރާއީލާ ދެކޮޅުވެރިވާ ކޮންމެ މީހަކު ސިފަކުރާއިރު ބުނަނީ، އޭނާއަކީ މުތަޠައްރިފެކެވެ. އެމީހަކު ދެކޮޅުވެރިވަނީ، ކިތަންމެ ޢަދުލުވެރިކަމާއެކުގައި ކަމަށް ވިޔަސް އެމީހަކު ވަނީ މުތަޠައްރިފަކަށެވެ.

ބައެއް ޢަލްމާނީންގެ ނަޒަރުގައި، ނިވާކަން ކުޑަ ކުރުހެދުން ނުލުމަށް ބާރުއެޅުމާއި ރިބާކެއުމާ ދެކޮޅަށް ވާހަކަ ދެއްކުމާއި އިސްލާމީ ނިޒާމުން ޢަލަމުކުރުމަށް ގޮވާލުމަކީ، ތަޠައްރުފެވެ. ނުވަތަ ފާޙިޝްކަންތައްތަކާ ދުރުހެލިވުމާއި މިނިވަންކަން ވަކި ޙުދޫދެއްގެ ތެރޭގައި ބޭއްވުމަށާއި ދީނުގެ އިމުގެ ތެރޭގައި ދިރިއުޅުމަށް ގޮވާލުމަކީ ވެސް ބައެއް މީހުންގެ ނަޒަރުގައި ތަޠައްރުފެވެ.

މިކަންކަން މިހެން އޮތުމާއެކު، "ތަޠައްރުފު" މާނަކުރަނީ، އެމީހަކު ބޭނުންގޮތަކަށް ކަން އެނގެ އެވެ. އެހެންކަމުން އެއާ ބައްދަލުވާ ޝަރުޢީ ލަފުޒަށް ބަލާލަން ޖެހެ އެވެ.

ތަޠައްރުފާ ބައްދަލުވާ ޝަރުޢީ ލަފުޒަކީ، "ޣުލުއްވު" އެވެ.

ޣުލުއްވަކީ، ކީރިތި ޤުރުއާނާއި ޠާހިރު ސުންނަތުގައި ވާރިދުވެފައިވާ ލަފުޒެކެވެ.

މި ލަފުޒު އައިސްފައިވަނީ، ޢަރަބި ބަހުގެ ޣަލާ އިންނެވެ. މި ލަފުޒުގައި އެކުލެވޭ މާނަތަކަކީ، އިތުރުވެއްޖެ، މައްޗަށް އަރައިފި، ހައްދުފަހަނަޅައިހިނގައްޖެ، މިއެވެ. އެހެންވީމާ، އިސްލާމްދީނުގައި މާނަ އޮޅުންފިލާނެހެން ވާރިދުވެފައިވާ ލަފުޒުގެ ބޭނުންކުރުން މޮޅުއިތުރެވެ.

ޣުލުއްވަކީ، ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމެވެ. ހައްދަކީ، ޝަރުޢީ ނައްޞުގެ މަފުހޫމެވެ. އެއީ، ޝަރީޢަތުގެ މަޤުޞަދުތަކާ ޚިލާފުނުވާ މަފުހޫމުކަމުގައި ވާން ޖެހެ އެވެ.

ޣުލުއްވުގެ ދެ ވައްތަރެއް ވެއެވެ.

އެއްވައްތަރަކީ، ޢަޤީދާގެ "ޣުލުއްވު" އެވެ. އޭގެ މިސާލަކީ، ނަޞާރާއިން ޢީސާގެފާނަކީ ކަލާނގެ ކަމުގައި ބުނެ، އެކަލޭގެފާނުގެ ދަރަޖަ މަތިވެރި ކުރުމުގައި ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމެވެ. ނުވަތަ ވަލީވެރިން މަތިވެރިކުރުމުގައި ޞޫފީން ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމެވެ.

އަނެއްވައްތަރަކީ، ޢަމަލީ "ޣުލުއްވު" އެވެ. އެއީ، ޢަޤީދާއާ ގުޅުމެއް ނެތް ކަންކަމުގައި، ޢަމަލާއި ބަހުން ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމެވެ. އޭގެ މިސާލަކީ، ޖަމްރާއަށް ހިލައުކާއިރު ބޮޑެތި ހިލަގަނޑުތައް އުކުމެވެ. ނުވަތަ ހުއްޓާނުލައި ކޮންމެ ދުވަހަކު ރޯދަހިފައި އިތުރަށް އަޅުކަން ކުރުމެވެ. ނުވަތަ އަޅުކަންކުރުމުގައި މަޝްޣޫލުވެ، މީހަކާ ނީދެ ހުރުމެވެ.

ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމާ ގުޅުންހުރި ބައެއް ލަފުޒުތައް

އުޞޫލިއްޔާ ނުވަތަ ފަންޑަމެންޓަލިޒަމް އަދި ޓެރަރިޒަމް

ފަންޑަމެންޓަލިޒަމަކީ، ވިހިވަނަ ޤަރުނުގައި ފާޅުވި، ނަޞާރާ ދީނުގެ އިޙުތިޖާޖީ ޙަރަކާތަކަށް ކިޔުނު ނަމެކެވެ. އެ ޙަރަކާތުގެ އަހުލުން ދެކޭގޮތުގައި، ތައުރާތުގެ ކޮންމެ ލަފުޒެއްވެސް މާނަކުރަން ޖެހޭނީ، އޭގެ ލަފުޒީ މާނައިންނެވެ. އެބައިމީހުންގެ ނަޒަރުގައި، ރަނގަށް ދީނާ ތަބާވެވޭނީ އޭރުންނެވެ.

ނަޞާރާ ދީނުގެ ފަންޑަމެންޓަލިސްޓުންނާ، ދީނުގައި ހިފަހައްޓަން ގޮވާލާ މުސްލިމުންނާ އެއްގޮތް ކުރަން ބައެއް މީހުން މަސައްކަތްކުރެ އެވެ. ނަމަވެސް، އެއީ ހުޅަނގުގެ ޤައުމުތަކަށް އައި ވަކި ޒަމާނެއްގައި، ވަކި ޙާލަތެއްގައި، ވަކި ކަހަލަ ކަންތައްތަކެއްގެ ތެރޭގައި ފާޅުވި ޙަރަކާތެކެވެ.

ބައެއްފަހަރު، ހައްދުފަހަނަޅައިފައިދިއުމޭ ބުނެވެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު، ފަންޑަމެންޓަލިޒަމޭ ބުނެވެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު، ޓެރަރިޒަމޭ ބުނެވެއެވެ. މި ލަފުޒުތައް ބޭނުންކުރަމުންދާއިރު، އޭގެ މަފުހޫމަކީ ކޮބައިކަމާމެދު އެއްބަސްވުމެއް ނެތެވެ. މިހެންވެ، މިކަރުދާހުގައި އަޅުގަނޑު ބޭނުންކުރާނީ "ޣުލުއްވު" އެވެ. އެއީ އުޅުމާއިގުޅުން، ޢަޤީދާ އަދި އަޅުކަންކުރުމުގައި ހައްދުފަހަނަޅައި ދިއުމެވެ.

ހައްދުފަހަޅައިދިއުމަކީ، މެދުމިނުން އެއްކިބާވެ ވަކިއަތަކަށް ދިއުން ކަމަށްވަނީނަމަ، އެއީ:

(ހ) ކަން ބޮޑުކުރުމާއި ގޮތް ބޮޑުކުރުމުގައި ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމެވެ.

(ށ) ނުވަތަ އަޅާނުލުމާއި ފަރުވާކުޑަކުރުމުގައި ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމެވެ.

ދެވަނަ ފިޔަވަޅު

ޣުލުއްވު ނުވަތަ ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމާ ބެހޭގޮތުން ވާހަކަ ދައްކަނީ ކީއްވެ؟

ދީނީ ކަންކަމުގައި ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމަކީ، މިއަދު އުފެދިގެން އުޅޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ، މާއިހުއްސުރެ، ޔަހޫދީންގެ ޙިބުރުންގެ ތެރޭގައި އޮތް ކަމެކެވެ. އަދި ނަޞާރާއިންގެ ރާހިބުންގެ ތެރޭގައި ވެސް އޮތް ކަމެކެވެ. އިސްލާމީ ތާރީޚުގައި އެކަން ފާޅުވީ ޚަވާރިޖުންގެ ތެރެއިންނާއި ޞޫފީންގެ ތެރެއިންނެވެ. އަދި އިސްލާމްދީނަށް ނިސްބަތްވި (ދީނުން ބޭރުވެފައިވާ) ޖަމާޢަތްތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ.

މިހެންވެ، މިވާހަކަ ދައްކަންޖެހެނީ އަންނަނިވި ސަބަބުތަކަށްޓަކައެވެ.

1- ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމަކީ، އޮތް ކަމެކެވެ. އެކަމަށް ފަރުވާކުރުމަކީ އަޅުގަނޑުމެން ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު ކަންބޮޑުވާން ޖެހެނީ، އެކަމާމެދު އަޅާނުލާނަމަ އެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) އުންމަތަށް އިރުޝާދު ދެއްވާފައިވަނީ ނަޞީޙަތްތެރިވުމަށެވެ.

2- ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމާ ބެހޭގޮތުން ޢަލްމާނީންނާއި ހުޅަނގުގެ ވަރަށް ގިނަ ބަޔަކު ވަނީ ވާހަކަ ދައްކާފަ އެވެ. އެބައިމީހުންވަނީ، ފަންޑަމެންޓަލިޒަމާއި ޓެރަރިޒަމާއި ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުން މައްސުނިކޮށްފަ އެވެ. އަދި އެބައިމީހުންގެ ތެރޭގައި މި މައުޟޫޢުގެ މައްޗަށް އިންޞާފުނުކުރެވޭނެ، ކަމަށް ޤާބިލު ނޫން ކިތަންމެ ބަޔަކު ވެސް ހިމެނެ އެވެ. ވީއިރު، ދީނީ ޢިލްމުވެރިން މި މައުޟޫޢުގެ މައްޗަށް ބަލައި ދިރާސާކޮށް ވާހަކަ ދެއްކުން މާ އައުލާކަން ބޮޑެވެ.

3- މިއީ އަބަދުވެސް އާކުރެވެމުންދާ މައުޟޫޢެކެވެ. ކޮންމެ ނޭދެވޭ ހާދިސާއަކާ ގުޅިގެން މި މައުޟޫޢު އާކުރެވެ އެވެ. މިސާލަކަށް، ސެޕްޓެމްބަރ 11 ގެ ހާދިސާ އެވެ. އެ ހާދިސާއަށްފަހު މުޅި ދުނިޔެ ހޫނުކޮށްފައިވަނީ، ޓެރަރިޒަމާއި ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމުގެ މައުޟޫޢުންނެވެ. އެއަށްފަހު، މެޑްރިޑްގެ ހާދިސާއާ ވިދިގެން އާކުރެވުނެވެ. ޝަރަމުއް ޝައިޚުގެ ހާދިސާއާ ވިދިގެން އާކުރެވުނެވެ. މިޞްރުގެ ޠާބާގެ ހާދިސާއާ ވިދިގެން އާކުރެވުނެވެ. އަދި އެންމެ ފަހުން، ލަންޑަންގައި ހިނގި ހާދިސާއާ ވިދިގެން ވެސް އާކުރެވުނެވެ. (އޭގެފަހުން ހިނގާފައިވާ ހާދިސާތަކާ ގުޅުވައިގެން ވެސް އާކޮށްފައިވާކަން ފާހަގަކޮށްލަން ޖެހެ އެވެ.)

4- ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމާއި ޓެރަރިޒަމްގެ މަފުހޫމު ފުޅާކުރެވިފައިވާތީ، އޭގެ ތެރެއަށް ވަނީ އެތައް ޢަދުލުވެރި މައްސަލަތަކެއް ވެސް ވެއްދިފަ އެވެ. އޭގެ މިސާލަކީ، ފަލަސްޠީނުގެ މައްސަލަ އެވެ. ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމާއި ޓެރަރިޒަމް ނައްތާލުމަށްޓަކައި، ލަޝްކަރުތަކާއި ސަލާމަތީ ބާރުތައް ވަނީ، އޭގެ އެންމެ މަތީ ދަރަޖައަށް ބޭނުންކުރެވިފަ އެވެ. އެގޮތަށް އެކަން ކުރެވިފައިވަނީ، އަސްލު މައްސަލައިގެ މޫތަކަށާއި އޭގެ ސަބަބުތަކަށް ބަލައިލުމެއް ނެތި އެވެ.

5- ގިނަބަޔަކު މަޢުލޫމާތު ހޯދަނީ މީޑިޔާއިންނެވެ. މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި މީޑިއާއަކީ، ކޮންމެވެސް އޮއިވަރެއްގައި ޖެހިފައިވާ އެއްޗެކެވެ. މީޑިއާއިން ހާމަކުރަމުންދާ ގޮތުގައި، ހައްދުފަނަޅައިދިއުން، ފަންޑަމެންޓަލިޒަމް، އަދި ޓެރަރިޒަމް، މި ލަފުޒުތަކަކީ، އިސްލާމްދީނާއި މުސްލިމުންނާ ގުޅި ލާމެހިފައިވާ ލަފުޒުތަކެކެވެ. މީޑިއާ ދެކޭ ގޮތުގައި، އަނެކުންގެ ރަށްތަކަށް އަރައި، ފޭރި، އަނިޔާވެރިވަމުންދާ މީހުންނާ މި ލަފުޒުތަކާ ގުޅުމެއް ނެތެވެ. އެފަދަ އަނިޔާވެރިންގެ މިސާލަކީ، ފަލަސްޠީނަށް އަރައިގެން އުޅޭ ޔަހޫދީންނެވެ.

ތިންވަނަ ފިޔަވަޅު

ހައްދުފަހަނަޅައި ދިއުމާ ބެހޭ ގޮތުން ވާހަކަ ދައްކާއިރު ހަނދާން ނައްތާލައިގެން ނުވާނެ ކަންތައްތައް.

ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމާއި ޓެރަރިޒަމާއި ފަންޑަމެންޓަލިޒަމުގެ ނުރައްކާތެރިކަން ހާމަކުރުމަށްޓަކައި ވާހަކަ ދައްކާ މީހުންވަނީ، އޮޅުވާލާފައިކަން ހަނދާންކުރަން ޖެހެ އެވެ. އެބައިމީހުންވަނީ، ދީނުގެ މެދުމިނުގައި ހިފަހައްޓައިގެން ތިބޭ މުސްލިމުންނާއި ހަރުކަށިވެގެން އުޅޭ މުސްލިމުން ހަމަހަމަކޮށްފަ އެވެ.

ދީނުގެ މެދުމިނުގައި ހިފަހައްޓައިގެން ތިބޭ މީހުންނާ ދިމާއަށް އިނގިލި ދިއްކުރުމުގެ ބޭނުމަކީ، އިސްލާމްދީނާމެދު މީސްތަކުންގެ ހިތްތަކުގައި ނަފުރަތު އުފެއްދުމެވެ. އިސްލާމްދީން ފެތުރެމުން ދިއުން ހުއްޓުވުމެވެ. ޙަޤީޤަތުގައި އެބައިމީހުން އެ ހަނގުރާމަކުރަނީ، ދީނުގައި ހައްދުފަހަނަޅައިދާ މީހުންނަކާ ނޫނެވެ. އެކަމަކު، ދީނުގައި އަންގަވާފައިވާ މެދުމިނުގައި ހިފަހައްޓައިގެން އުޅޭ މީހުންނާ އެވެ. އެހެން ޢިބާރާތަކުން ބުނާނަމަ، އެބައިމީހުން އެ ދެކޮޅުވެރިވަނީ، ސީދާ އިސްލާމްދީނާ އެވެ.

މިތަނުގައި ފާހަގަކޮށްލަން ޖެހޭ އަނެއް ނުކުތާއަކީ، މުސްލިމުންގެ ތެރޭގައި، ހައްދުފަހަނަޅާފައިވާ ޒުވާނުން މަދުކަމެވެ. ބިރުދައްކާ މީހުން ބުނާ ވަރަށްވުރެ، މުސްލިމުންގެ ތެރޭގައިވާ ހައްދުފަހަނަޅާފައިވާ ޒުވާނުންގެ ޢަދަދު މާ މަދެވެ. އެހެންވީމާ، ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމުގެ މައްސަލައަށް ފަރުވާކުރަން ޖެހޭނީ، ޢިލްމީ ހަމަތަކެއްގެ މަތިން ބަލައި، މައުޟޫޢީ ގޮތެއްގައި މައްސަލަ ދިރާސާކޮށްފަ އެވެ. އެހެން ނޫންނަމަ، ދީނީ ޢިލްމުވެރިންނަށް، ދީނާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރެވޭތަން އަތުވެދާނެ އެވެ.

މިފިޔަވަޅުގެ މަތީގައި، ބަލައިލާނެ ނުކުތާތަކަކީ:

· ހައްދުފަހަނައަޅައިދިއުމުގެ ސަބަބުތައް.

· ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމުގެ ޢަލާމާތްތައް.

· ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމުގެ ފަރުވާ. މިއެވެ.

· ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމުގެ ސަބަބުތައް

ދިރާސާކުރާ ހުރިހައި ފަރާތްތަކެއް އެއްބަސްވާގޮތުގައި، ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމުގެ ސަބަބުތައް ވަނީ، ދީނުގެ ޙުކުމްތައް ނޭނގުމާއި ނުދަތުމުގެ އިމުގެ ތެރޭގައެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު، އޭގެ:

ބައެއް ސަބަބުތައް ގުޅިފައިވަނީ، ސިޔާސަތާ އެވެ.

ބައެއް ސަބަބުތައް ގުޅިފައިވަނީ، ތަރުބިއްޔަތާ އެވެ.

ބައެއް ސަބަބުތައް ގުޅިފައިވަނީ، ނަފުސާނީ ކަންތައްތަކާ އެވެ.

ބައެއް ސަބަބުތައް ގުޅިފައިވަނީ، އިޤުތިޞާދާ އެވެ.

ބައެއް ސަބަބުތައް ގުޅިފައިވަނީ، ސަގާފަތާ އެވެ.

ބައެއް ސަބަބުތައް ގުޅިފައިވަނީ، މުޖުތަމަޢާ އެވެ.

ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމުގެ އަލިފާންގަނޑަށް ދަރުއަޅަނީ:

ބައެއް ފަހަރު ވަކިވަކި ފަރުދުންނެވެ.

ބައެއް ފަހަރު ޖަމާޢަތްތަކުންނެވެ.

ބައެއް ފަހަރު މުއައްސަސާތަކުންނެވެ.

ބައެއްފަހަރު ސަރުކާރުންނެވެ.

ބައެއްފަހަރު ކޯޓުތަކުންނެވެ.

މިހެންވެ، ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމަށް މިކަރުދާހުގައި ފަރުވާދޭނީ، އޭގެ މުހިންމު ސަބަބުތައް ނައްތާލުމަށެވެ. އެއީ:

1. މާތްﷲ އަށް ބިރުވެތިވެ، ދީނަށް ލޯބިކުރާ ޙާލު، އެކަލާނގެ ޙުކުމްފުޅުގައި އޮތް ގޮތް އޮޅުން ފިލާފައި ނެތުން. މިފަދަ މީހުންގެ ވިސްނުމުގައި ވަނީ، އެއްވެސް މުސްލިމަކު ބޮޑު ފާފައެއް ކޮށްގެން ނުވާނެ ކަމަށެވެ. މުސްލިމަކަށް ބޮޑު ފާފައެއް ކުރެވިއްޖެނަމަ، އަވަހަށް އެމީހަކީ ދީނުން ބޭރުވެފައިވާ ކާފިރެއް ކަމަށް ނިންމުމަކީ، މި ގިންތީގެ އަހުލުންގެ ގޮތެކެވެ.

މި ގިންތީގެ އަހުލުންގެ ބައްޔަކީ، ދީނީ ހޭލުންތެރިކަން ކުޑަ ކަމެވެ. ދީނުގެ ނައްޞުތައް ފުންކޮށް އޮޅުންފިލާފައި ނެތުމެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ބައެއް ފަހަރު، މި ގިންތީގެ އަހުލުން ޝަރުޢީ ޙުކުމްތައް ބަޔާންކުރުމުގެ މައިދާނަށް ނުކުމެ ފަތުވާ ދެއެވެ. އަލަށް ކުރިމަތިވާ ކަންކަމުގައި، އެކަންކަމާ ގުޅޭ ޝަރުޢީ ނައްޞުތައް ރަނގަޅަށް އޮޅުން ނުފިލާ ޙާލުގައިތިބެ، އަދި ޙުކުމްތަކުގެ ޝަރުޢީ މަޤުޞަދުތައް ވެސް ނުދަންނަ ޙާލުގައި ތިބެމެ، އެކަންކަމަށް ފަރުވާދެ އެވެ. މިގޮތަށް ކަންކުރާ މީހުންނަށް ރަނގަޅަށް ޢަރަބި ބަސް ވެސް އޮޅުމެއް ނުފިލަ އެވެ.

މިއީ ޖާހިލުންގެ ގިންތިއެވެ. މި ގިންތީގެ އަހުލުންނަށް ފަރުވާދޭންވާނީ، އެބައިމީހުންގެ ޖާހިލުކަން ސާބިތުކޮށްދީގެންނެވެ. އަދި ޞައްޙަ ގޮތަކީ ކޮބައިކަން އެބައިމީހުންނަށް އޮޅުންފިލުވާދީގެންނެވެ. މިކަންކުރެވޭނީ، މިކަމަށް ބޭނުންވާ ޢިލްމާއި ހުނަރު ލިބިހުރި މީހަކަށެވެ. މުނާޒަރާކޮށް ނަޞީޙަތްތެރިވާން ދަންނަ މީހަކަށެވެ. ޢަލީގެފާނު ވިދާޅުވެގެން، އިބްނު ޢައްބާސް، ޚަވާރިޖުންނާ މުނާޒަރާކުރެއްވި އެވެ. އެމުނާޒަރާގެ ސަބަބުން އެބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ހަތަރުހާސް މީހުން ދީނުގެ މެދުމިނުގެ އަހުލުންގެ ތެރެއަށް އެނބުރި އަޔެވެ.

ޚަވާރިޖުންނާ މުނާޒަރާކުރައްވާނެ ޢިލްމުވެރިޔަކު، ޢުމަރުބިން ޢަބްދުލް ޢަޒީޒުގެ ޒަމާނުގައި އެކަލޭގެފާނު ވެސް ފޮނުއްވެވި އެވެ. އެ ޢިލްމުވެރިޔާ ކުރެއްވި މުނާޒަރާގެ ނަތީޖާއަކަށްވީ، ޚަވާރިޖުންގެ ތެރެއިން ދެހާސް މީހުން، ދީނުގެ މެދުމިނުގެ އަހުލުންގެ ތެރެއަށް އެނބުރި އައުމެވެ.

ޖާހިލުންނާ މުނާޒަރާކޮށް ވާހަކަދައްކަންދާ ޢިލްމުވެރިންނަކީ، ރުޅިމަޑު، ކެތްތެރި، ތޫނުފިލި ބަޔަކަށް ވާންޖެހެ އެވެ. ޖާހިލުންގެ ސުވާލުތަކަކީ ކޮބައިތޯ ބަލައި، އެ އަޑުއަހައި، އެއަށް އެދެވޭ ޖަވާބެއް ދެވޭވަރުގެ ބަޔަކަށް ވާންޖެހެ އެވެ. އަދި އެބައިމީހުންނާ ރައްޓެހިވެ، ރަޙުމަތްތެރިވެ، އިތުބާރު ކަށަވަރު ކޮށްދެވޭވަރުގެ ބަޔަކަށް ވާންޖެހެ އެވެ. އެއީ، އެބައިމީހުންގެ ބޯތަކަށް ޖަހާލަތުގެ ވިސްނުމާއި ފިކުރު އަޅަމުންގެންދާ ތަނެއް ދޮރެއް ދޮރާއްޓެއް ނުދަންނަ މަރުމޯލުންނާ އެބައިމީހުންނާ ގުޅުން ކަނޑުވާލުމަށްޓަކަ އެވެ.

2. ތިމާގެ މޮޅުކަން ދެއްކުމަށްޓަކައި ހަވާނަފުސަށް ހެއްލޭ މީހުން. މިފަދަ މީހުން ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ އާޔަތްތަކާއި ކީރިތި ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ގެ ޙަދީޘްތައް މާނަކޮށް ތައުވީލުކުރަނީ، އެމީހުންގެ ހަވާނަފުސު އެދޭ ގޮތަށެވެ. އެބައިމީހުންގެ ހިތް އެދޭ ގޮތަކީ، ހަރުކަށިވުން ކަމަށްވާތީ، އެބައިމީހުން އެތަކެތި މާނަކުރަނީ ހަރުކަށިވުމަށް މަގުދައްކާ ގޮތަށެވެ. އެބައިމީހުންނަކީ ނަފުސާނީ ގޮތުން ބަލިކަށި، އަދި މަގުފުރެދިފައިވާ ބަޔެކެވެ. ދީނުގެ ނައްޞުތައް (އާޔަތްތަކާއި ޙަދީޘްތައް) އެބައިމީހުން އެގޮތަށް މާނަކޮށް ހެދުމުން، އެކަމުގެ ނޭދެވޭ އަސަރު، މުސްލިމުންގެ މުޢުތަބަރު ޢިލްމުވެރިންނަށް ވެސް ކުރެ އެވެ. އެހެނީ، އެބައިމީހުން އެކުރާ ނޭދެވޭ ޢަމަލުގެ ސަބަބުން، ބައެއް މީހުންގެ ގާތުގައި، މުޢުތަބަރު ޢިލްމުވެރިންގެ އިތުބާރު ގެއްލިދެ އެވެ. އެއާއެކު، އެމީހަކަށް ފެނުނު ގޮތަކަށް ދީނުގެ ނައްޞުތައް މާނަކުރާތަން އާދެ އެވެ.

3. މުޖުތަމަޢާއި ސަރުކާރާ ގުޅިފައިވާ ސަބަބުތައް: ޤާނޫނުގެ ބާރުން ޙިމާޔަތް ލިބިގެން، މިނިވަން ކަމުގެ ނަމުގައި ހިންގޭ އަޚުލާޤީ ގޮތުން ދަށު ދަރަޖައިގެ ޢަމަލުތަކަކީ، މެދުމިނުގެ އަހުލުން ހައްދުފަހަނަޅައިދާ ސަބަބެކެވެ.

އިސްލާމީ މުޖުތަމަޢުގެ މަގުމައްޗާއި މީޑިއާއާއި ބާޒާރާއި ސްކޫލްފަދަ ތަންތަނުގައި އަޚުލާޤީ ގޮތުން ދަށުދަރަޖައިގެ ޢަމަލުތައް ހިންގުމަކީ، މުސްލިމުންގެ މެދުމިނުގެ އަހުލުން ޤަބޫލުކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެހެނީ އެފަދަ ޢަމަލުތައް ބައެއް ފަހަރު ދީނުގެ އަގުވައްޓާލަ އެވެ. ނުވަތަ ދީނަށް ފުރައްސާރަކޮށްލަ އެވެ. އަދި އެކަންކަމާމެދު ދީނީ ޢިލްމުވެރިން ބަސްބުނުމަށް ހުރަސް އަޅައި މަގުބަންދުކޮށްލާތަން އާދެ އެވެ. މިފަދަ ކަންކަމުގެ ސަބަބުން، އިސްލާމީ މުޖުތަމަޢުގައި ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުން އުފެދެ އެވެ. އަދި މުޖުތަމަޢުގައި ހިނގާ ނޭދެވޭ ކަމަކަށް ދެވޭ ރައްދުފިޢުލެއް (ރިއެކްޝަނެއް) ގެ ގޮތުން ހަރުކަށި ޢަމަލެއް ހިންގާލާތަން އާދެ އެވެ. ޙަޤީޤަތުގައި އެފަދަ ރައްދުފިޢުލުތައް ދީގެން ނުވާނެ އެވެ. ނަމަވެސް މިތަނުގައި މިވާހަކަ ގެންނަން ޖެހޭތީ ގެނައީ އެވެ.

4. ސިޔާސީ ސަބަބުތައް: މުޅި އިސްލާމީ އުންމަތަށް ނަޒަރުހިންގާލާއިރު، ފެންނަނީ ހިތާމަވެރި މަންޒަރުތަކެވެ. ފަލަސްޠީނުގެ ބިން ފޭރިގެންފައިވާ ތަނެވެ. އެބިމުގެ މުސްލިމުންނަށް އަނިޔާކޮށް މެރުމުގެ އިތުރުން، އަންހެން ދަރިންގެ ޢިއްފަތް ފޭރެމުން ގެންދާ ތަނެވެ. އެބިމުގައިވާ ހުރިހައި މުއްސަނދިކަމެއް، އެހެން ބަޔަކު ފާޅުގައި ނިގުޅަމުން ގެންދާ ތަނެވެ. ދެން ފެންނަނީ އަފުޣާނިސްތާނާއި ޢިރާޤެވެ. އިސްލާމީ ދުނިޔެއިން ފަލަސްޠީނާއި އަފުޣާނިސްތާނާއި ޢިރާޤު ފަދަ ޤައުމުތަކުގެ ޙާލަތު ފެނުމުން، މުސްލިމުންގެ ޒުވާނުންގެ ހިތުގައި ނުރުހުމުގެ ޝުޢޫރު އުފެދެއެވެ. މި ޝުޢޫރު ވެފައިވަނީ، ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމުގެ އަލިފާންގަނޑު ރޯކުރަން ވަރަށް އެކަށޭނަ ތެލަކަށެވެ. ފުރުޞަތު ލިބުނު ކޮންމެ ދަނޑިވަޅަކުމެ، މުސްލިމުންގެ ޒުވާނުން މިތިބެނީ ކެކިއުތުރިއެރުމަށް ތައްޔާރުވެފައިވާ ޙާލަތެއްގަ އެވެ.

އިސްލާމީ އުންމަތުގެ ޒުވާނުން ކައްކުވާލާނެ ކޮންމެ ވެސް ހާދިސާއެއް އިރުއިރުކޮޅާ މީޑިއާއިން ގެނެސްދެ އެވެ. މިސާލަކަށް ގުއަންޓަނާމޯބޭ ޖަލުގައި ކީރިތި ޤުރުއާނަށް އިހާނެތިކޮށް ހިތި ހާދިސާ އެވެ. މުސްލިމުންގެ ޒުވާނުންނަށް މިފެންނަނީ، އެފަދަ ނޭދެވޭ ޢަމަލުތައް ކުރާ މީހުން، އެކަން ކޮށްފައި އަދި އެންމެންގެ ކުރިމަތީގައި އެކަން ކުރިކަމަށް އިޢުތިރާފުވަމުންދާ ތަނެވެ. މިގޮތަށް މިޒާތުގެ ޖަރީމާތައް ހިންގުމަކީ، ޙިއްސު ސަލާމަތުން ހުރި ބަޔަކު ރުޅިގަދަނުވެ ނުދާނެ ކަމެއްކަން ކަށަވަރެވެ.

އިސްލާމީ ޤައުމުތަކުގެ އެތެރޭގެ ޙާލަތަށް ބަލާއިރު ފެންނަނީ، ޒުވާނުން ހިފައި ހައްޔަރުކުރަމުން ގެންދާ ތަނެވެ. ސަލާމަތީ ބާރުތަކުން ގޯތި ގެދޮރަށް ވަދެ، އެއްވެސް ހަމައެއް ލަމައެއް ނެތި އެތަންތަނުގެ ޙުރުމަތް ކަނޑާލަމުން ގެންދާ ތަނެވެ. އަދި ކަންކަމުގައި ނަގާކިޔާ ޒުވާނުންގެ އަގުވައްޓާލައި، އެބައިމީހުން ބަދުނާމުކުރަމުން ގެންދާ ތަނެވެ. އެބައިމީހުންގެ އަތުން، ބަސް ބުނުމުގެ މިނިވަންކަން ނިގުޅައިގަންނަމުން ގެންދާ ތަނެވެ. ކީއްތޯއެވެ. ބައެއް ފަހަރު، އަޅުކަންކުރުމުގެ މިނިވަންކަން ނިގުޅައިގަންނަ ތަން ވެސް ބައެއް އިސްލާމީ ޤައުމުތަކުގައި ފެނެ އެވެ.

އަދި ކީއްތޯއެވެ. ހައްޔަރުކުރެވޭ ޒުވާނުންނަށް ބައެއް ޤައުމުތަކުގައި އެހެރަ ދެމުން ގެންދަނީ ކޮންފަދަ ވޭންދެނިވި އަނިޔާތަކެއްތޯ އެވެ.

މިބާވަތުގެ އެތައް އެތައް ކަމެކެވެ. ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމާއި ޓެރަރިޒަމުގެ އަލިފާންގަނޑު ރޯވެ، އަޑުކިޔާފައި ފެތުރިގެން ދިއުމަށް މިކަންކަން ފުދެ އެވެ.

5. އިޤުތިޞާދީ ޙާލަތު: އިސްލާމީ ދުނިޔޭގެ އެއްބަޔަކީ މުއްސަނދިންނެވެ. އަނެއް ބަޔަކީ ފަޤީރުންނެވެ. މުއްސަނދިން މުއްދަނދިވެފައިވަނީ، ވައްކަން ކޮށްގެންނާއި ރިޝްވަތު ހިފައިގެންނާއި ނުފޫޒުގެ ބޭނުންކޮށްގެން ހޯދި ޙަރާމް ތަކެތިންނެވެ. އެބައިމީހުން ދިރިއުޅެމުން ގެންދަނީ، ނުހަނު ތަނަވަސްކަންމަތީގަ އެވެ.

ފަޤީރުންގެ ފަޤީރުކަން ހުރީ އެންމެ ދަށުގަ އެވެ. ސަލާންޖަހާ މީހުންނެވެ. ތިމާގެ ޢިއްޒަތުއް ނަފުސާއި އިންސާނީ ކަރާމަތް ވިއްކާލާފައި ދިރިއުޅެން މަޖުބޫރުވެފައިވާ މީހުންނެވެ. ވަޒީފާއެއް ނުލިބިފައި ތިބޭ އެތައް ހާސް ޔުނިވަރސިޓީ ގްރޭޖުއޭޓުންނެއްގެ ކިބައިން އަޅުގަނޑުމެން އިންތިޒާރުކުރަންވީ ކޮންކަމަކަށްތޯ އެވެ؟ ނުވަތަ މީހަކާ އިންނާނެ މަގެއް ފެނިފައިނުވާ އެތައް ހާސް ފަޤީރު އަންހެންކުދިންނެއްގެ ކިބައިން އަޅުގަނޑުމެން އިންތިޒާރުކުރަންވީ ކޮންކަމަކަށްތޯ އެވެ؟

އިންސާނީ ޠަބީޢަތުގެ ހަމަތަކުގެ މަތިން ބަލާއިރު، މުއްސަނދިންނާއި މުޖުތަމަޢުގެ ފޯރާ ފަންތީގެ މީހުންގެ މައްޗަށް ރުޅިވެރިކަމާއި ހަސަދަވެރިކަން ނޫން އެހެން ކަމެއް އެ ޒުވާނުންގެ ހިތްތަކުގައި ނުއުފެދޭނެ އެވެ. މުއްސަނދިމީހާ، މުއްސަނދިވެފައިވަނީ، ކީއްވެގެންތޯ އެވެ؟ ވަކި ޢާއިލާއެއްގެ މީހަކަށްވީތީ އެވެ. ނުވަތަ ވަކި ޖަމާޢަތެއްގެ މެމްބަރަކަށް ވީތީ އެވެ.

ފަޤީރުކަން އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ހަދާލާގޮތް ނިކަން ދެކެވަޑައިގެން ބައްލަވާށެވެ! ބޭހެއް ފަރުވާއެއް ނެތް ބަލިތައް، ފަޤީރުކަމުގެ ސަބަބުން، ފަޤީރުންގެ ހަށިތަކަށް ޖެހެ އެވެ. ނަފުސާނީ ގޮތުން އެބައިމީހުން ބަލިކަށިވެދެ އެވެ. ވިސްނާ ފިކުރުކޮށްކޮށް މާޔޫސްވެދެ އެވެ. ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރާނެ ރަނގަޅު ފުރުޞަތެއް ނުލިބުނުތާ، ދިރިއުޅޭނެ މަގެއް ވެސް އެބައިމީހުންނަކަށް ނުމެ ފެނުނެވެ.

މިކަންކަން މިހެން ހުރުމާއެކު، ފަޤީރުންގެ ހިތްތަކުގައި، މުއްސަނދީންގެ މައްޗަށާއި މުޖުތަމަޢުގެ ފޯރާ ފަންތީގެ މައްޗަށް ރުޅިވެރިކަމާއި ޙަސަދަވެރިކަން އުފެދިފައިވެ އެވެ. ޤައުމުގެ ތަނަވަސްކަމާއި މުއްސަނދިކަން އަފުރާދުންގެ މައްޗަށް ހަމަހަމައަށް ބަހާލެވިފައި ނުވާތީ އެވެ. ފަޤީރުންގެ ހިތްތަކުގައި އުފެދިފައިވާ ރުޅިވެރިކަމާއި ޙަސަދަވެރިކަމަކީ، ކޮންމެ ވަގުތަކު ވެސް ގޮއްވާލެވިދާނެ ވަރުގަދަ ބޮމެކެވެ. ދީނުގެ ނަމުގަ އެވެ. ނުވަތަ އެހެން ނަމެއްގައި ވެސް އެ ބޮމް ގޮއްވާލާކަށް ދައްޗެއް ނުވާނެ އެވެ.

6. ޒުވާނުންގެ ވަށައިގެންވާ ރޫޙާނީ ހުސް ޖާގަ: ރޫޙާނީ ނުވަތަ ދީނީ ގޮތުން ޒުވާނުންގެ ބޭނުންތައް ފުދިފައި ނުވުމަކީ، އެބައިމީހުން މަގުފުރެދި ގެއްލެނިވެގެން ދިއުމަށް ހުޅުވާލެވިފައިވާ ދޮރެކެވެ. އަދި ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް، އަދާކުރާނެ ވަޒީފާއެއް ނުވަތަ ދިރިއުޅުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ ފައިސާ ހޯދާނެ ރަނގަޅު މަގެއް ފެނިފައި ނުވާ ޒުވާނެއްގެ ވަށައިގެން ރޫޙާނީ ހުސްޖާގަ އުފެދިއްޖެނަމަ، އޭނާ މަގުފުރެދިގެން ދިއުން ގާތެވެ. އެފަދަ ޒުވާނުން ވާވެއްދުމަށްޓަކައި ކުރަހާފައިވާ ޕްލޭނެއްގައި ރާވާފައިވާ ގޮތަށް، ޒުވާނުން ގެންދަން ބޭނުން މީހަކަށް ނުހަނު ފަސޭހަކަމާއެކު އެކަން ކުރެވިދާނެ އެވެ. ރޫޙާނީ ހުސްޖާގަ އަކީ، މުޖުތަމަޢުގައި ޖަރީމާތައް ހިންގަން މެދުވެރިވާ ސަބަބުތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ސަބަބު ވެސް މެ އެވެ.

ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމުގެ ޢަލާމާތްތައް

ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ފާޅުވާނެ ކަމީ ޝައްކެއް އޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް ނޭދެވޭ އަސަރުތަކަކީ:

1. ދީނަށް އުޅުމުގައި ހަރުކަށިވުން. މިކަން ކުރަނީ، ތިމާގެ އަމިއްލަ ގޮތްތައް ފާޅުކޮށް، ތިމާއަކީ އެހެން މީހުންނާ ތަފާތު މީހެއްކަން ދެއްކުމަށްޓަކަ އެވެ.

2. ދީނަށް ފުރަގަސްދިނުމުގައި މުރުތައްދުވެ ކުފުރުގެ ދަރަޖައަށް ވާޞިލުވުން. އެހެނީ، ދީނަށް ފުރަގަސްދީފި މީހަކު، ހިފަހައްޓާނެ ރިވެތި އަޚުލާޤެއް، ސުލޫކެއް ނޯންނާނެ އެވެ. އެފަދަ މީހުން، ޙަޤީޤީ ދުނިޔެއިން ބޭރުވުމަށްޓަކައި، މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރާތަން އާދެ އެވެ.

3. ތިމާއަށް ފެންނަ ގޮތުގައި ހިފެހެއްޓުމާއި، އަނެކުން ބުނާ އެއްޗެއް އަޑުނޭހުން. މިހެން އުޅޭ މީހުންގެ ކިބައިން ހަރުކަށިކަން ފެންނާނެ އެވެ. އަދި ދީނުގައި އަންގަވާފައި ނެތް ކަންތައްތައް ކުރުމަށް އެހެން މީހުންނަށް މަޖުބޫރުކުރާނެ އެވެ. އެފަދަ މަޖުބޫރުކުރުންތަކަށް އެހެން މީހުން އިޖާބަ ނުދީފިނަމަ، އެބަޔަކަށް އަނިޔާކުރުމަކީ ވެސް އެބައިމީހުން ކޮށްފާނެ ކަމެކެވެ.

ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމުގެ ފަރުވާ

1. ދީނާއި ޤައުމަށް ވަފާތެރި އިޚުލާޞްތެރި ޢިލްމުވެރިންގެ ބަސް، ޢާއްމުންނާ ހަމައަށް ފޯރާނެ މަގު، ތަނަވަސްކޮށްދިނުން. މިކަމުގެ ބޭނުމަކީ، ދީނުގައިވާ ސާފު ސީދާ ގޮތްތައް މީސްތަކުންނަށް ބަޔާންކޮށްދިނުމެވެ. އެފަދަ ދީނީ ޢިލްމުވެރިން ވާންޖެހޭނީ، ޙާކިމާއި ރައްޔިތުންނަށް ވަފާތެރި ބަޔަކަށެވެ.

ހައްދުފަހަނަޅައިފައިވާ މީހުންނާއެކު ވާހަކަ ދައްކަން ޖެހޭނެ އެވެ. އެބައިމީހުންނަށް މަލާމާތްކޮށް، އެބައިމީހުންގެ ބޮލުގައި ތުހުމަތުތަކެއް އެޅުވުމެއް ނެތި އެވެ. މިކަމުގެ ބޭނުމަކީ، އެބައިމީހުންނާ ކުރިމަތިވެފައިވާ މައްސަލަ ދެނެގަތުމާއެކު، އެއަށް ޙައްލެއް ހޯދުމެވެ.

2. ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމާ ކުރިމަތިލުމަށްޓަކައި ކޮމިޓީތައް އުފެއްދުން. އެ ކޮމިޓީތަކުގައި، ދީނީ، ނަފުސާނީ، އިޖުތިމާޢީ، އިޤުތިޞާދީ ޢިލްމުގެ އަހުލުންގެ އިތުރުން، ސަލާމަތީ ބާރުތަކާއި މީޑިއާގެ އަހުލުން ހިމެނެންވާނެ އެވެ. މިފަދަ ކޮމިޓީތަކުގެ ތެރެއިން އެދެވޭ ނަތީޖާއެއް ނެރެވޭނީ، ޢަމަލީ މައިދާނުގައި ވަކިފަރާތަކަށް ނުޖެހިތިބެ، ހަރުދަނާ ގޮތެއްގައި ޢިލްމީ ދިރާސާތައް ކުރެވިގެންނެވެ.

3. އަޚުލާޤީ ގޮތުން މީހުން ފާސިދުވެދާނެ ފަދަ ކަމެއް މީޑިއާއިން ކުރާނަމަ އެކަމެއް ހުއްޓުވުން. އެހެނީ، ދީނާ ޚިލާފު ކަންތައްތަކާއި ޢާއްމު އަދަބާ ޚިލާފު ކަންތައްތަކަކީ، އެއަށް ރައްދުފިޢުލު (ރިއެކްޝަން) އަންނާނެ ކަންތައްތަކެވެ. އެހެންވީމާ، ދީނާއި ދުނިޔޭގެ ރިވެތި ހަމަތަކާ ޚިލާފަށް ދެވޭ މިނިވަން ކަމަކީ، މިނިވަންކަމާއެކު އެއަށް ރައްދު ނުދޭނެ ކަންކަން ކަމުގައި ހީކޮށްގެން ނުވާނެ އެވެ.

4. ޚާރިޖީ ސިޔާސަތު ރަނގަޅު ކުރުން. އެހެން ޤައުމުތަކާއި އެހެން މީހުންގެ ނުރުހުން ތިމާމެންނަށާއި ތިމާމެންގެ ޤައުމަށް ލިބޭނެ ޒާތުގެ ކަންތައް ކުރުމަކީ، ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމަށް މަގުފަހިވާނެ ކަމެކެވެ.

5. ދާޚިލީ ސަލާމަތްތެރިކަން ބެލެހެއްޓުމުގެ ނަމުގައި، މީހުން ރުޅިއަންނަ ޒާތުގެ ކަންތައްތައް ނުކުރުން. މީގެ މިސާލަކީ، ހަސަދަ ފިލުވާލުމުގެ ގޮތުން ކުރާ ނޭދޭވޭ ޢަމަލުތަކެވެ. ނުވަތަ ސަރުކާރުން ބޭނުންވާ ކަންތަކެއް ކުރުމަށްޓަކައި މީހުން ނުޤަބޫލުވާނެ ކަންތައްތަކެއް ކުރުމެވެ.

6. އިޤުތިޞާދީ ޙާލަތު ރަނގަޅުކުރުން. ޢަދުލުވެރިކަމާއެކު، ޤައުމުގެ މުއްސަނދިކަން އެންމެނަށް ފޯރުކޮންދޭން ވާނެ އެވެ. އަދި ޒުވާނުންނަށް ވަޒީފާގެ ފުރުޞަތު ތަނަވަސްކޮށްދީ، މަސައްކަތަށް އަހުލުވެރިކުރުވަން ވާނެ އެވެ. މުޖުތަމަޢުގެ ފަޤީރު ކަން، ނުބައި ގޮތުގައި ބޭނުން ހިފުމުގެ ފުރުޞަތު އެއްވެސް ބަޔަކަށް ދީގެން ނުވާނެ އެވެ.

7. ޢަދުލުއިންޞާފު ޤާއިމުކުރުމާއި މީސްތަކުންނަށް ޙައްޤުތައް ދިނުން. އެއީ މާލީ ޙައްޤުތަކެއް ވިޔަސް، ސިޔާސީ ނުވަތަ އިޖުތިމާޢީ ނުވަތަ ޝަޚުޞީ ޙައްޤުތަކެއް ކަމަށް ވިޔަސް، ޢަދުލުވެރިކަމާއެކު، އެ ޙައްޤުތައް ދޭންވާނެ އެވެ.

ފަހެ، ޢަދުލުވެރި ކާފިރުންގެ ސަރުކާރަށް މާތް ﷲ ނަޞްރު ދެއްވަ އެވެ. ޢަދުލުވެރިކަމެއް ނެތް އަނިޔާވެރި މުސްލިމުންގެ ސަރުކާރަށް އެކަލާނގެ ނަޞްރު ނުދެއްވަ އެވެ.

8. ޒުވާނުންގެ ވަށައިގެންވާ ރޫޙާނީ ހުސް ޖާގަ ފުރުން. މިކަން ކުރުމަށްޓަކައި އަންނަނިވި ޙަރަކާތްތައް ހިންގިދާނެއެވެ.

- އަހަރު ދުވަސް ބަހާލައިގެން އެކި ދުވަސްވަރު އެކި މައުޟޫޢުތަކަށް ހޭލުންތެރިކުރުވާ ސެމިނާރތަކާއި މަހާސިންތާތައް ބޭއްވުން.

- ކުޅިވަރުގެ ޙަރަކާތްތައް ހީވާގިކުރުވުމާއި ކްލަބްތަކާއި ޖަމްޢިއްޔާތަކަށް އެހީތެރިވުން.

- މީސްތަކުން ހޭލުންތެރިކުރުވުމުގައި މިސްކިތްތަކާއި ދީނީ މަރުކަޒުތައް ހީވާގިކޮށް އެތަންތަނުގެ ދައުރު އެދެވޭ ގޮތެއްގައި ފުޅާކުރުން.

- މުނިފޫހި ފިލުވުމަށާއި ހޭލުންތެރިކުރުވުމަށްޓަކައި ޒުވާނުންނަށް ކޭމްޕްތައް ބޭއްވުން.

- (މިނޫނަސް މިބާވަތުގެ ޙަރަކާތްތަކުގެ ތެރެއިން އެބަޔަކާ ގުޅޭ ޙަރަކާތްތަކެއް ހިންގިދާނެއެވެ.)

ނިންމުން

އެއްވެސް މައްސަލައެއް އުފެދުނު ސަބަބުތައް ނޭނގޭ ޙާލު، އެމައްސަލައަކަށް ޙައްލެއް ހޯދުމަކީ ވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމާއި ހަރުކަށިކަން އުފެދި، ބަދަލުހިފުމުގެ ރޫޙު އުފެދުނީ:

ދީން ނޭނގުމުގެ ސަބަބުން،

ނުވަތަ، ދީން ދޫކޮށް ތިމަތިމާމެންގެ ހިތަށް ފެންނަ ގޮތަށް އުޅެގަތުމުން،

ނުވަތަ، އެއްވެސް ހިފެހެއްޓުމެއް ނެތި މިނިވަންކަމުގެ ދޮރުހުޅުވާލުމުން،

ނުވަތަ، މީޑިއާ ފަސާދަވުމުން،

ނުވަތަ، ނަތީޖާއާމެދު ބަލައިލުމެއްނެތި ސަރުކާރުން ނިންމާ ނިންމުންތަކުން،

ނުވަތަ، ސެކިއުރިޓީ ބަލަހައްޓާ ފަރާތްތަކުން އަނިޔާވެރި ގޮތުގައި ބާރުގެ ބޭނުން ކުރުމުން،

ނުވަތަ، އަނެކުންނާ ވާހަކަ ދައްކައިގެން ސުލްހަވުމުގެ ދޮރު ބަންދުކުރުމުން،

ނުވަތަ، ދިރިއުޅުމުގައި އަނެކުން ބައިވެރިވެ އުޅުމުގެ ޙައްޤު ނުދިނުމުން،

ނުވަތަ، ޤައުމުގެ މުއްސަނދިކަން ވަކިބަޔަކު ނިގުޅައިގަނެ ރައްޔިތުން ފަޤީރުކުރުމުގެ ސަބަބުން،

ނުވަތަ، އެ ފަޤީރުކަމާ ވިދިގެން އައި:

މީހުނާ ނީނދެވުމާއި، ވަޒީފާ ނުލިބުމާއި، ރޫޙާނީ ހުސްޖާގަ އުފެދުމުން، ކަމަށްވަނީނަމަ، މިކަންކަމަށް ޙައްލު ހޯދިދާނެ އެވެ.

ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމާއި ހަރުކަށިކަމުގެ ސަބަބު އެނގިއްޖެނަމަ، ޙައްލުތައް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ. އަދި އެކަން ދިރާސާކޮށް، މުސްތަޤުބަލުގައި އެކަން ތަކުރާރުވިޔަ ނުދިނުމަށްޓަކައި ދެވިދާނެ ފަރުވާއެއް ވެސް ހޯދިދާނެ އެވެ.

ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމަކީ، ހިތާމަވެރި ހާދިސާއަކާ ގުޅިގެން އުފެދިދާނެ ކަމެކެވެ. ދެން ދުވަސްތަކާއެކު، އެފަދަ ހާދިސާތައް ތަކުރާރުވި ވަރަކަށް އެކަން ހެދިބޮޑުވަމުންދާނެ އެވެ.

އެއްވެސް ޝައްކެއް ނެތް ގޮތުގައި، މައްސަލައިގެ ޙައްލު އޮތީ އިސްލާމްދީނުގަ އެވެ. އަޅުގަނޑުމެން މުސްލިމުން ސާފު ސީދާ އިސްލާމްދީނަށް ރުޖޫޢުވުމަކީ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައިވާ ވަރަށް ގިނަ މައްސަލަތަކެއްގެ ޙައްލެވެ.

އަޅުގަނޑުގެ ދުޢާއަކީ، މާތް ﷲ އެންމެނަށް ހިދާޔަތާއި ތެދުމަގު ދެއްކެވުމެވެ.

ދީނީ ގޮތުން ހިނގާފައިވާ ބޮޑެތި މައްސަލަތަކުގެ ތަފްޞީލް ހޯދުމަށްއެދި ޖަމްޢިއްޔަތުއްސަލަފުން އިސްލާމިކް މިނިސްޓްރީއަށް ސިޓީއެއް ފޮނުވައިފި

2010-04-22T01:35:00.000-07:00

މުޙައްމަދު ނަޝީދުގެ ސަރުކާރު ވެރިކަމާ ޙަވާލުވިފަހުން ދީނީގޮތުން ހިނގާފައިވާ ބޮޑެތި މައްސަލަތަކުގެ ތަފްޞީލުތައް ހޯދުމަށްއެދި ޖަމްޢިއްޔަތުއްސަލަފުން މިނިސްޓަރީ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއަރޒްއަށ

މިދިޔަ އަންގާރަ ދުވަހު ސިޓީއެއް ފޮނުވައިފިއެވެ. އޭޕްރީލް 20 ވަނަދުވަހު ފޮނުވި ސިޓީގެ ކޮޕީތައްވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މީޑިއާތަކަށްވެސް ފޮނުވާފައެވެ. މިސިޓީގައި އަދާލަތު ޕާޓީޝާމިލްވާނޭގޮތުން އުފެދުނު އިއްތިޙާދުގެ ސަރުކާރުން އިސްލާމިކް މިނިސްޓްރީއާއި ޙަވާލުވިފަހުން ދިވެހިޤައުމުގެ މަސްރަޙްގައި ދީނީ ގޮތުން ތަފާތު ކަންކަން ޝަރީއަތުގެ އަސްލުތަކާއި ކަނޑައެޅިގެން ޚިލާފަށް ހިނގާފައި ހުރިކަމަށާއި މިކަންކަން ބަލައި ކަމުގެ ޙަޤީޤަތް އިތުރަށް ސާފުކޮށް ރައްޔިތުންނާއި ހިއްސާކުރުމުގެ ގޮތުން އެކަންތައްތައް ހިނގައިދިޔަ ގޮތުގެ ފުރިހަމަ ތަފްސީލީ މަޢްލޫމާތު ޖަމްޢިއްޔަތުއްސަލަފަށް ބޭނުންވާކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ. މިގޮތުން އެސިޓީގައި ފާހަނގަކޮށްފައިވާ ބައެއް މައްސަލަތަކުގެތެރޭގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުން ނެރެފައިވާ ޤުރުއާން ތަރުޖަމާގެ މައްސަލައާއި، މަސާޖުޕާލާތަކުގެ މައްސަލައާއި، ޢަރަބިއްޔާ ސްކޫލްގެ މައްސަލައާއި، ދިވެހިން ހިންގާ ނޫސްތަކާއި އިންޓަރނެޓްގެ ވެބްސައިޓްތަކާއި ބްލޮގްތަކުގައި އިސްލާމްދީނާ ޚިލާފު ވާހަކަތައް ލިޔާ މައްސަލައާއި، ވަކިން ޖަމާޢަތް ހަދައިގެން ނަމާދުކުރާ މީހުންގެ މައްސަލައާއި، ބަނގުރަލުގެ މައްސަލައާއި، އިސްލާމިކް ބޭންކުގެ މައްސަލައާއި އަދިވެސް އިތުރު މައްސަލަތައްވެއެވެ.

ނަމާދު ވަޤުތުތަކަށް ފިހާރަތައް ބަންދުނުކުރަނީ ކީއްވެ؟

2010-04-19T22:34:00.000-07:00

އަލްއަޚް އިބްނި ނޫޙް

ނަމާދަށް ބަންގިގޮވީމައި ފިހާރަތަކާއި އެހެނިހެން ވިޔަފާރިތައް ހުއްޓާލާފައި ނަމާދަށް ދިއުމަކީ ދުނިޔޭގެ ހުރިހާ މުސްލިމް ވިޔަފާރިވެރިން ކުރާކަމެކެވެ. ކުރަންޖެހޭނޭވެސް ކަމެކެވެ. ސަބަބަކީ މުސްލިމުންނަށް ނަމާދަށްވުރެ އިސްކަމެއްދޭންޖެހޭ އެހެންއެއްވެސް ކަމެއް ނޯންނާތީއެވެ.

ބަންގިގޮވީމާ ފިހާރަތަކާއި އެހެނިހެން ވިޔަފާރިތައް ހުއްޓާލާފައި ނަމާދަށް ދިއުމަކީ މިރާއްޖޭގައިވެސް ކުރާކަމެކެވެ. އަދި ނަމާދު ވަޤުތު ފިހާރަތައްފަދަ ބައެއް އެހެނިހެން ވިޔަފާރިތައް ކުރުމަކީ ކުރީގެ މައުމޫނު ސަރުކާރުން މަނާކޮށްފައިވާކަމެކެވެ. އަދި މިހާރުވެސް މަނާކަމެކެވެ. ނަމަވެސް ހިތާމައާއެކު ދަންނަވަންޖެހެނީ ބަންގިގޮވީމައި ވިޔަފާރިތައް ކުރުމުގެ އިތުރުން އެންމެންނަށް އެނގޭނޭހެން ދޮރުގައި އޯޕަން ބޯޑުޖަހައިގެން ވަރަށްގިނަ ފަރާތްތަކުން ވިޔަފާރިކުރަމުން މިހާރު ދާކަމެވެ. މިކަން މިގޮތަށް ހުއްދަކުރިކަމެއް ސަރުކާރުގެ އެއްވެސް އިދާރާއަކުން އަންގާފައެއް ނުވެއެވެ. އެހެންވެއްޖެކަމަށްވަންޏާ އެކުރަނީ މަނާކަމެކެވެ. އަދި ޤާނޫނީ ކުށެކެވެ. މިހެން ދެންނެވުމުން ބައެއްބޭފުޅުން ބުނެފާނެއެވެ. މަނާކަންތައް ނުކުރަނީ ކާކުހެއްޔެވެ. އޭގެ ޖަވާބުގައި ދަންނަވަންޖެހެނީ ކިތަންމެ ގިނަބަޔަކު ކުރިއަސް މަނާކަމެއްވާނީ ހަމަ މަނާކަމަކަށެވެ.

ޙަޤީޤަތަށް ދަންނަވަންޏާ ނަމާދުވަގުތަށް ފިހާރަތަކާއި ބައެއް އެހެނިހެން ވިޔަފާރި ކުރާތަންތަން ބަންދުކުރާގޮތަށް ހެދިކަމީ ކުރީގެ މައުމޫނު ސަރުކާރުން ކުރި ވަރަށްވެސް ރަނގަޅުކަމެކެވެ. އެގޮތަށް އެކަން ކޮށްފައިއޮތުމުން ވަރަށް ގިނަވިޔަފާރިވެރިން ނަމާދަށް ދެއެވެ. ނަމަވެސްމިހާރު ބަންގިގޮވީމައި ފިހާރަތައް ބަންދުނުކުރިއަސް އަޅާލާނެ ސަރުކާރެއް ނެތީމާ ވިޔަފާރިކުރުމުގައި މަޝްޣޫލުވެފައި ތިބެނީއެވެ. މިއީވަރަށް ހިތާމަހުރި ކަމެކެވެ. އެއްގޮތަކުންވިއްޔާ ބަންގިގޮވުމުން ހަމަ ވަގުތުން ވިޔަފާރި ހުއްޓާލާފައި ނަމާދަށް ދާންޖެހެއެވެ. އެއީ މުސްލިމަކަށް ވަންޏާއެވެ. އަނެއްގޮތަކުން ނަމާދަށް ނުދިޔަކަމުގައިވިޔަސް ފިހާރަ ބަންދު ކުރަންޖެހެއެވެ. އެއީ ފިހާރައިގައި އިނީ ކާފަރަކަށްވެފައި އަދި އިތުރަށް ސަރުކާރުން މަނާކޮށްފައިވާތީއެވެ.

އަޅުގަނޑުމެންގެ ފިހާރަތަކުގައި މިހާރު ސޭޓުންނަށް ގިނައިން ތިބެނީ "ބަންގާޅީން"ނެވެ. ގިނައީ މުސްލިމް ބަންގާޅީންނެވެ. ބަންގިގޮވީމައި ގިނަމީހުން ނަމާދަށްދާން ބޭނުންވެއެވެ. ނަމަވެސް "ބޮޑު" މީހާ ރުޅިއައިސްފާނެތީ ބަންދުކުރަން ނުކެރެނީއެވެ. އަދި ބަންގިގޮވީމައި ފިހާރަ ބަންދުކުރުން މަނާކޮށްފައިވެސް އޮންނަނީއެވެ.

މިއީ "މިރާއްޖޭގެ" ޙާލަތެވެ. ކުރާނެކަމެއްނެތެވެ. މިހާރުދެން މިއޮތީ އަނެއްކާވެސް އެހެން ރާއްޖެއެއް ފެނޭތޯ ފަތައިގަންނަން ޖެހިފައެވެ.

ޑރ. ޒާކިރު ނައިކްގެ ކުރު ތަޢާރަފެއް

2010-04-18T01:29:00.000-07:00

އަލްއަޙް މުޙައްމަދު ސިރުޙާން

ޑރ ޒާކިރު ޢަބްދުލްކަރީމް ނައިކަކީ ޕޮރްފެޝަނަލް ޓްރޭނިންގ ލިބިވޑައިގެން ހުންނެވި މެޑިކަލް ޑޮކްޓަރެކެވެ. ހަމައެފަދައިން އޭނާއަކީ ކޮމްޕަރޭޓިވް ރިލިޖަންގެ ރޮނގުން ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި ފާހަގަ ކުރެވޭ ބޭފުޅެކެވެ. މީގެ އިތުރުން އޭނާއަކީ އިންޑިޔާގެ ބޮމްބޭގައި ހުންނަ އިސްލާމިކް ރިސާޗް ފައުންޑޭޝަންގެ ރައީސް އެވެ. އިސްލާމްދީނާއި މެދު މީސްތަކުންގެ ހިތުގައި އުފެދިފައިވާ ޝައްކުތަކާއި އިޚްތިލާފީ މައްސަލަތަކަށް ކީރިތި ޤުރްއާނާއި ރަސޫލާގެ ސުންނަތުގެ އަލީގައި، އަދި މީގެއިތުރުން އެހެންދީންތަކުގެ ފޮތްތަކުގެ އަލީގައްޔާއި ސިކުނޑިއާއި ސައިންޓިފިކު ޙަޤީޤަތްތަކުގެ އަލީގައި އެމައްސަލަތައް އޮޅުން ފިލުވައި ދެއްވައެވެ. އޭނާގެ ޢުމުރުފުޅަކީ ސާޅިސް ހަތަރު އަހަރެވެ.

ޑރ. ޒާކިރު ޢަބުދުލްކަރީމް ނައިކު މަޝްހޫރުވެވަޑައިގެންފައިވަނީ ޢާންމު އެއްވުންތަކުގައި ވާހަކަފުޅު ދެކެވުމަށްފަހު، މީސްތަކުން އޭނާއާ ޗެލެންޖު ކުރުމަށް ކުރާ ސުވާލުތަކަށް ސިކުނޑި ޤަބޫލުކުރާ އަދި ބިނާކުރަނިވި ޖަވާބުތައް ދެއްވާ ބޭފުޅެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ފާއިތުވެދިޔަ ތޭރަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި އޭނާވަނީ 1300 އަށްވުރެ ގިނަ މަޥްޟޫތަކަށް ޢާންމުންގެ ތެރޭގައި ވާހަކަފުޅު ދައްކަވާފައެވެ. އޭގެތެރޭގައި އެމެރިކާ، ކެނެޑާ، އިޓަލީ ސަޢުދީ ޢަރަބިޔާ، ޔޫއޭއީ، ކުވައިތު، ޤަޠަރު، ބަޙްރައިން، އޮމާން، މިޞްރު، އޮސްޓްރޭލިޔާ، ނިއުޒިލެއްންޑް، ސައުތު އެފްރިކާ ބޮސްޓްސުވާނާ، މެލޭޝިޔާ، ސިންގަޕޫރު، ހޮންގކޮންގ، ތައިލެންޑް، ގިޔާނާ (ސައުތު އެމެރިކާ) ޓްރިނާޑާރޑް ހިމެނެއެވެ. އޭގެ އިތުރުން، އިންޑިޔާގައި ވަނީ ވަރަށްގިނަ ޢާންމު ބައްދަލުވުންތަކުގައި ވާހަކަފުޅު ދައްކަވާފައެވެ.

އޭނާއަކީ ތަފާތު ޢަޤީދާތަކުގެ އަހުލުވެރިންނާއިއެކު ވަރަށް މުހިންމު ދީނީ ބަޙުޘު ކުރައްވާ އަދި ހަމައެފަދައިން އެފަދަ މީސްމީހުންގެ މައްޗަށް ކާމިޔާބު ހޯއްދެވުމުގައި ފާހަގަ ކުރެވޭ އެރޮނގުގައި ތަޖުރިބާކާރު ބޭފުޅެކެވެ. އެގޮތުން އެމެރިކާގެ ބޭފުޅެއްކަމުގައިވާ ޑރ. ވިލިޔަމް ކޭމްޕްބެލް އާއިއެކު "ސައިންސުގެ އަލީގައި ކީރިތި ޤުރްއާނާއި ބައިބަލް" މިމަޥްޟޫއަށް އެމެރިކާގެ ޗިކާގޯ ގައި 2000 ވަނައަހަރު އެޕްރީލްގައި ބޭއްވި ބަޙުޘަކީ މިކަމުގެ އަލިގަދަ ހެއްކެވެ.

އިންޑިޔާގެ މިހާރުގެ ހިންދޫންގެ ގުރޫ ރަވީ ޝަންކަރ އާއިއެކު "ދީނީ ނައްޞުތަކުގެ އަލީގައި އިސްލާމްދީނާއި ހިންދޫޒަމް" މިމަޥްޟޫއަށް އިންޑިޔާގެ ބެންގަލޯރުގައި ބޭއްވީ ބައްދަލުވުމަކީވެސް ވަރަށް ފާހަގަކުރެވޭ ބަޙުޘެކެވެ. މިބަޙުޘު ބޭއްވިފައިވަނީ 21 ޖެނުއަރީ 2006 ވަނަ އަހަރުއެވެ. މިބައްދަލުވުމުގައި މި ދެޢަޤީދާގެ ވަރަށް ގިނަ ބަޔަކު ބައިވެރިވިއެވެ.

22 ފެބްރުއަރީ 2009 ވަނައަހަރު އިންޑިޔަން އެކްސްޕްރެސް އިން އިންޑިޔާގެ އެތަށް ބިލިޔަން މީހުންގެ ތެރެއިން ހޮވި ، "އިންޑިޔާގެ އެންމެ ބާރުގަދަ ސަތޭކަ މީހުން 2009" ގެ ލިސްޓުން 82 ވަނަ ރޭންކް ޑރ. ޒާކިރު ޢަބުދުލްކަރީމް ނައިކަށް ލިބިވަޑައިގަތެވެ. އަދި އިންޑިޔާގެ ދީނީމީހުންގެ ތެރެއިން އެންމެ ފާހަގަ ކުރެވޭ 10 މީހުންގެ ތެރެއިން 3 ވަނަ ލިބިވަޑައިގަތެވެ. އެއީ ބާބާ ރާމަދޭވް އަދި ސިރީ ސަރ، ރަވީ ޝަންކަރަށް ފަހުއެވެ. އެލިސްޓްގައި ހިނެމޭ ހަމައެކަނީ މުސްލިމަކީ އޭނާއެވެ.

މިލިސްޓްގައި ހިމެނުނު 8 މުސްލިމުންގެ ތެރެއިން ، ވަޢްޡާއި ދީނީ އިރުޝާދު ދެއްވާ ހަމައެކަނި ބޭފުޅަކީ ޑރ. ޒާކިރު ނައިކެވެ. މިލިސްޓްގައި ދެން ހިމެނިފައިވަނީ ސިޔާސީ ބޭފުޅުންނާއި ސަރުކާރުގެ ޒިންމާދާރު މީހުންނާއި ބާރުގަދަ ވިޔަވާރިވެރިންނާއި ފިލްމީ ތިން ޝަޚުޞިއްޔަތެވެ.

ދީނީ އަދި ރޫޙީ ލީޑަރުންގެ ތެރޭއިން އެލިސްޓްގައި ހިމެނުނު ހަމައެކަނި މުސްލިމަކީ ޑރ. ޒާކިރު ނައިކެވެ. 2009 ގެ ލިސްޓުން އޭނާއަށް 3 ވަނަ ލިބިވަޑައިގަތެވެ. 2010 ވަނައަހަރުގެ ދީނީ އަދި ރޫޙީ ލީޑަރުންގެ ލިސްޓުން އެންމެ ކުރި ލިބިވަޑައިގަތެވެ.

އެމެރިކާގެ ޖޯޖްވޮޝިންޓަން ޔުނިވަރސިޓީން ހޮވި ދުނިޔޭގައި މިހާރުތިއްބެވި އެންމެ ނުފޫޒު ގަދަ 500 މުސްލިމުންގެ ލިސްޓްގައި ވެސް ޑރ. ޒާކިރު ނައިކު ހިމެނިވަޑައިގަތެވެ.

1994 ވަނައަހަރު ކޮންޕްރޭޓިވް ރިލިޖަންގެ ރޮނގުން ދުނިޔޭގައި މަޝްހޫރުވެގެންދިޔަ އަލްމަރުޙޫ ޝައިޚް ޢަޙުމަދު ދީދާތު ޑރ. ޒާކިރު ނައިކަށް ދެއްވާފައިވާނަމަކީ "ދީދާތު ޕްލަސް" އެވެ. 04 މެއި 2000 ވަނަ އަހަރު، ދަޢްވާއާއި ކޮންޕަރޭޓިވް ރިލިޖަންގެ ރޮނގުގައި ޑރ. ޒާކިރު ޢަބުދުލްކަރީމް ނައިކު ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ޚިދުމަތުގެ އަގުވަޒަން ކުރެއްވުމަށް ބޭއްވި ޖަލްސާގައި ދީދާތު ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. " މާތް ﷲ އަށް ޙަމްދު ހުއްޓެވެ. ދަރިފުޅާއެވެ. އަހަރެމެން ސާޅީސް އަހަރުން ކުރި މަސައްކަތް ތިބާ ތިޔަވަނީ 4 އަހަރުގެ ތެރޭގައި ފުރިހަމަ ކޮށްނިންމާލާފައެވެ."

ދުނިޔޭގެ 200 އަށްވުރެ ގިނަ ޤައުމުތަކުގެ ޓީވީ ޗެނަލްތަކުން ޢާންމުކޮށް ޑރ. ޒާކިރު ނައިކު ފެންނަމުންދާނެއެވެ. ޓީވީންނާއި ރޭޑިޔޯއިންދަނީ އޭނާގެ އިންޓަވިއުތައް އަބަދުވެސް ގެންނަމުންނެވެ. އޭނާގެ ސަތޭކައަށްވުރެ ގިނަ ތަޤުރީރުތަކާއި ބަޙުޘުތަކާ ދީނީ ނަޞޭހަތްތައް، ޑީވީޑީއާއި ސީޑީގެ ޒަރިއްޔާއިން ލިބެންއެބަހުއްޓެވެ. މީގެ އިތުރުން އޭނާއަކީ އިސްލާމްދީނާއި ކޮންޕަރޭޓިވް ރިލިޖަންގެ ރޮނގުގައި ވަރަށް ގިނަ ފޮތްތަކެއް ލިޔުއްވި މުއައްލިފެކެވެ.

ހަޑިހުތުރު ބަހުން މާތްﷲ އަށާއި ރަސޫލާއަށް މުޚާތަބު ކުރުމުން

2010-04-08T11:52:00.000-07:00

ހަޑިހުތުރު ބަހުން މާތްﷲ އަށާއި ރަސޫލާއަށް މުޚާތަބު ކުރުމުން

އަޅުގަނޑު ތަފާތު ގައުމުތަކުގެ މީހުންނާއިއެކުވެސް ދީނުގެ ވާހަކަ އާއި ސިޔާސީ ވާހަކަ ދައްކާ ހަދަމެވެ. އެހެންނަމަވެސް ދިވެހީންގެ ތެރެއިން ދިމާވި މުސްލިމު ނޫން މީހުންނާއި އެމީހުންގެ ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ ވައްޓަފާޅި ވަރަށް ތަފާތެވެ. ތަފާތަކި ގަދަރު ކުރުމުގެ ތަފާތެވެ. ދިވެހީންގެ ތެރއިން މިފަދައިން ދިމާވާ މީހުން ހަމަ ސީދާ ރަސޫލާއަށް ވެސް ނިސްބަތް ވާހަކަ ދައްކަނީ އެންމެ ބާޒާރުމަތީ ބަހުރުވައިންނެވެ. ބޭރު މީހުން ވަހަކަދެއްކުމުގައި ގަދަރުކުރެއެވެ. މިތަފާތު ހުރުމުންދިވެހި މުސްލިމު ނޫން މީހުންގެ ބޭނުން އަޅުގަނޑަށް އިހްސާސް ކުރެވެއެވެ.

މިވަގުތު ދިވެހި ގައުމުގެ ކަންތައްތައް މިދާގޮތުން އަދި މާގިނަ ދުވަހެއްނުވެ މިފަދަ މީސްމީހުންނަށް އާންމު ތަންތަނުގައި ދީނާއި އިދިކޮޅަށް ވާހަކަދެއްކުމުގެ ފުރުސަތު ލިބޭނެކަމަށް ބެލެވެއެވެ. ދިވެހި މުސްލިމުންނަށް އަޅުގަނޑުގެ ނަސޭހަތްތެރިވާނީ މިފަދަ މީސްމީހުންނާއި ދިމާވެ ވާހަކަ ދައްކަން ޖެހުނަސް ރުޅި އިސްނުކުރުމަށެވެ، ނޭނގޭ ހިސާބަށް ދިޔުމުން ތިމަންނާއަށް ތިސުވާލުގެ ޖަވާބެއް ނޭނގެއޭ ބުނެ ނިންމާލުމަށެވެ، ފަހުން ، އެނގޭ ކަމަށް ގަބޫލު ކުރެވޭ މީހަކާއި ސުވާލު ކުރާށެވެ، ހަޑިހުތުރު ބަހުން މާތްﷲ އަށާއި ރަސޫލާއަށް މުޚާތަބު ކުރުމުން އެކަން އެހެން ނުކުރުމަށް އެދޭށެވެ . ދެންވެސް ހުއްޓާނުލިއްޔާ އެމީހެއްގެ ކައިރިން ދުރުވެގަންނާށެވެ. އަދި އެއްވެސް ގޮތަކަށް އެއްވެސް ހާލަތެއްގައި ހަޑިހުތުރު ބަހުން އެއިން މީހަކާއި މުޚާތަބު ނުކުރާށެވެ. އިސްލާމް ދީނަކީ ތަޅާފޮޅުމަށް ބާރުއަޅާ ދީނެއްކަން ދެއްކުމަކީ އެމީހުންގެ ފުރަތަމަ މަގުސަދެވެ. މި ފުރުސަތު ހަމަ ހިލާ ނުދޭށެވެ.

އޭކަން - ދުނިޔޭގެ މީސްތަކުންގެ ކުރިމަތީގައި އަގެއް ނެތް

2010-04-07T09:13:00.000-07:00

އޭކަން - ދުނިޔޭގެ މީސްތަކުންގެ ކުރިމަތީގައި އަގެއް ނެތް

އަލްއަޚް އިބްރާހީމް ނާޒިމް

ދުނިޔޭގެ މީސްތަކުންގެ ކުރިމަތީގައި އެއްވެސް މަޤަބޫލުކަމެއް ނެތް، އަޚުލާޤު ނުބައި، ސިފަ ހުތުރު މީހަކަށް ވިޔަސް އެ މީހަކީ ހުތުރުބަސްތައް ބޭނުންކޮށްގެން ލަވަކިޔާ އަދި ނުބައި ވައްތަރުތައްޖައްސަމުން ނަށާ މީހެއް ކަމުގައި ވަނީނަމަ ދިވެހީންގެ ބައެއް މީހުންނަށް އެއީ މާ މޮޅު މީހެއްކަމުގައި ވަނީތާ އެވެ. ގޮތްކުޑަކަމާއި ވިޔާނުދާ ކަންތައްތައް ކުރުމުގައި ޙައްދުފަހަނާއަޅާފައި ހުރި ރެޕް ލަވަތައް ކިޔާ އޭކަން (Akon) ސްރީލަންކާއަށް ގޮސް ކުޅެންއުޅުނު ނާޗަރަންގީގަނޑު ވަނީ އެ ޤައުމުގެ ސަރުކާރުން ހުއްޓުވާފަ އެވެ.

އޭކަން އެޤައުމަށް އެތެރެވުމަށް ބޭނުންވާ ވިސާ ނުދިން ސަބަބެއް ކަމުގައި ސްރީލަންކާގެ ސަރުކާރުން ބުނެފައި ވަނީ މުޅި ޤައުމުގެ އަމަނު އަމާންކަމާއި މަސްލަޙަތު ޙިމާޔަތްކުރަންޖެހޭތީ ކަމުގަ އެވެ. މިހެން ކަންހިނގިއިރު އޭކަންގެ ކޮންސެޓް އިންތިޒާމްކުރާ ފަރާތުން ވަނީ ލަންކާ ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން އެތައް ބަޔެއްގެ ފައިސާކޮޅު ނުޙައްޤުން ފޭރިގަތުމަށްޓަކައި 25000 (ފަންސަވީސް ހާސް) ރުޕީސްއަށް ޓިކެޓެއްގެ މަގުން އެތައް ހާސް ޓިކެޓެއް ވިއްކާފަ އެވެ. ލަންކާއިން އޭނާގެ އައުވާނުންތައް ބޭރުކޮށްލުމުން މިހާރު މިބައިމީހުން ޤަޞްދުކުރަނީ ދިވެހިރާއްޖެ އައިސް ހާލިހަދާ ބިސްފީކުރާށެވެ. ދިވެހީންގެ މުނިފޫހިފިލުވާދިނުމުގެ ނަމުގައި 1000 ދިވެހި ރުފިޔާއަށް ޓިކެޓެއް ވިއްކައިގެން، މުސާރަކޮޅު މަދުވެގެން މި ހަޅޭއްލަވާ ދިވެހީންގެ އޭޕްރިލްމަހުގެ މުސާރައިން ބޮޑު ޕަސެންޓެއް ދަމައިގަންނާށެވެ. ހީލަތާއި މަކަރުން، ނޫންނަމަ ވަގަށާއި ދިގަށާއި، އެންމެހާ ނާޖާއިޒް ގޮތްގޮތުން ގިނަ އަދަދެއްގެ ފައިސާ ބައްކުރާ މީހަކީ އަގުހުރި މީހެއް ކަމުގައި ވަންޏާ އެންމެ އަގުބޮޑު މީހަކީ ޤާރޫނެވެ. އެހެނީ އޭނާގެ ޚަޒާނާތަކުގެ ތަޅުދަނޑިތައް އުފުލުމަށް އެކަނި ވެސް ނުވަ ޖަމަލު ބޭނުންވި އެވެ. އޭނާގެ ވަށައިގެން ކަސްބީ އަންހެނުންތައް އެނބުރެމުން ދިޔަ އެވެ. މީހަކު އެއީ އަގުހުރި މީހެއްކަމުގައި ބަލާ މިންގަނަޑަކީ މިއީ ކަމުގައިވަންޏާ ޤާރޫނާ އަޅާބަލާއިރު މުއްސަނދިކަމާއި ކަސްބީ އަންހެނުންގެ މަޤަބޫލުކަން ލިބުމުގައި އޭކަން އަށް ދޭންޖެހެނީ ސުމެކެވެ.
ސްރީލަންކާ ސަރުކާރުން އޭކަން އެ ޤައުމުގައި ޝޯވ ދިނުން މަނާކުރި ސަބަބަކީ އޭނާގެ މިޔުޒިކް ވީޑީއޯތަކުގައި ބުޑިސްޓުންނަށާ ބުއްދާއަށް މަލަމާތް ރައްދުވާކަހަލަ މަންޒަރުތަކެއް ހިމަނާފައި ވާތީ އެވެ. އޭކަން ސްރީލަންކާގައި ޝޯވް ބާއްވަން އުޅޭ ޚަބަރު ލިބުމާއެކު އެ ޤައުމުގެ ބުޑިސްޓުންގެ ތެރެއިން ގިނަ އަދަދެއްގެ ބަޔަކު ވަނީ މަގުތައް މައްޗަށް ނުކުމެ އޭނާ ލަންކާއަށް ނައުމަށް ގޮވާލާ މުޒާހަރާކުރަން ފަށައިގެންފަ އެވެ. އޭކަންއާއި ދެކޮޅަށް އެންމެ އިސްކޮށް ކެމްޕޭން ފަށާފައި ވަނީ ސްރީލަންކާގެ ނެޝަނަލް މަންކްސް އެސޯސިއޭޝަނުންނެވެ. މިއީ ލަންކާގެ ބުޑިސްޓު ފާދިރީންގެ ޤައުމީ ޖަމިއްޔާ އެވެ. ލަންކާގެ ޓޫރިޒަމް މިނިސްޓަރު ބުނާގޮތުން އޭކަންގެ ކޮންސެޓް މަނާކުރުމުން ހަޔެއްކަ ހާސް ޓުވަރިސްޓުން އެ ޤައުމަށް ގެއްލުނެވެ. ސްރީލަންކާގެ ބުޑިސްޓުން އެމީހުންގެ ދީނަށް ކުޑައިމީސް ބަހެއް ރައްދުކޮށްފި މީހަކަށް، އެމީހަކީ ކޮންމެ މީހެއް ކަމުގައި ވިޔަސް ނަފުރަތުކުރާ މިންވަރަކީ މިހިރީ އެވެ. އެކަމަކު ދިވެހި 'މުސްލިމުންގެ' ހާލަކީ ކޮބައިތޯ އެވެ؟ އެމީހެއްގެ ލަވައިގެ ލިރިކްސްތަކުގައި ފާހިޝް ކަންތައްތަކަށް ގޮވުމާއެކު އިސްލާމްދީނަށް މަލާމާތް ރައްދުވާފަދަ ބަސްތައް ހިމައިގެން ލަވަކިޔާ އޭކަން ނަގާ މަތިފަޑީގައި ބައިންދަން މުސްލިމް ދިވެހީން މަރުދަންޖެހެނީ އެވެ.
މާލޭގެ ކުޅިވަރު އެކުވެނީގެ ކްރިކެޓް ދަނޑުގައި ކޮންސެޓް ކުރިޔަށްދާއިރު އޭކަންގެ ޚާއްސަ ހަށިފާރަވެރިންގެ އިތުރުން ސަލާމަތީ ކަންތައްތައް ބަލަހައްޓަމުން ދާން ހަމަޖެހިފައި އޮތީ ދިވެހި ފުލުހުންނާއި މި ރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ދިފާއީ ބާރުތަކުންނެވެ. މިހެންކަމުން މި ހާޖާނުގަނޑަށް މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސާރވިސް އިންނާއި އެމް.އެން.ޑީ.އެފް އިން ކުރަންޖެހޭނީ ކިހާ ވަރެއްގެ ޚަރަދެއްކަމެއް އަދި ނޭނގެ އެވެ. ދުނިޔޭގެ އެތަންމިތަނުގައި އުޅޭ ދީނެއް މިއްލަތެއް ނެތް ހިޕީންނާއި ކަސްބީ އަންހެނުންތައް މި ނާޗަރަންގީ ގަނޑުގައި ބައިވެރިވާން މިތަނަށް އަންނަގޮތަށް ހަމަޖެހިފައި ވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން މިޔުޒިކް ޝޯވ ފެށޭ ދުވަހު ރިސޯޓްތަކުގައި ތިބި ފަރަންޖީންތައް މާލެ އަރާނެ ކަމުގައި ވެއެވެ. މިފަދަ ޝޯވތައް ހިނގަމުންދާ ތަންތަނުގައި ޔޫރަޕްގެ މީހުން އުޅޭ ވިޔާނުދާ ގޮތްތައް އެއީ ޓީވީ ޗެނަލްތަކުން ވެސް ފެންނަ މަންޒަރުތަކެކެވެ. ތަނުއެޅި ކުނާ ހެދިގެން އަންހެނުން ބިކިނީގައި މައިދާންތަކުގައި ފިރިހެނުންނާ އެކީ 'އޮށޯވެލައިގެން' ތިބޭތަން ފެންނަނީ މަދެއްކޮން ނޫނެވެ. މިކަން އިންތިޒާމްކުރާ ހައިރައިޒް ކުންފުނިން އައްޑު އަތޮޅާއި ފުވައްމުލަކުގެ ރައްޔިތުން މި ފާހިޝް ކަންތައްގަނޑުގެ ތެރެއަށް ގަންބާލުމަށް އެ އަތޮޅުތަކަށް ގޮސް ޓިކެޓް ވިއްކަން އެބައުޅެ އެވެ. ޓިކެޓާއެކު ދަތުރުފަތުރުގެ ކަންތައް ހަމަޖައްސާދިނުމެއް ނޯވެ އެވެ. ޓިކެޓް ވިއްކެނިކޮށް އެ ނިމުނީ އެވެ. ޓިކެޓް ގަންނަ މީހުން ޝޯވ ބަލަން މާލެ ނާދެވުނަސް އަދި މާލެ އައުމުން ހުންނާނެ ތަނެއް ނުލިބުނަސް ވަރިހަމަ އެވެ. އޭކަން ދެކިލަން މާލެ އަންނަން އަނބިމީހާ ތެޅިގަންނަތަނުން ފިރިމީހާ ރަތަށްއަރައިގެން އެތަކެއް ވަރި މިފަހަރު ކުރެވޭނެ އެވެ.

އަމިއްލަ އުމުރު އޮޅުވާލައިގެން ނުވަތަ ސިއްރުކޮށްގެން އުޅޭ އޭކަން އަކީ އެމެރިކާގެ ރައްޔިތެއް ނަމަވެސް އެފްރިކާ ބައްރުގައިވާ ސެނެގޯލް އިން އެމެރިކާއަށް 1968ގައި ހިޖުރަކޮށްގެން އައިސްއުޅުނު މޯ ޗާމް (Mor Thiam) ނަމަކަށް ކިޔުނު މީހެއްގެ ދަރިއެކެވެ. އޭކަންގެ މަންމަ ކައިން (Kine) އަކީ 1972ވަނަ އަހަރު އެމެރިކާއަށް ނަށަން ގެނެވުނު ސެނެގޯލްގެ ކަސްބީ އަންހެނެކެވެ. އޭކަން އުފަންވެފައި ވަނީ އެދެމީހުން ކައިވެނިކުރިފަހުން ކަމެއް ނުވަތަ އޭގެ ކުރިންކަމެއް އެނގޭކަށް ނެތެވެ. އޭކަން އޭނާގެ އުފަން ދުވަސް ސިއްރުކޮށްގެން އުޅޭ ސަބަބަކީ މިއެވެ. މިހާރު އޭކަން އުޅެނީ އޭނާގެ އަސްލު ނަން ވެސް އޮޅުވާލަންވެގެންނެވެ. އުމުރުން 7 އަހަރު ވަންދެން އޭކަން ގެންގުޅެފައި ވަނީ ސެނެގޯލްގަ އެވެ. އޭގެ ފަހުންވެސް އެތަކެއް ފަހަރު ސެނެގޯލް އަށް އޭނާ ފޮނުވާލެވިފައި ވެއެވެ. އެމެރިކާގައި ތަފާތު އެތަކެއް ޖަރީމާތައް ހިންގައިގެން އޭކަން ޖަލަށްލެވުނީ ކިތައްފަހަރުކަން ބުނާކަށް ޚުދު އޭނާއަކަށް ވެސް ނޭނގެ އެވެ. މިއަދު ދެ ކަންފަތުގައި މުދިލާފައި ކަރުގައި ފަށްއަޅާފައި ހުންނަ އޭކަން އަކީ ނުކިޔަވާހުރި ޖާހިލެކެވެ. އެއްވެސް ތަޢުލީމެއް ލިބިފައި ނެތުމުގެ ނަތީޖާއަކަށްވީ ކުރިޔަށްދެވެން ހުރި ގިނަ މަގުތައް އޭނާއަށް ބަނދުވުމެވެ. މިހެންކަމުން ވައްކަންކުރުމާއި ހީލަތްހެދުން ނޫންކަމެއް އޭނާގެ ޙަޔާތުގެ ކުރީކޮޅު ކުރެވިފައެއް ނެތެވެ. އެއްފަހަރަކު ތިން އަހަރުވަންދެން ޖަލުގައި ހޭދަކުރިފަހުން މިޔުޒިކްގެ 'ހުނަރުތައް' އޭނާއަށް 'އިލްހާމްކުރެއްވީ' ކަމުގައި އޭނާ ހީކުރެ އެވެ. ޖަލުން މިނިވަންވުމާއެކު ގޭގައި މިނާގެ 'ކުނިބުނިތައް' ރެކޯޑްކޮށްގެން އެތަން މިތަނަށް ފޮނުވައިގެން ލަވަކިޔަން ފުރުޞަތެއް ލިބޭތޯ އެކި ފަރާތްތަކުގައި އާދޭސްކުރަންފެށި އެވެ. މިހެން އުޅެނިކޮށް އެސް.އާރު.ސީ އަދި ޔުނިވާރސަލް ރެކޯޑްސްތައް އުފައްދާ މީހުންގެ ލޮލުގައި އޭކަން އަޅައިގަތެވެ. މިހެންކަމުން 2004ގެ ޖޫންމަހު އެބައިމީހުން އޭނާގެ ގޮތްކުޑަ ބަސްތަކުން ލަވަހަދާފައިވާ 'ޓްރަބުލް' ނަމަކަށް ކިޔުނު އަލްބަމް ނެރެދިނެވެ.
އޭކަން އާއި މެދު އަރާފައިވާ އެތަކެއް ހުތުރު އަޑުތަކުގެ ތެރޭގައި ތިން ވަގުއަނބިން ގެންގުޅެމުން ދިޔަކަން ފާހަގަކުރެވިފައި ވެއެވެ. މިއީ އަދި އޭނާގެ ވަގުތީ އުފަލަށްޓަކައި ގާތުގައި ގެންގުޅުނު އެތަކެއް ނާސި އަންހެނުންނެއްގެ އިތުރުންނެވެ. މި ބުނާ ވަގުއަނބީންނަށް 6 ކުދީން އޭނާގެ ފަރާތުން ލިބިފައިވެއެވެ. އެމެރިކާގައި ނުކުންނަ ބްލެންޑާ (Blender) ނަމަކަށްކިޔުނު މަޖައްލާއަށް އޭކަން ދިން ބަސްދީގަތުމެއްގައި ވަގުއަނބީންގެ ގޮތުގައި ތިން އަންހެނުން ގެންގުޅޭކަން ދޮގުކޮށްފައި ވެއެވެ. އެކަމަކު ތަފާތު 3 އަންހެނުންގެ ކިބައިން 6 ކުދީން ލިބިފައިވާކަމަށް އެއްބަސްވެފައި ވެއެވެ. އޭކަން ދީނެއް ޤަބޫލުކުރާކަމަށް ބުނެފައި ވެއެވެ. ނަމަވެސް އެ ދީނަކީ ކޮބައިކަމެއް ނުބުނެ އެވެ. އޭކަން ފަދަ ގިނަ މީހުންނަކީ އެބައިމީހުން ދީނެއްކަމުގައި އަމިއްލައަށް ހަދައިގެންއުޅޭ ކަލްޓްތަކަށް ތަބާވާ މީހުންނެވެ. ދުނިޔޭގައި ހަމައާއި ނަހަމަ ބަލައިގެން ދިރިއުޅުމަކީ މިފަދަ މީހުން ދަންނަކަމެއް ނޫނެވެ. އެވަގުތަކު އެމީހުންގެ ހަވާނަފްސު އެދޭގޮތް އެއީ އަބަދުވެސް ރަނގަޅުގޮތެވެ. ބައެއް ޣައިރު މުސްލިމުން ތުހުމަތުކުރާގޮތުގައި އޭކަން އަކީ މުސްލިމެކެވެ. ދުނިޔޭގެ އެތަކެއް ޤައުމެއްގައި އޭކަންގެ ލަވަތައް ޓޮޕް ޗާޓްތަކަށް ނާރާ ވާހަކައެއް ނުބުނަމެވެ. އަދި އޭނާއަށް ލަވަކިޔައިގެން މަޝްހޫރުކަން ނުލިބޭ ވާހަކައެއް ވެސް ނުބުނަމެވެ. އެކަމަކު 6 ފަހަރަށް ގްރެމީ އެވޯޑަށް ނޮމިނޭޓްވީއިރު (ނަންހުށަހެޅުނުއިރު) އެންމެފަހަރަކުވެސް ގްރެމީ އެވޯޑް ހާސިލްކުރެވިފައެއް ނުވެ އެވެ. ދުނިޔޭގައި މިޔުޒިކާއި ލަވައިގެ ރޮނގުން އެތަކެއްފަހަރު ގްރެމީ އެވޯޑް ލިބިފައިވާ 'ފަންނާނުންނާ' އަޅާބަލާއިރު އޭކަން އަކީ އަދި ނުފިރުކޭ ތުއްތު ކުއްޖެކެވެ. ޙައިރާންވާންޖެހޭ ކަމަކީ މިވަރުގެ މީހެއްގެ ހިޔަންޏަށް ދިވެހިން މުޑިނަގާތީ އެވެ.
އޭކަން އަކީ ހުޅަނގުގެ މީހުން މި ބަލާ މިންގަނޑުން ބުނާނަމަ 15 އަހަރުގެ 'ކުޑަކުއްޖަކަށް' ޖިންސީގޯނާކޮށްފައި ހުރި މީހެކެވެ. އަދި މިކަމެއް ކޮށްފައި ވަނީ ޓްރިނިޑާޑް އެންޑް ޓޮބޭގޯގެ ނައިޓް ކްލަބެއްގެ ސްޓޭޖް މަތީގަ އެވެ. މިކަންކުރިތަން ވަނީ ވީޑިއޯ ވެސް ކުރެވިފަ އެވެ. ޔޫޓިއުބަށް ލެވިފައި ހުރި މި ވީޑިއޯ މިހާރު ވަނީ ނެގިފަ އެވެ. އޭކަން ބެހުނު އަންހެން ކުއްޖަކީ ފާދިރީއެއްގެ ދަރިއެއްކަމުގައިވާ ދީނާ އަލޭނެ އެވެ. އެކުއްޖާގެ ވެސް ކުށަކީ ހަމައެކަނި 21 އަހަރުން މަތީގެ މީހުން ވަނުން ހުއްދަ ތަނަކަށް ޤަވާޢިދާ ޚިލާފަށް ވަނުމެވެ. މާލޭގައި އޭކަންގެ ޝޯވ ކުރިޔަށްދާއިރު އަނެއްކާ މިފަދަކަމެއް ނުހިނގާނެބާއޭ ހިތަށްއަރަ އެވެ. މިކަމާގުޅިގެން އެތަކެއް ރޭޑިޔޯ އަދި ޓީވީ ޗެނަލްތަކުން ވަނީ އޭކަންގެ ލަވަތައް ފޮނުވުން ހުއްޓާލާފަ އެވެ. އެތަކެއް މަޝްހޫރު މޯބައިލް ފޯނު ކުންފުނިތަކުން ވެސް ވަނީ އޭކަންގެ ލަވަތަކުގެ ރިންގްޓޯން ކަސްޓަމަރުންނަށް ފޯރުކޮށްދިނުން ހުއްޓާލާފަ އެވެ.

އެއްފަހަރަކު އޮސްޓްރޭލިޔާގެ މެލްބާރންގައި އޭކަން ބޭއްވި ޝޯވއެއްގައި ގޭންގުތަކުގެ މާރާމާރީއެއް ފެށުނެވެ. މިތަން ފެނުމާއެކު އޭކަން ވެސް ތަޅާފޮޅަމުން ދިޔަ މީސްތަކުންގެ ތެރެއަށް ފުންމާލައިގެން އެ މާރާމާރީގައި ބައިވެރިވި އެވެ. މިހެންވުމުން އެކަންތައް ފަސޭހައިން މައިތިރިކުރެވުމުގެ ބަދަލުގައި އިތުރަށްވީ ނުބަ އެވެ. ތަޅާފޮޅުމުގެ ހާޖާނުގަނޑު ނިމުނުއިރު އެތައް ބަޔަކު ހޮސްޕިޓަލަށް ގެންދަންޖެހުނެވެ. މިހެންވުމުން އޮސްޓްރޭލިޔާ ސަރުކާރުން ވަނީ އޭކަން އެ ޤައުމުގައި ޝޯވދިނުން މަނާކޮށްފަ އެވެ. މި ހާދިސާއަށް ދެ އަހަރުވީފަހުން އޮސްޓްރޭލިޔާއިން އޭކަން އެ ޤައުމުގައި ޝޯވދިނުން ހުއްދަކުރުމާމެދު ވިސްނާނެކަމުގައި ބުނެފައި ވެއެވެ. އޭކަން އަކީ ޖަރީމާތަކުގެ ދިގު ރެކޯޑެއް އޮންނަ މީހަކަށް ވާތީ ކިތަންމެ ޤައުމަކުން މަސްލަހަތަށްޓަކައި އޭނާގެ ކޮންސެޓްތައް އެ ޤައުމުތަކުގައި މަނާކުރުމާމެދު ވިސްނަމުން ދެއެވެ. ދިވެހި ސަރުކާރުން ވެސް މިފަދައިން ވިސްނާ އޭކަންއަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކޮންސެޓް ބޭއްވުމުގެ ހުއްދަ ނުދިނުން ވަރަށް ބޭނުމެވެ. މާރާމާރީ ގޭންގުތަކުގެ އަދަދު 30އަށް އަރާފައިވާ މާލޭގައި އޭކަންގެ ޝޯވް ހިނގަމުންދާ ވަގުތު ހިނގާނީ ކޮން ކަންތައްތަކެއްކަން މި ވަގުތު ލަފާކޮށްފައި ބުނެލަން ނޭނގުނަސް އެނގޭ އެއްކަމެއް އެބަ އޮތެވެ. ގާތްގަނޑަކަށްހެން ޔަޤީނާ ގާތަށް ބުނަން އެނގެނީ އޭކަންގެ ޝޯވ މާލޭގައި ހިނގަމުންދާ ވަގުތު ވައްކަންކުރުމާ، ފޭރުމާ، ތޫނު އެއްޗެތިން ހަމަލާދިނުން އިތުރުވާނެ ކަމެވެ. އެހެނީ އޭކަންގެ ކޮންސެޓް ހިނގަމުންދާ ތަނުގައި ސަލާމަތީ ކަންތައްތައް ބެލެހެއްޓުމަށް ދިވެހި ޤައުމީ ދިފާއީ ބާރުގެ ސިފައިންނާއި ފުލުހުން ކަސްތަޅުއެޅޭނެތީ އެވެ. މިހެންވުމުން މުޅި މާލެ އޮންނާނީ ޑްރަގް ގޭންގުތައް ބޭނުންކަމެއް ކުރަން ހިތަކަށް ލިބިފަ އެވެ. ފުލުހުން ބުނާގޮތުން މިދޭތެރެއަކުން ބޮޑު ދެ ސިޔާސީ ޕާޓީގެ މެންބަރުންގެ މެދުގައި މާލެތެރޭ ހިނގާދިޔަ ތަޅާފޮޅުންތައް ކޮންޓްރޯލްކުރަން އެބައިމީހުން އަވަދިނެތި އުޅެންޖެހުމުން ގޭންގްތަކުން ހިންގާ ޖަރީމާތައް އިތުރުވެގެން ގޮސްފައި ވެއެވެ.
2007ގެ ޖޫން 3ވަނަ ދުވަހު ނިއުޔޯކް ސްޓޭޓްގެ ޑަޗަސް ސްޓޭޑިއަމްގައި އޮތް ޝޯއެއްގައި ފުރާވަރު އުމުރުގެ ފިރިހެން ކުއްޖަކު އޭކަން ކިޔަމުންދިޔަ ލަވަ ނިމުމާއެކު އެކަމުގެ ފޯރީގައި ސްޓޭޖް އާއި ދިމާއަށް އެއްޗެއް އެއްލި އެވެ. އެއްލީ ކޮންއެއްޗެއްކަން ރަނގަޅަކަށް ނޭނގެ އެވެ. ބައެއް މީހުން ބުނާ ގޮތުން އެއީ ފިލާކޮޅެކެވެ. އަނެއްބަޔަކު ބުނާގޮތުގައި އެއީ މިނެރަލް ވޯޓަރ ހުސްކުރި ކުޑަ ޕްލާސްޓިކް ފުޅިއެކެވެ. ކޮންމެއަކަސް މި އެއްޗެއް ދިޔައީ އޭކަންގެ ގައިގައި ނުޖެހި އޭނާގެ ކޮނޑުމަތިންލާފަ އެވެ. މިކަމާ އޭކަން އައީ އަމަށަކު ރުޅިއެއް ނޫނެވެ. މައިކްރޮފޯނުން ބާރަށް އެއީ ކާކުހޭ އެމީހަކު ގެންނާށޭ ގޮވާ ހަޅޭއްލަވަން ފަށައިފި އެވެ. މިހެންވުމުން ސެކިޔުރިޓީ ގާޑުންގެ ތެރެއިން ބަޔަކު ގޮސް އެއްކަލަ ފިރިހެން ކުއްޖާ ސްޓޭޖް ކުރިމައްޗަށް ހާޒިރުކޮށްފި އެވެ. ދެން އޭކަން އެންގީ އެ ކުއްޖާ ސްޓޭޖް މައްޗަށް އަރުވާށެވެ. އެރުވުމުން އޭކަން ކަންތައްކުރި ގޮތަކީ ލައިގެންހުރި ޓީޝާޓް ބާލާފައި، ކަރުގައި އޮތް ޗޭނުގަނޑު ނަގާފައި އެއްކަލަ ކުއްޖާ ހުރަހަށް ނަގާ ކޮނޑުމައްޗަށްލީ އެވެ. އެއަށްފަހު އެ ކުއްޖާ ނަގާ ސްޓޭޖުން އެއްފަރާތަކަށް، ކުޅިބަލަންތިބި މީހުންތަކުގެ ތެރެއަށް ހޫރުވާލީ އެވެ. ފުލުހުން މި ހާދިސާގެ ވީޑިއޯ ބެލުމަށްފަހު ނިންމީ ކުޑަކުއްޖަކަށް އަނިޔާވާކަހަލަ ކަމެއް ގަޞްދުގައި ކުރި ކަމަށެވެ. މިހެންކަމުން މި މައްސަލަ އިތުރަށް ތަޙުޤީޤުކޮށް ޝަރީޢަތަށް ފޮނުވުނެވެ. މިކަމާގުޅިގެން 3 ޑިސެމްބަރު 2007ގައި އޭކަން ކޯޓަށް ހާޒިރުކުރެވި އޭނާއާއިމެދު ކުރެވޭ ދައުވާތަކުގެ އަޑުއެހުމެއް ބޭއްވުނެވެ. މިހިރީ އެ ބުނާ މަޝްހޫރު މިޔުޒިކީ 'ފަންނާނުން' ކުދިކުދި ކަންތައްތަކުގައި ހަމައިންނެއްޓިގެންދާވަރެވެ. އަވަސް އަވަހަށް 'ރަތަށްއަރާ' މިބާވަތުގެ މީހުންނާ މަސްތުވާތަކެއްޗާ ކޮންމެވެސް ހިސާބަކުން އޮންނާނީ ގުޅިފަ އެވެ. ގުޅަބޭސް ނޫނިއްޔާ ނޭފަތަށް ތިކިޖައްސާ 'ފެނެއް' ނަމަވެސް ބޭނުންކުރާނެ އެވެ. އެކަމަކު މިއަދު އޭކަންގެ ހަޔާތާއި ބެހޭ މަޢުލޫމާތުތައް ދުނިޔޭގެ ވެބްސައިޓްތަކުގައި ލިޔެވިފައި ވަނީ ވީހާވެސް ރީތިވާނެހެން ކޮށާމަށާ، އޮމާންކޮށް، އޮފްކޮށްގެންނެވެ. މިއަދު މިހެން މިކަންހުއްޓަސް މާދަމާވެސް މި ހުރިހާކަމެއް އެކޮޅުކޮޅުންޖެހި އޭކަންއަކީ ދުނިޔޭގައި ތިބި އެންމެ ނުބައި މީހުންގެތެރޭގައި ހިމެނޭ މީހަކަށް ހުޅަނގު ދުނިޔޭގައި ވެގެން ހިނގާދާނެ ގޮތެއް އެބަ އޮތެވެ. އެގޮތަކީ އޭނާ އިސްލާމް ދީނަށް އެނބުރި، އެ އުޅެމުން އަންނަ ވިޔާނުދާ ދިރިއުޅުން އެއްކޮށް ދޫކޮށްލައިފި ނަމަ އެވެ. ފެންނަގޮތުން މިކަމަކީ ވުމަށްވުރެ ނުވުން ގާތްކަމެކެވެ. އެކަމަކު މިފަދަ ގޮތަކަށް ކަންތައް ނުވާނެއޭ ބުނާކަށްނުވާނެތާ އެވެ. އެހެނީ 1992ގެ މާރޗްމަހު ހެވީވެއިޓް ބޮކްސިން ޗެމްޕިޔަން މަޝްހޫރު މައިކް ޓައިސަން ވަނީ 18 އަހަރުގެ އަންހެން ކުއްޖަކު ރޭޕްކޮށްލުމުގެ ކުށުގައި 6 އަހަރަށް ޖަލަށްލެވިފަ އެވެ. ޖަލުގައި ހޭދަކުރި ދުވަސްތަކުގައި ޓައިސަން ވަނީ އިސްލާމްވެފަ އެވެ. މިއަދު އޭނާ އުޅެމުން އަންނަނީ ހެޔޮލަފާ ދިރިއުޅުމެކެވެ. އަދިވެސް ދުނިޔޭގައި މިފަދަ މިސާލުތައް ބައިވަރު ފެންނަން އެބަހުއްޓެވެ.
އަންހެނުންގެ 'ޙައްޤުތައް' ހޯދާދިނުމާއެކު އަންހެނުން 'މިނިވަންކުރަން' ގޮވެލިފަތި ގޮވާއުޅޭ މީހުންގެ ތެރެއިން މަޝްހޫރު ތިން މީހަކު ވަނީ އޭކަން އަންހެނުން ނިކަމެތިކުރާކަމަށް ބުނެ އޭނާއަށް ފާޑުކިޔާފަ އެވެ. އެކަމަކު އޭކަން އަކީ މަޝްހޫރު މިޔުޒިކީ 'ފަންނާނެއްކަމުން' މި ގޮވެލިފަތި ވަނީ ދުނިޔޭގެ މީސްތަކުންގެ ތެރޭގައި ވައިގަހިފާގޮތް ނުވެފަ އެވެ. އެކަމަކު ފެމިނިސްޓުން ވަނީ އޭކަންގެ މިޔުޒިކް ވީޑިއޯތަކުގެ އެތަކެއް ފުޓޭޖްތައް އެއްކޮށްގެން އެކަމުގެ 'ހެކިތައް' ދައްކާފަ ޔޯލަ އެވެ. މީގެ އިތުރުން ޓްރިނިޑާޑް އެންޑް ޓޮބޭގޯގެ ނައިޓްކްލަބްގައި ހިނގާދިޔަ ހާދިސާ އާއި 3 އަނބީން ގެންގުޅޭ މައްސަލަ ވެސް މިކަމުގެ 'ހެއްކެއް' ކަމުގައި ފުދޭކަމަށް އެމީހުން ބުނެ އެވެ. އަބަދުވެސް އަންހެނުންނަށް އިހާނެތިކޮށްހިތާ ބަޔަކީ ޠާލިބާން ފިކުރުގެ މުސްލިމުން ކަމުގައި ދެއްކުމަށް ދުނިޔޭގެ އެންމެހާ ލާދީނީ މީސްތަކުން ތިބެނީ ރަނގަޅަށް ފޫގަޅާ ތައްޔާރުވެގެންނެވެ. އެކަމަކު އެމީހުންގެ ތެރެއިން މީހަކު އެފަދަކަމެއް ކުރަމުންދާނަމަ އެއީ ނުފެންނަކަމަކަށް ހަދައެވެ. ގޮތް ބަލާލަން ނަމަވެސް މަޝްހޫރު ލަވަކިޔުންތެރިޔަކު އޭނާގެ ލަވައެއްގެ ލިރިކްސްގައި ނުވަތަ ލަވައެއްގެ ވީޑިއޯއެއްގައި ދުނިޔޭގައި ޔަހޫދީން ކުރަމުން އަންނަ ނުބައި ކަންތައްތަކަށް ކުޑަކޮށް ނިކަން އިޝާރާތްކޮށްލަބަލާށެވެ. ދެން އެހާހިސާބުން އެ 'ފަންނާނަކަށް' ދުނިޔެ ކުޑަވެ ޖަލަކަށް ވެގެންދާނެ އެވެ. މީޑިޔާ (ޚަބަރުފަތުރާ ވަސީލަތްތައް) އެމީހެއްގެ ފަހަތުން އަޅައިގަންނާނެ އެވެ. ދެން އަބަދުވެސް އޭނާއާއި މެދު އިވޭނީ ހުސް ހުތުރު އަޑުތަކެވެ. އެހެނީ ދުނިޔޭގައި މީހުން މޮޅުކޮށް އަދި ނިކަމެތިކޮށް ހެދުމަށް މީޑިޔާ ކޮންޓްރޯލްކުރަނީ ޔަހޫދީންކަމުގައި ވާތީ އެވެ. މީސްތަކުންގެ ފަރާތުން މަޤަބޫލުކަމާ މަޝްހޫރުކަން ބޭނުންނަމަ ޔަހޫދީން ކޮންޓްރޯލްކުރާ މީޑިޔާއަށް މުނިފޫހިފިލުވާދޭ 'ފަންނާނުން' ވަނީ ބަރޯސާކުރަންޖެހިފަ އެވެ.

މާލޭގައި ބާއްވަން މި އުޅޭ އެކަންގެ ނާޗަރަންގީގަނޑު ދެމިގެންދާނީ ކިތައް ރެޔަށްކަމެއް އަދި ނޭނގެ އެވެ. އެންމެ ޝޯވއެއް ބޭއްވިކަމުގައި ވިޔަސް އެއްރޭގެ ހަތަރުދަން ހޭދަވާނީ އެކަންތަކުގަ އެވެ. ވިޔާނުދާ ގޮތްގޮތަށް އުޅެން ކެރޭ، ރީތި އަންހެން ކުދީންނަށް ޓިކެޓް ގަނެދޭނެ މީހުން މިފަހަރު ތިބޭނެ އެވެ. އަދި ޝޯވ ނިމުމުން ރެސްޓޯރަންޓަށް ވެސް ގެންގޮސްދޭނެ އެވެ. އޭކަން ގޮވާލީމާ ސްޓޭޖް މައްޗަށް އަރާ އޭނާ އާއި އެކު 'ނަށާލަން' ކެރިއްޖެ ހުއްސަރިބައި ޒުވާން އަންހެނަކަށް އޭކަންގެ ގަނޑުވަރުތަކުގެ ދޮރުތައް ހުޅުވުނީ އެވެ. އޭރުން ދެން އޭކަން އެންމެ އަވަހަށް އެހެން ޤައުމެއްގައި ބާއްވާ ކޮންސެޓަކަށް ގޮސް އެތަނުގެ ސްޓޭޖްގައި 'ކޮރުޖެއްސުމުގެ' ހުރިހާކަމެއް ހިލޭ ހަމަޖެހުނީ އެވެ. އަދި އެ އަންހެނެއްގެ ނަސީބު އައިސް އޭނާގެ އަތުގައި ހިފީ އެވެ. "ރަންޏާ ތިޔަ ނުކުމެވެނީ އަތޮޅުގެ އެންމެ ކުރިޔަށޭ" ވެސް ބުނީ ކަނބާ އައިޝާ އެވެ. އަތޮޅުގެ އެންމެންނަށް ލިބެން އަންނަ ހުތުރެއް މިފަހަރު ފިލުވާލަދޭނީ ކޮން 'ރެހެންދިއެއް' ކަމެއް އަދި ނޭނގެ އެވެ.

ޒަވާޖީ ޙަޔާތް ކާމިޔާބު ކުރަމާތޯ؟

2010-03-29T03:26:00.000-07:00

ޒަވާޖީ ޙަޔާތް ކާމިޔާބު ކުރަމާތޯ؟

އަނާރާ ނަޢީމް

ހަލަބޮލި ކާރޫބާރުބޮޑު މަގެކެވެ. އެމަގުގެ މެދެއްހާ ހިސާބުގައި ލޯފަންމީހަކު، އޭނާއަށް އެމަގުން ސަލާމާތްވާނޭ މަގުދައްކައިދޭނޭ އެއްވެސްދަލީލެއް ނެތްހާލުގައި ހުއްޓެވެ. އޭނާގެ ވަށައިގެން ފަރާތަކުންވެސް ބޮޑެތިލޮރީތަކާއި ކާރުތަކާއި ސައިކަލްތައް ދުއްވަމުންދެއެވެ. އެފަދަ ހާލުގައި އެނިކަމެތި މީހާ އުނދަގުލާއި ނާއުއްމީދު އެކުލެވޭ ހާލު އެނުރައްކާތެރި ތާނގައި ހުއްޓެވެ. ކުރިޔަށް ނުވަތަ ފަހަތަށް ޖެހިލިޔަސް ވަނީ ނުރައްކަލެވެ.

މިފަދަ ހިތްދަތި ޙާލެއް ޖެހިފައިވުމުން އޭނާ ވިސްނާލިއެވެ. އަހަރެން މިގޮތަށް އުޅޭތާ ކިހާދުވަހެއްހެއްޔެވެ. އަހަރެންނަށް މިފަދަ ނުރައްކާތަކުން ސަލާމަތްވެވެން އޮތީހަމަ އެންމެ ދެގޮތެކެވެ. ފުރަތަމަގޮތަކީ: ލޮލުގެ އޮޕަރޭޝަންކުރާ މޮޅު ޑޮކްޓަރެއްގެ ކައިރިން ފަރުވާކޮށް ﷲގެ ވާގިފުޅާއެކު އަހަރެންގެ ލޮލަށް ޝިފާލިބުމެވެ. އެއިރުން އަހަރެންގެ ލޯ އަނބުރާ ލިބުނީއެވެ. އަދި އެފަދަ ނުރައްކާތަކުން ސަލާމަތް ވާނެއެވެ. ދެވަނަގޮތަކީ: އަހެންމީހަކު އައިސް އަހަރެންގެ އަތުގައި ހިފައިގެން އަމާންތަނަކަށް އަހަރެން ގެންގޮސްދިނުމެވެ. އެއިރުން އަހަރެންނަށް އަމާންކަން ލިބޭނެއެވެ. މިދެގޮތްނޫން އެހެން ކޮންމެގޮތެއް ޚިޔާރުކުރިޔަސް އޭނާއަށް ނުރައްކަލާ ކުރިމަތިވާނެކަމަށް އޭނާދެކެއެވެ. އޭނާގެ ޚިޔާލު ވަރަށް ތަނަވަސް އެހެން ނޫންތޯއެވެ.

މިދަންނަވާލީ ކަމަކާ އެއްފަދަ ކުރުމުގެގޮތުން ޖަހާލި މިސާލު ޙާދިޘާއެކެވެ. އަސްލު މައުޟޫ އައިގެން ކުރިޔަށް ދާނަމެވެ. އެޙާދިޘާގައި އުޅުނު ލޯފަންމީހަކީ ޤުރުއާނާއި ރަސޫލާގެ ސުންނަތުގެ ނޫރުން އަލިކަން ނުލިބިވާ ކޮންމެ މީހެކެވެ. އެފަދަ މީހުންނަށް އިޝާރާތް ކުރައްވައި ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. "(ކާފިރުކަމުން) މަރުވެފައިވަނިކޮށް (ތެދުމަގު ދެއްކެވުމުން) ތިމަން ރަސްކަލާނގެ އެމީހަކު ދިރުއްވައި މީސްތަކުންގެ ތެރޭގައި އެނޫރެއްގެ އަލީގައި ހިނގާނޭ ނޫރެއް ލެއްވި މީހަކާއި އަނދިރީގެތެރޭގައި ނުނުކުމެ ހުންނަ މީހަކާއި އެއްފަދަވާނޭ ހެއްޔެވެ؟ ހަމައެފަދައިން ކާފިރުންނަށް އެމީހުންކޮށްއުޅުނު ޢަމަލުތައްވަނީ ޒީނަތްތެރިކޮށްދެވިފައެވެ." (ސޫރަތުލް އަންޢާމް:221).

އިސްވެ ދެންނެވުނު އާޔަތުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ނޫރަކީ ކީރިތި ޤުރުއާނެވެ. އެއާޔަތުގައިކޮށްފައި އެވަނީ ތަފްސީލީ ޖަވާބެއް ބޭނުންވާފަދަ ސުވާލެކެވެ. އަދި އެގޮތުން އޭގެ ނަތީޖާއާ ހަމައަށް ވާސިލްވެވޭނެއެވެ. އިސްވެދަންނަވާލެވުނު މިސާލީ ވާހަކަގައި އޭނާހުރި މަގުން، ދުއްވާފައިދިޔަ ބޮޑެތި ޕިކަޕްތަކާއި ކާރުތަކާއި ސައިކަލްތަކަކީ ދިރިއުޅުއްވުމުގެ ޙަޔާތުގައި ކުރިމަތިވާ އެންމެހާ މައްސަލަތަކެވެ. ކީރިތި ޤުރްއާނާއި ރަސޫލާ ޞައްލައްﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމްގެ ސުންނަތް ރަނގަޅަށް ނުދަންނަ މީހާ އެ މައްސަލަތަކާއި ކުރިމަތިލުމަށް ވަރަށް ބޮޑު ދަތިތަކާއި އުނދަގޫ އުފުލަންޖެހެއެވެ. އަދި ތާކުންތާކު ނުޖެހޭ ކުޑަކުޑަކަމެއް ބޮޑު މައްސަލައަކަށް ހަދާލެވެއެވެ. އެހެނީ އޭނާއަށް ކުރިމަތިވަމުންދާ އެންމެހާ މައްސަލަތަކުގެ ޙައްލުކަމުގައި (ޤުރުއާނާއި ކީރިތި ރަސޫލާގެ ސުންނަތް) އޭނާވަނީ ދޫކޮށްލާފައެވެ.

އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ޙަޔާތުގައި ދިމާވާ މިފަދަ މައްސަލަތަކުގެ ތެރެއިން މައްސަލައަކަށް އަލިއަޅުވާލާނަމެވެ. މިސާލަކަށް ވަރީގެ މައްސަލައަށް ބަލާލަމާ ހިނގާށެވެ. ކައިވެނީގެ ފުރަތަމަ 2 ތިން އަހަރުތެރޭގައި ވަރިކުރާ ނިސްބަތް އަޅުގަނޑުމެންގެ މިކުޑަކުޑަ ދިވެހިރާއްޖޭގައި މިވަނީ ވަރަށް ބޮޑުތަން މައްޗަށްގޮސްފައެވެ. އެކަމުގެ ސަބަބަކީ ކޮބައިކަން އެނގިލައްވާތޯއެވެ؟ ސަބަބަކީ ކައިވެނިކުރާ ދެމަފިރިން އެ ކައިވެނިން ޙާޞިލްކުރަން ބޭނުންވާ ލަނޑުދަނޑިއަކީ އިސްލާމްދީން ރުހޭފަދަ ލަނޑުދަނޑިއަކަށް ނުވުމެވެ. އަދި ފިރިމީހާ އަނބިމީހާ އިޚްތިޔާރުކުރާގޮތާއި، އަދި އަނބިމީހާ ފިރިމީހާ އިޚްތިޔާރުކުރާގޮތްވެސް ބިނާވެފައިއޮންނަނީ އިސްލާމްދީން ރުހޭގޮތަކަށް ނުވުމެވެ. އެހެންކަމުން އަނބިމީހާއާއި ފިރިމީހާގެ ގުޅުން ކިލަނބުވެ ހައްދުފަހަނައަޅާދެއެވެ. ފިލިޖެހިފައިނުވާ އަކުރުތަކެއްފަދައިންނެވެ. ހުރިހާކަންތައްތަކެއް އޮޅުންބޮޅުންވެ މަސްހުނިވެއެވެ. އަދި އެކަމުން ރައްކާތެރިވުމަށް ބޭނުންކުރެވެނީ މާނައެއްނެތް ލަފްޒުތަކެކެވެ. ނުވަތަ ޙައްދުފަހަނައަޅާފައިވާ ބަސްތަކެކެވެ. މިހާހިސާބަށް ކަންތައްދިޔުމުން ފިރިމީހާ އޭނާއަށް ލިބިފައިވާ ބާރުގެ ބޭނުން ނަހަމަގޮތުގައި ހިފަންފަށައެވެ. އަދި އަނބިމީހާއަށް، ކައިވެންޏަކީ ހުރަގެއްގައި ބަންދުވުންކަމުގައި ހީކުރެވި، އެކަމުން ސަލާމަތްވާން ބޭނުންވެއެވެ. އަދި އެކަމުން ސަލާމަތްވުމަށް މަސައްކަތްފަށައެވެ. މިދެންނެވި ދެގޮތަކީ ކީރިތިޤުރުއާނާ ރަސޫލާގެ ސުންނަތުގައިވާގޮތާ ޚިލާފު ދެގޮތެކެވެ.

ވިސްނުމަކާނުލާ ކަންތައްތައްތައް ކުރުމުން ޢާއިލީ ޖައްވުގައި ދިމާވާ ކުދިކުދި ކަންތައްތައް ބޮޑެތި މައްސަލަތަކަށް ބަދަލުވެއެވެ. އަދި ގޮތްދޫނުކުރުމުގެތާޖު ބޮލުގައި އެޅެއެވެ. އަދި އެކަކު އަނެކަކަށް އޯގާތެރިވެ ރަހުމްކުރުމުން މަނާވެ ގަނެއެވެ. އަދި އެމާތް މަތިވެރި ގުޅުން ބަރުބާދުވުމަށް މަގުތަނަވަސްވަމުންދެއެވެ. އަންހެނަކާއި ފިރިހެނަކާއި ދެމެދުވާ ގުޅުމުގެ ނަމަކަށް އިސްލާމްދީން ނަންދީފައިވާ "ވަރުގަދަ އަޙުދު" ގެ އަގު ދަށްވެގެންދެއެވެ.

ކައިވެނީގެ ޙަޔާތުގެ ލަނޑުދަނޑިއަކީ އަންހެނަކާ ފިރިހެނަކާ ދެމެދު އޯގާތެރިކަމާއި، ލޯތްބާއި، ހަމަހިމޭންކަންއޮތުމެވެ. އަދި ކައިވެނީގެ ގުޅުމަށް އިސްލާމްދީނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އަސާސްތަކާއިނުލާ އެލަނޑިދަނޑި ޙާޞިލެއްނުވާނެއެވެ. އަދި އެ އަސާސްތަކާނުލާ މިފަދަބޮޑުކަމަކާ ކުރިމަތިވުމުން އެއީ ނުބައި ހުވަފެނަކަށް ނުވަތަ ނުރައްކާތެރި އެކްސިޑެންޓަކަށް ވެދާނެއެވެ. އެ އެކްސިޑެންޓުގެ ސަބަބުން އާއިލާގެ ހުރިހާ އަފްރާދުންނަށް ގެއްލުންލިބެއެވެ. އަނބިމީހާއާ ފިރިމީހާއާ ހިސާބުން ފެށިގެންގޮސް ހުރިހާ މައްސަލައެއް ނިމޭހިސާބަކީ ދަރިންކަމުގައިވެއެވެ.

އަދި މިފަދަ ޙާލެއްޖެހިފައިވާ މީހަކަސް، ކީރިތި ޤުރުއާނާއި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމްގެ ސުންނަތުގެ އަލީގައި އަލިމަގެއް ފެނިދާނެއެވެ. އެއީ އިސްވެ ބަޔާންކުރެވުނު ލޯފަންމީހާ ފަދައިން އަމިއްލަ ނަފްސަށް ޤުރުއާނާއި ރަސޫލާގެ ސުންނަތް އުނގަންނައިދީ ތަންދޮރުދަންނަ މީހަކަށްވެގެންނެވެ.

އަދި ހަމައެފަދައިން ޢާއިލާތައް ހަރުދަނާކުރުމަށްޓަކައި މުސްލިމް އަންހެނުންނަށްވެސް ކުރެވިދާނެ ވަރަށް ގިނަކަންތައްތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. އެގޮތުން އިސްލާމީ އުއްމަތުގެ މުސްތަޤުބަލަށްޓަކައި ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ވަޤުތުކޮޅެއް ހޭދަކުރެވިދާނެއެވެ. އެގޮތުން އިސްލާމީ މުޖުތަމަޢަށް ކުރިމަތިވެފައިމިވާ މައްސަލަތަކުން މީސްތަކުން ސަލާމަތްކުރުމަށްޓަކައި އެހީތެރިވުމުގެގޮތުން ކައިވެނިކުރާ އުމުރުގެ އަންހެންކުދިންނަށް ކައިވެންޏާބެހޭގޮތުން އިސްލާމްދީނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަޢުލޫމާތުތައް ދެވިދާނެއެވެ. އަދި ކައިވެނިކޮށްގެން އުޅޭ އަންހެނުންނަށާއި އެހެން އަންހެނުންނަށް އިސްލާމްދީނުގެ ދެ އަޞްލުކަމުގައިވާ ޤުރުއާނާއި ސުންނަތުން ކައިވެނީގެ ޙުކުމްތައް ބުނެދީ، އަމިއްލައަށް އެ ޙުކުމްތައް ދެނެގަންނަން މަސައްކަތް ކުރުމަށް އިރުޝާދު ދެވިދާނެއެވެ. މިގޮތުން ގެއެއްގައި ކުޑަމަޖްލިސެއް ހަދާލައި، ނުވަތަ ފޯނުންވިޔަސް ބުނެދެވިދާނެއެވެ. އެހެން ބަޔަކަށް ބުނެދޭއިރު އެންމެ އިސްކަމެއްދޭންޖެހޭނެކަމަކީ އެ ދެވޭ ނަސޭޙަތަކީ ޤުރުއާނާއި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމްގެ ސުންނަތުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ އެއްޗަކަށްވުމެވެ.

މީހަކު ބުނުން އެކަށީގެންވެއެވެ. "އެހެންމީހަކަށް ބުނެދެވޭވަރަށް ތިމަންނައަކަށް ކައިވެނީގެ ޙުކުމްތަކެއް ނޭނގެއެވެ." މައްސަލައެއް ނެތެވެ. ތިބާ އެ ޙުކުމްތައް ދަސްކުރާށެވެ. ކޮންމެ ހަފްތާއެއްގައިވެސް 3 ގަޑިއިރެއްހާއިރު ކައިވެނީގެ ޙުކުމްތައް ދަސްކުރާށެވެ. އެއީ ފޮތަކުން ނުވަތަ ޓީވީއިން ނުވަތަ ރޭޑިއޯއިން ކަމުގައި ވިޔަސް އެންމެ ރަނގަޅެވެ. އަދި އުނގެނުނު އެއްޗެއް އެހެންމީހުންނަށް ބުނެދިނުމަށް ހަފްތާއަކު 4 ގަޑިއެއްހާއިރު ހޭދަކުރާށެވެ.

އަދި އެހެނިހެން ރޮނގު ރޮނގުންވެސް ޢިލްމު އުނގެނޭށެވެ. މުހިއްމުކަމަކީ އެހެންމީހުންނަށް ތެދުމަގު ދައްކައިދުނުމުގައި ތިބާ ބައިވެރިވުމެވެ. އަދި މުޖުތަމަޢުން ވަރީގެ މައްސަލަ ކުޑަކުރުމެވެ. ޤުރުއާނާއި ސުންނަތުގައި ކައިވެނީގެ ޙުކުމްތަކޭ ބުނި ބަހުގެ މާނައަކީ: ކައިވެނީގެ ލަނޑުދަޑިތަކާއި ކައިވެނި ޞުލްޙަވުމުގެ ޝަރުޠުތަކާއި، ކައިވެނީގެ ޙައްޤުތަކާއި ވާޖިބުތަކާއި، އަދަބުތަކާއި ކައިވެނީގެ ހުރިހާ މަރުޙަލާއެއްގައިމެ ހުންނާނޭ ސިފަތަކެވެ. މިގޮތުން ކައިވެނިކުރަންބޭނުންވާ ދެމީހުން ފުރަތަމަ ބައްދަލުވެ ތަޢާރަފްވީއްސުރެ ކައިވެނީގެ ހުށަހެޅުން ޤަބޫލުކުރުމާއި ކައިވެނީގެ އެއްބަސްވުމާއި އަކައިވެނި ބިނާކުރުމެވެ. ހަމައެފަދައިން އެކިއެކި މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވާހިނދު އެކަންހައްލުކޮށް، މައްސަލަތައް ދުރުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރާ މިންވަރު އެކަކު އަނެކެއްގެ ކިބައިން ދެނެގަތުމެވެ. އިސްލާމީ އުއްމަތަށް ކުރިމަތިވެފައިމިވާ މައްސަލަތަކު ތެރެއިން ވަރީގެ މައްސަލަވެސް މިވަނީ ބޮޑު މައްސަލައަކަށްވެފައެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ވަރިވުމުގެ އަޞްލު ސަބަބަކީ އަނިޔާވެރި މައްސަލަތަކެއް ނުވަތަ ދާއިމީ ދެބަސްވުންތަކެއްގެ ސަބަބުން އެއްވެސް އިޚްތިރާމަކާނުލާ ކުރެވުނު ވަރިއެއްނަމަ އެކަމުގެ ސަބަބުން ހިތާމައާ ހިތްދަތިކަމާ ކުރިމަތިލާންޖެހިފައިތިބި ޅަދަރީންތަކެއް ވާނެއެވެ. އަދި އެކުދީންނަކީ ކުދިކުދި ކަންތަކާ ބިރުގަންނަ، މުޖްތަމަޢާ ރައްޓެހިނޫން މުޖުތަމައާ ޢަދާވާތްތެރި ބަޔަކަށްވުމީ ވަރަށް ގާތުގައިވާކަމެކެވެ. ނުވަތަ ވިސްނުމާ ސުލޫކަށް ނޭދެވޭ އަސަރުކޮށްފައިވާ ބަޔަކަށް ވެދާނެކަމަށް ނަފްސާނީ ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވެއެވެ.

އެއީ އެކުދިން ކުޑައިރު ޢާއިލީ މާޙައުލުން ކުރި ނޭދެވޭ އަސަރުގެ ސަބަބުންނެވެ. އެކަމަކު ހިތާމައަކީ މިކަންތައްތައް މިދެންނެވިފަދަގޮތަކަށް ވަމުންދާކަމެވެ.

މުޖުތަމަޢު ބޭނުންވަނީ ވަރި މަދު ކުރާށެވެ. އަދި އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުންވެސް ދިރިއުޅުމުގެ މައްސަލަތައް ޙައްލުކުރާނެގޮތް ދެނެގަނު އެކަމުންރައްކާތެރިވާށެވެ.

ވަރީގެ ސަބަބުން ދަރިންނަށްކުރާ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކުން އެދަރިފުޅުގެ މައިންބަފައިންނަށް ބަރީއައެއް ނުވެވޭނެއެވެ. އަދި ވަރިވާ އަންހެނާއަށާ ފިރިހެނާއަށްވެސް ނޭދެވޭ އަސަރު ކުރެއެވެ. އަދެމީހުންނަށްމެ ބާއްޖަވެރި އައުޒަވާޖީ ޙަޔާތެއް ފެށުމަށް އުނދަގޫވެއެވެ. އެއީ ކައިވެނީގެ ޙަޔާތުގައި ހިތި ތަޖުރިބާއަކާ ކުރިމަތިވެފައިވާތީއެވެ. އަދި އޭނާއަކީ މީހަކާއިނދެ ވަރިކޮށްފައިވާ މީހަކަށްވާތީއެވެ.

އިސްވެ ދެންނެވުނު ވާހަކަތަކާމެދު ފުންކޮށް ވިސްނާލާށެވެ. އަދި އަޅުގަނޑުމެންނާއި އަޅުގަނޑުމެންގެ ދަރީންނާއި މުޖްތަމަޢާއި، ޤައުމާއި އުއްމަތުގެ މުސްތަޤުބަލް އުޖާލާކުރުމަށްޓަކައި، ކީރިތި ޤުރުއާނާއި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމްގެ ސުންނަތުގެ އަލީގައި ޢާއިލާ ބިނާކުރަމާތޯއެވެ. އަދި ކައިވެނީގައި ހިތި ތަޖުރިބާއެއް ކުރެވިފައިވާ މީހެއްނަމަ، އިސްލާމްދީން އަންގަވާފައިވާގޮތަށް އަލުން އާ ފެށުމަކާއެކު ފަށަމާހިނގާށެވެ. އެކަން އެގޮތަށް ކުރަންތިބި ބަޔަކީ ހަމަ އަޅުގަނޑުމެންނެވެ.

=ދަރުމަ މަޖައްލާގެ 2005 ގެ ނޮވެމްބަރު މަހުގެ ޢަދަދުން ނަގާފައި=

ނޫސްބަޔާން ޤައުމީ އަދި ރަސްމީ

2010-03-26T23:55:00.000-07:00

ނޫސްބަޔާންޤައުމީ އަދި ރަސްމީ

ޖިބުއެ

http://jibue.blogspot.com
މާލެ/ދިވެހި ރާއްޖެ

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ ރޭޑިޔޯޚިތާބުގައި އިސްލާމްދީނަށް ގޮންޖަހާފައިވާތީ އެކަން އެންމެ ހަރުކަށި ޢިބާރާތުން ކުށްވެރި ކުރުން
No: Jibue!/0012/20/2010

ނޫސްބަޔާން ޤައުމީ އަދި ރަސްމީ

ދިވެހި ރާއްޖެއަކީ ސައްތައިން ސައްތަ އިސްލާމީ ޤައުމެއްކަމަށް ވާއިރު އަދި ދިވެހި ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނު އަސާސީގައި ކަނޑައެޅިގެން އިސްލާމްދީނާއި ޚިލާފަށް އެއްވެސް ކަމެއް މީހަކު ކޮށްފިނަމަ ކުށްވެރި ވާނެކަން އެގެން އޮތްއިރު، ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ރޭޑިޔޯ ޚިތާބުގައި އިސްލާމްދީނަށް ޖޯކްޖަހައި ތިމާ ހިތުހުރިހާ ވާހަކައެއް ދައްކައި ޣައިރުދީނަށް ވަށްބަހުން ގޮވަމުން ނަގަމުން ހަޅޭލަމުން ގެންގޮސްފައިވާތީ އެކަން ހަރުކަށި ޢިބާރާތުން ކުށްވެރި ކުރަމެވެ. އަދި ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާއަކީ މިހާރު ޤާނޫނު އަސާސީގެ ދަށުން ރައީސެއް ނޫންކަމާއި އެއީ އާދައިގެ އޮށްކަޅު މީހެއްކަން މިފުރުސަތުގައި އެންމެހާ މީހުންނަށް ހަނދާންކޮށްދެމެވެ. ޤާނޫނު އަސާސީއާއި އިސްލާމްދީނާއި ޚިލާފަށް އެއްވެސް ވާހަކައެއް ނުވަތަ ޢަމަލެއް ހިންގާ ދުވަހުން ފެށިގެން ތިމާއަކީ ރައީސެއް ނޫންކަން ޚުދް އައްނިއަށްވެސް އެނގޭނެއެވެ.
ސައޫދީއަރަބިއްޔާގައި ކިޔަވާ ހުރިހާ ދިވެހިންނާއި މެލޭޝިޔާ އަދި މިސުރު އަދި ޕާކިސްތާން އިންޑިއާ އަދި ލަންކާ އަދި އޮސްޓްރޭލިޔާގައި ކިިޔަވާ ހުރިހާ ދިވެހި އިސްލާމުންނަށް އަޅުގަނޑު ގޮވާލާނީ މި ޚަބަރުތައް އެމީހަކު އެހުރި ހިސާބަކުން އެތަނެއްގެ ނޫސްތަކުގައި ޖަހައި އިންޓަރނޭޝަނަލް ކޮމިނިޓީން މިކަން ކުއްވެރި ކުރުމަށެވެ.

އަޅުގަނޑު ޖިބުއެ ، ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ހައްދުފަހަނައަޅާފައިވާ މިޢަމަލު އެންމެ އެންމެ ހަރުކަށި ޢިބާރާރުން ކުއްވެރިކޮށް ދިވެހި ހުރިހާ ސިފައިންނާއި އަދި ހުރިހާ އިސްލާމުންނަށް ގޮވައިމިލަނީ މިހާރުން މިހާރަށް މި ދެމީހުން ހައްޔަރުކޮށް ޝަރީޢަތް ކުޅައުމަށެވެ. އަދި ދަންނަވަމެވެ. އިސްލާމިކް އެފެއާޒްގެ އެންމެހާ ލޮބުވެތި ޝޭޚުންނާއި ޢަދާލަތުގެ ލޮބުވެތި ޝޭޚުން މިކަމުގައި މިހާރުން މިހާރަށް ފިޔަވަޅުއަޅައި މިކަން ވަގުތުން ހުއްޓުވުމަށް ގޮވާލަމެވެ. މިކަން ވަކިގޮތަކަށް ނިމެންދެން ޑީއޯ ވަގުތީގޮތުން ބަންދުކުރުމަށް ވަގުތީ އަމުރު ނެރެދެއްވުމަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަދްލް އިންސާފު ޤާއިމު ކުރުމުގެ ނިޒާމުގެ ވެރިން އާދެ! ޝަރުޢީ ސްޕްރީމް ކޯޓުން ނުހަނު އިޚްލާސްތެރި ކަމާއިއެކު އެދެމެވެ. އަދި ސަރުކާރާއި ދިވެހި ރައްޔިތުން ޖެހޭ ޤައުމުގެ މަސްލަޙަތު ގެއްލޭކަހަލަ މިފަދަ ނުބައި ޢަމަލުތަކުން މުޖްތަމަޢް ރައްކާތެރި ކުރުމަށް ދިވެހި ހިއުމަން ރައިޓްސްއަށްވެސް ހަރު އަޑުން ގޮވާލަމެވެ.

މީގެ އިތުރުން އަޅުގަނޑު ޖިބުއެ މިކަން ކުއްވެރިކޮށް ގޮވާލާފައިވާތީ އެކަމާއި ވިދިގެން އެއީ މިނިވަން ނޫސްވެރިކަމެއްކަމަށް ދޭހަވާފަދަ އިބާރާތަކުން އެކަން ދިފާޢްކުރަން މަސައްކަތްކުރި އެންމެހާ ޚިޔާނާތްތެރި ފަރާތްތަކާއި އެކަމުގައި މިއޮށްހާދުވަހު ހަނުހިމޭނުން ތިބި ދިވެހި ފުލުހުން އަޅުގަނޑުގެ ބަޔާނާއި ގުޅިގެން ނޫސްބަޔާން ނެރި އެމީހުން ކޮށްފައިވާ ހުވަޔަކީ އިސްލާމްދީން އެންމެހާ މާނައިގާ ހިމާޔަތް ކުރުން ތޯ ނުވަތަ އިސްލާމްދީނަށް ޖޯކްޖަހާ މީހުންގެ ޙިމާޔަތުގައި ސިޔާސީ ނޫސްބަޔާން ނެރުމަކީތޯ ސާފުކޮށްލަންވެސް މިފުރުސަތުގައި ފިސާރި ކެރިގެން ގޮވާލަމެވެ.
.
27/މާރޗް/2010

ޖިބުއެ
http://jibue.blogspot.com

އަސާސް ދެނެގަތުން

2010-03-09T03:00:00.000-08:00

އަސާސް ދެނެގަތުން

އަލްއަޚް މުޙައްމަދު ޝާފިޢު

ކޮންމެ ޢިލްމެއްގެވެސް އަސާސްތަކެއް ވެއެވެ. އެއީ އެ ފަންނެއްގެ ޢިލްމުގެ ތަޅުދަނޑިއެވެ. އެކިއެކި ފަންނުތަކުގެ ޢިލްމު ޙާޞިލްކުރުމުގައި ގަދައަޅައި މަސައްކަތްކުރާ މީހުންނަށް ޢިލްމުގެ މޭވާގެ ފޮނިރަހަ ލިބޭނީ ޢިލްމުގެ އޮށް އިންދައިގެންނެވެ.
ހިސާބު ޢިލްމުގައި ކުރިޔަށް ދާން ބޭނުންވާ މީހަކަށް ނުވަތަ މެތެމެޓިޝަނަކަށް ވާން ބޭނުންވާ މީހަކަށް ހިސާބުގެ ޢަދަދުތައް ގުނަން އެނގެންޖެހޭނެއެވެ. އެއްކުރުމާއި ކެނޑުމާއި ގުނަކުރުމާއި ގެއްލަން އެނގެންޖެހޭނެއެވެ. އަދި ނަވަތަ އެނގެންޖެހޭނެއެވެ. ހިސާބު ޢިލްމުގައި ޑިގްރީ ނެގިޔަސް މާސްޓަރސް ހެދިޔަސް އަދި ޕީއެޗްޑީ ނެގިޔަސް މި ޤާޢީދާތަކުގެ ބޭނުންކުރަންޖެހޭނެއެވެ.
ހަމަ މިބީދައިން، އެންމެ މުހިއްމުކަމެއްގެ ގޮތުގައި އަހަރެމެން އަބަދުވެސް ކުރަންޖެހޭ ކަންތަކަށް ވިސްނާލާއިރު، ހެއްދެވި ފަރާތަށް އަޅުކަންކުރުމަށްޓަކައި، ދީނުގެ ބޭސިކް ނުވަތަ އަސާސް އަހަރެމެންނަށް އެނގެން ކޮންމެހެން ޖެހޭނެއެވެ. އިސްލާމްދީނުގެ ބޭސިކް ނޭނގޭ މީހަކު ދީނަށް އުޅޭނީ ކިހިނެއްބާއެވެ؟ ދީނުގެ ބޭސިކް ނޭނގި އަހަރެމެން މީ މުސްލިމެކޭ ބުނުމުން ޙަޤީޤަތުގައިވެސް އަހަރެމެންނަކީ މުސްލިމަކަށް ވާނެ ހެއްޔެވެ؟ ނަވަތަ އަދި އެއްކޮށް ކަނޑާ ގުނަކޮށް ގެއްލަން ނޭނގޭމީހަކު ތިމަންނާއަކީ ހިސާބު ޢިލްމުވެރިޔެކޭ ހަމައެކަނި ދުލުން ބުނެލުމުން އެމީހަކީ ހިސާބު ޢިލްމުވެރިޔަކަށް ވާނެހެއްޔެވެ؟
ތިމަންމެންނަކީ މުސްލިމުން ކަމުގައި ބުނަމުންދާ ދިވެހީން، ﷲ ވޮޑިގެންވަނީ ކޮންތާކުހޭ އަހައިފިނަމަ، ޖަވާބުދޭން އެނގޭނީ ކިތައް ދިވެހީންނަށްބާވައެވެ؟ ތިބާ އާ އެސުވާލު ކުރެވިއްޖެނަމަ ތިބާ އެސުވާލަށް ދޭނީ ކޮން ޖަވާބެއްތޯއެވެ؟
ދީނަށް އުޅުމަށްޓަކައި، އެންމެ ކުޑަވެގެން ދީނުގެ ބޭސިކް ރޯފިލަން އެބަޖެހެއެވެ. އިސްލާމްދީނުގެ ބޭސިކްކަމުގައިވާ ތައުޙީދުގެ ކުޑަ މިންވަރެއްވެސް ނޭނގި، އީމާންކަން ހުރި މުސްލިމަކަށް ވާނީ ކިހިނެއްތޯއެވެ؟ އިސްލާމްދީނުގެ ބޭސިކަކީ ތައުޙީދެވެ.
އެހެންކަމުން ކޮންމެ ދިވެއްސަކުވެސް އިސްލާމްދީނަށް އުޅުމަށްޓަކައި ދީނުގެ އަސާސްތައް ދަސްކުރަންވެއްޖެއެވެ.

ޒަވާޖީ ޙަޔާތުގެ ނައު

2010-03-07T01:29:00.000-08:00

ޒަވާޖީ ޙަޔާތުގެ ނައު

މުޙައްމަދު ސިރުޙާން

ސިއްތިފުޅު ވިހެއީ ހުކުރުގައި، ނަންއެކީ ހޮނިހިރުގައޭ، މީހަކާއި ކައިވެނިކުރީ އާދިއްތާގައޭ، ހޯމަ ދުވަހ ބަލިވެއްޖެޔޭ، އަންގާރަދުވަހު ޙާލެއްނެތޭ، ބުދަދުވަހު މަރުވެއްޖެޔޭ، ވަޅުލީ ބުރާސްފަތި ދުވަހުގައޭ." މިއީ އަހަރެމެންގެ ޙަޔާތުގައި ދިމާވާ ތަފާތު ކަންކަމެވެ. މީގެ ތެރެއިން އެންމެ މުހިއްމު ދުވަސްވަރަކީ ކައިވެނީގެ ދުވަސްވަރެވެ. އެދުވަސްވަރަކީ އުފާވެރި ދުވަސްވަރަކަށް ވެއްޖެނަމަ މިދުނިޔަވީ ޙަޔާތް ކާމިޔާބުވީއެވެ. ކައިވެންޏަކީ ނަބީންނާއި ރަސޫލުންގެ ސުންނަތެކެވެ. އެއީ ﷲ ގެ ހެކިތަކުގެ ތެރެއިން ވާ ހެއްކެކެވެ. މާތް ﷲ ވަޙީ ކުރެއްވިއެވެ.

" وَمِنْ آَيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً إِنَّ فِي ذَلِكَ لأَََيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ (سورة الروم :21) "

"ތިޔަބައިމީހުންނަށް ޓަކައި ހަމަ ތިޔަބައިމީހުންގެ ނަފްސުތަކުން އަނބިން ހެއްދެވިކަމީ އެކަލާނގެ ކުޅަދުންވަންތަކަމުގެ ހެކިތަކުގެ ތެރެއިންވާ ކަމެކެވެ. އެއީ ތިޔަބައިމީހުން އެކަނބަލުންގެ ފަރާތުން ހަމަހިމޭންކަން ލިބިގަތުމަށްޓަކައެވެ. އަދި އެކަލާނގެ ތިޔަބައިމީހުންގެ މެދުގައި ލޯތްބާއި އޯގާވެރިކަން ލެއްވެވިއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ފިކުރުހިންގާ ބަޔަކަށް އެކަމުގައި ހެކިތަކެއް ވާކަން ކަށަވަރެވެ."

ޒަވާޖީ ޙަޔާތުގެ ނަވަށް މަރުޙަބާއެވެ. މުޙައްމަދާއި އޭނާގެ ޙަޔާތުގެ ބައިވެރިޔާ ފާތުން އާ ދެމީހުންގެ ކައިވެނީގެ ޙަޔާތުގެ ނައުގެ ދަތުރު ފެށުނީ އެ ދެ މީހުން ކައިވެނި ކުރި ވަޤުތުން ފެށިގެންނެވެ. ކޮންމެ ދަތުރަކަށްވެސް ދަތުރުކުރާނެ އުޅަނދެއް ބޭނުންވެއެވެ. ޝައުޤުވެރިވާ އުޅަނދެއް ހޯދަންޖެހެއެވެ. ކޮންކަހަލަ އުޅަނދެއްތޯ ބަލަންޖެހެއެވެ. މުޙައްމަދުގެ ދެމަފިރީން ކައިވެނި ކުރީ ދެމީހުން ރުހި ޤަބޫލުވެގެންނެވެ. ޝައުޤުވެރިވެގެންނެވެ.

1- ޝައުޤުވެރިވުން

ދެމަފިރީންގެ ދެމެދުގައިވާ ޝައުޤު ވެރިކަމަކީ ޒަވާޖީ ޙަޔާތުގެ ނައުގެ ދަތުރު ފެށުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ ފުރަތަމަ ކަމެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ގިނަބޭފުޅުންނަށް ދިމާވާ ގޮތަކީ ކައިވެނިކޮށް މާ ގިނަދުވަސްތަކެއް ނުވަނީސް މިދެންނެވި ދެމަފިރީންގެ މެދުގައިވާ ޝައުޤުވެރިކަން ފަނޑުވާން ފަށަނީއެވެ. އެގޮތަށް ފަނޑުވަމުންގޮސް ޝައުޤުވެރިކަން އެކީ ގެއްލިގެން ވެސް ހިނގައިދާނެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ކައިވެނި ރޫޅިގެން ދަނީވެސް މަދުފަހަރަކު ނޫނެވެ. ކައިވެންނެއްގެ މިސާލަކީ ދިއްލާލެވިފައިވާ ހުޅުކޮޅެއްގެ މިސާލެވެ. އެ ހުޅުކޮޅު ކަނިވަމުން ކަނިވަމުންގޮސް އެއްކޮށް ނިވެނީއެވެ. އާދެ ޒަވާޖީ ޙަޔާތުގެ ނައުތައް ކަނޑުގެ އަޑިއަށް ދަނީއެވެ. ތިބާއަށްވެސް މިގޮތަށް ކަންދިމާވެފައިވުން އެކަށީގެންވެއެވެ. މާބޮޑަށް ފިކުރު ނުކުރައްވާށެވެ. އެއްވެސް ޝަރުޠެއްނެތި ތިމާގެ ޙަޔާތުގެ ބައިވެރިޔާއަށް ޝައުޤުވެރިވާށެވެ. ތިމާގެ ނަފްސާއި މުޚާތަބުކޮށް ބުނާށެވެ. "އަހަރެން އަހަރެންގެ ޙަޔާތުގެ ބައިވެރިޔާއަށް ޝައުޤުވެރިވަމެވެ."

ކޮންމެ ދަތުރަކަށްވެސް ދަތުރުކުރާ މަންޒިލެއް ވާންޖެހެއެވެ. ނުވަތަ މަޤްސަދެއް ވާންޖެހެއެވެ.

2- މަޤްޞަދު

މާތް ﷲ އިންސާނާ ދުނިޔޭގައި ލައްވަވާފައިވަނީ އެއިލާހަށް އަޅުކަން ކުރުމަށް ޓަކައެވެ. ވީމާ އެއިލާހުގެ ރުހިވޮޑިގަތުން ހޯދުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ޙަޔާތުގެ އެންމެ ފުރަތަމަ މަޤްޞަދަށް ހަދަންޖެހެއެވެ. އެފަރާތުގެ ރުހިވޮޑިގަތުން ހޯދުމަށް ތިމާ ކުރާ ކޮންމެ ކަމެއް ވާނީ އަޅުކަމަކަށެވެ. ﷲ ގެ ރުހިވޮޑިގަތުން އަހަރެމެންނަށް ލިބިއްޖެނަމަ އެއިލާހުގެ ރަޙްމަތުގެ ގޮވަތި ސުވަރުގެއަށް އަހަރެމެންނަށް ވާޞިލްވެވޭނެއެވެ. ދެމަފިރިއަކު މިދެންނެވިގޮތަށް ﷲ ރުއްސަވާމަގުގައި ދުނިޔޭގެ ޙަޔާތް ހޭދަކޮށްފިނަމަ އެ ދެމީހުން ސުވަރުގޭގައިވެސް ދެމަފިރިންގެ ގޮތުގައި ﷲ ލައްވަވައެވެ. އަހަރެމެންގެ ކައިވެނީގެ ޙަޔާތުގައި ދިމާވާ މައްސަލަތަކުގެ އަޞްލަކީ ﷲ ނުރުއްސަވާ ގޮތްގޮތަށް އަހަރެމެންނަށް އުޅެވުމެވެ. އަހަރެމެން ކުރާ ހުރިހާ ޢަމަލެއް ﷲ ބައްލަވާވޮޑިގެންވާކަމާއި ބުނާ ހުރިހާ ބަހެއް އައްސަވާވޮޑިގެންވާކަން އަހަރެމެން އަބަދުވެސް ހަނދާންކުރާނަމަ އެއިލާހު ނުރުއްސަވާ އެއްވެސް ކަމެއް އަހަރެމެންނަށް ކުރެވޭނެތޯއެވެ؟

ކޮންމެއަކަސް މުޙައްމަދުގެ ދެމަފިރީން ދަތުރުގެ މަޤްސަދު ކަނޑައަޅައިފިއެވެ. އަދި ދަތުރުގެ މަންޒިލް މަޤްޞޫދާ ހަމައަށް ވާޞިލްވުމަށް ޓަކައި ވަކި މަގެއް ކަނޑައަޅަން ޖެހެއެވެ. މިގޮތުން ދަތުރުކުރާ މަގު ބެލުމަށް ޓަކައި ގެންގުޅޭ ވަޞީލަތަކީ ސަމުގާއެވެ. ސަމުގާގެ ކަށި އަބަދުވެސް ހުއްޓިފައި ހުންނަނީ އުތުރަށެވެ.

3- ސަމުގާ

ދަތުރު ކުރަމުން ދާއިރު ރަނގަޅު މަގުން ކަސިޔާރު ވެގެން ދެވޭކަން އެނގެނީ ސަމުގާ ބެލީމައެވެ. އަހަރެމެންގެ މިޙަޔާތުގައި ރަނގަޅު މަގުދައްކައިދޭ ސަމުގާ އަކީ ކީރިތި ޤުރްއާނާއި ލޮބުވެތި ނަބިއްޔާގެ ސުއްނަތެވެ. ޤުރުއާނާއި ސުއްނަތަށް އެނބުރި ދިޔުމުން އަހަރެމެންނަށް ހައްޤުގެ މަގާ ދުރަށް ދެވިފައިވަނީ ކިހާވަރަކަށްކަން އެނގެއެވެ.

މުޙައްމަދުގެ ދެމަފިރީން ނައުގެ އިންޖީނުގެއަށް ވަދެ އިންޖީނު ބަލާލިއެވެ. އެ އިންޖީނު މަސައްކަތްކުރަނީ ޑީސަލް އަކުން ނުވަތަ ޕެޓްރޯލަކުން ނޫނެވެ. އެއިންޖީނަށް ބޭނުންވާ ތެލަކީ އެނައުގައި ދަތުރުކުރާ ދެމީހުންގެ ދެމެދުގައި އުފެދޭ ލޯތްބެވެ. ދެމީހުންގެ މެދުގައި ލޯބި ވަރުގަދަވެއްޖެނަމަ އިންޖީނު ބާރަށް ހިނގައެވެ. އަދި އޭގެ ސަބަބުން ނައުގެ ދުވެލި ހަލުއިވެއެވެ.

4- ލޯބި

ކައިވެނީގެ ޙަޔާތް އުފާވެރިކަމާއެކު ކުރިއަށް ގެންދިޔުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ އެންމެ މުހިއްމު އެއްޗަކީ ދެމަފިރީންގެ ދެމެދުގައިވާ ވަރުގަދަ ލޯތްބެވެ. ލޯބި ވަރަށް ގިނަ ގޮތްގޮތަށް މީހުން މާނަކޮށް އުޅެއެވެ. " ލޯތްބަކީ އެއީ ދެމަފިރީން އެކަކު އަނެކަކަށް އިޚްލާސްތެރިވުން " މިއީ އަހަރެންނަށް ފެނުނު އެންމެ ރަނގަޅު މާނައެވެ. ތިމާގެ ޒަވާޖީ ޙަޔާތުގެ ބައިވެރިޔާގެ ކުރިމައްޗަށް ގޮސް ލޯބިވާކަން ބަޔާން ކުރާށެވެ. ދުލުންބުނާށެވެ. ދެން އޯގާތެރިވެ ކަމޭހިތާށެވެ.

މުޙައްމަދުގެ ޒަވާޖީ ޙަޔާތުގެ ނައު ދުއްވުމަށްޓަކައި ރިޔާ ބޭނުމެއް ނުކުރެވެ. ރިޔަލަކީ ވައިން ދޯނި ދުއްވުމަށްޓަކައި ބޭނުންކުރާ ވަޞީލަތެކެވެ. އެއީ ދޯނީގެ ބޭރުން އަންނަ އެއްޗެއް ކަމަށް ވާތީއެވެ. އެހެނީ މުޙައްމަދުގެ ދެމަފިރީންގެ ޒަވާޖީ ޙަޔާތުގެ ނައު ދުވަނީ ބޭރުން އަންނަ އެއްޗެއްގެ ސަބަބަކުންނޫނެވެ. މުޖުތަމަޢުގެ ނުފޫޒަކުންނޫނެވެ. ކައިވެނީގެ ޙަޔާތް ކުރިއަށް ދަނީ މުޖުތަމަޢުދެކެ ގަންނަ ލަދަކުން ވެސް ނުމެނޫންމެވެ.

ކޮންމެއަކަސް މުޙައްމަދާއި ފާތުންގެ ނައު ނެރުން ނެރެ ދަތުރު ފަށައިފިއެވެ. ފާތުން ގޮސް ދުރުމި ނެގިއެވެ. ދުރުމި ނަގައި ކުރިމަތީން ފެންނަން އޮތް ރަށާ ދިމާއަށް ބަލާލިއެވެ. މުޅި ޖައްވު ފެނުނީ ރަތްކުލައިގައެވެ. މުހައްމަދު ވެސް ދުރުމި އަޅާލިއެވެ. ތެދެކެވެ. ފެންނަނީ ރަތް ކުލައިގައެވެ. މުޙައްމަދު ދުރުމީގެ ކުރީ ބިއްލޫރިގަނޑު ބަލާލިއެވެ. އޭގައި ހުރީ މަހުލޭ އުނގުޅިފައެވެ. ލޭތައް ފޮހެލުމަށް ފަހުބަލާލިއެވެ. ވަރަށް ސާފުކޮށް އެރަށް ފެންނަން އޮތެވެ.

5- އަނެކާގެ ލޮލުން ބަލާށެވެ.
ތިމާގެ ޙަޔާތުގެ ބައިވެރިޔާ ކަންކަމާމެދު ދެކޭގޮތް ނުވަތަ ޙާލަތު ދެނެގަތުމަށްޓަކައި އެންމެފުރަތަމަ ބައިވެރިޔާ ތަޞައްވަރު ކުރާގޮތް ބަލާށެވެ. މިއީ ކައިވެނީގެ ޙަޔާތް އުފާވެރިކަމާއި އެކު ގެންދިޔުމަށްޓަކައި އެންމެ ބޮޑަށް ސަމާލުވާންޖެހޭ އެއްކަމެވެ.

އަހަރެން އެއްދުވަހަކު މަދީނާގެ ގެއަކަށް ކުރަހައިދޭން ދިޔައީމެވެ. އަހަރެން ދިޔައީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރީތި މަންޒަރުތައް ދައްކުވައިދޭ ޕޯސްޓުކާޑުތަކެއް ހިފައިގެންނެވެ. އަހަރެން އެ ގޭގެ ވެރިމީހާއަށް އެ ޕޯސްޓުކާޑުތައް ދެއްކީމެވެ. އޭނާ އޭގެތެރެއިން އެންމެ ގަޔާވީ އިރުއޮއްސޭ މަންޒަރާއެވެ. އެގެއެއްގައި ކުރަހާނީ އެގެއެއްގެ ވެރިމީހާއަށް ރީތިއެއްޗެކެވެ. އޭނަގެ ލޮލަށް ރީތި މަންޒަރެކެވެ. އަޅުގަނޑަކަށް އެގޭގައި ކުރަހާނެ އެއްޗަކާ މެދު މާގިނައިރަކު ވިސްނާކަށް ނުޖެހުނެވެ.

އަދި އެއްދުވަހަކު އަހަރެން ރެސްޓޯރަންޓަކަށް ދިޔައީމެވެ. އަހަރެންނަށް ޚިދުމަތް ކޮށްދޭން އައީ ބަނގްލަދޭޝްގެ ވޭޓަރެކެވެ. ނަމާއި ރަށާ، އޭނާ ޝައުޤުވެރިވާ މިފަދަ ސުވާލުތަކާއި ވާހަކަތައް އަހަރެން އޭނައާ ދެއްކީމެވެ. އޭނާ ވަރަށް ޝައުޤުވެރިކަމާއެކު އަޑުއެހިއެވެ. އަދި އަހަރެންނަށް އޭނާގެ ޚަރަދުގައި ކޮފީ އަކަށް ދަޢުވަތުވެސް ދިނެވެ.

ކޮންމެއަކަސް މުޙައްމަދުގެ ނައު ކަނޑުގައި ދަތުރުކުރަމުން ދެއެވެ. މުޙައްމަދު މާސިންގާ ކަނޑަށް ނަޒަރު ހިންގާލިއެވެ. މުޙައްމަދުގެ ނަޒަރުގޮސް ހުއްޓުނީ މާވަހަރެއް ކަހަލަ އެއްޗަކާ ދިމާލަށެވެ. އޭނާ ނަވަށް އެއެއްޗެއް ނެގިއެވެ. އަސްތާ! އެއީ މާވަހަރެކެވެ. މާވަހަރަކީ މަހެއްގެބަނޑުން ނުކުންނަ އެއްޗެކެވެ. އެމަހަށް އެއީ އެއްވެސް އަގެއްހުންނަ އެއްޗެއް ކަމަކަށް ނުވެއެވެ. އެކަމަކު އިންސާނުންނަށް އެއީ ވަރަށް އަގު ހުރި އެއްޗެކެވެ.

6- އަގު ވަޒަންކުރުން

މީހަކު ތިމާއަށް ކޮށްދޭ ކިތަންމެ ކުޑަ ކަމެއްގެވެސް އަގުވަޒަންކުރާށެވެ. ތިމާއާއި އެމީހާގެ ގުޅުން އިތުރަށް ބަދަހިވާނެވެ. ދެމަފިރީން އެކަކު އަނެކެއްގެ އަގުވަޒަން ނުކުރުން އެއީ ކައިވެނިތައް ރޫޅި ކައިވެނީގެ ކަވާސާ ގޮއްތައް މޮހޭ އެންމެ ބޮޑު އެއްސަބަބެވެ.

އަހަރެންގެ ރައްޓެއްސަކު އޭނަގެ އަނބިމީހާ ގޮވައިގެން ބޭރު ޤައުމަކަށް އަނބިމީހާގެ ލޮލުގެ އޮޕަރޭޝަނެއް ކުރުމަށްގޮސްފައި އައިސް އަހަރެންނަށް ފޯނުކުރިއެވެ. އަހަރެމެން ރަޙުމަތްތެރިކަމުގެ އެކި ވާހަކަތައް ދެއްކީމެވެ. އަދި އޭނައަށް އެދަތުރުން ވަރަށް ޢިބުރަތްތެރި ފިލާވަޅެއް ލިބުނުކަމަށް ބުންޏެވެ. އޭނަގެ އަންހެނުންގެ އޮޕަރޭޝަނަށް ގާތްގަނޑަކަށް ދެހާސް އެމެރިކާ ޑޮލަރު ޚަރަދުވިއެވެ. އަންހެނުންގެ ގާތު އެއީ މުޅިންވެސް އޭނާއަށްޓަކައި ކުރާ ޚަރަދު ކަމަށް ވެސް ބުންޏެވެ. އޮޕަރޭޝަން ކުރިދުވަސްކޮޅު ދަރިފުޅުބަލަން ޖެހުނީ އަހަރެންގެ ރަޙުމަތްތެރިޔާއަށެވެ. އޭނާއަށް އަންހެނުން އުފުލާ ބުރަ މައްސޫލިއްޔަތު އިޙްސާސް ކުރެވުނެވެ.

އަންހެނަކު، ނަފްސު ތަރުބިއްޔަތު ކުރާ ކޯހެއްގައި ބައިވެރިވިއެވެ. ރަނގަޅު އަންބަކަށް ވުމަށްޓަކައެވެ. އެހެން ކަމުން ރަނގަޅު އަންބަކަށް ވުމަށްޓަކައި އޭނާ އިޞްލާޙްކުރަންޖެހޭ ހަ ސިފައެއް ބަޔާން ކޮށްދިނުމަށް ފިރިމީހާގެ ކިބައިން އެދުނެވެ. އަނބިމީހާ ރަނގަޅު ކުރަންޖެހޭ އެތައްކަމެއް ހުއްޓެވެ. އެކަމަކު ފިރިމީހާ ކަންތައްކުރީ މުޅީން ތަފާތު ގޮތަކަށެވެ. އަނެއްދުވަހު ހެނދުނު ވިސްނާލާފައި ޖަވާބު ދޭނެކަމުގައި ބުންޏެވެ. ފިރިމީހާ އެދުވަހު ވަރަށް އަވަހަށް ހޭލިއެވެ. އަދި ހަ ފިނިފެންމާ ކުޑަ ނޯޓަކާއި އެކު އަނބިމީހާއަށް ފޮނުވިއެވެ. ނޯޓުގައި ލިޔެފައި އޮތީ "އަހަރެންނަކަށް، ކަލާ ގެ ކިބައިގައި ރަނގަޅު ކުރަންޖެހޭ އެއްވެސް ސިފައެއް ހުރިކަމަކަށް ނުފެނެއެވެ. އަދި ކަލާ މިހާރު ތިޔަހުރި ޙާލަތަށް އަހަރެން ކަލާދެކެ ލޯބިވަމެވެ." އެދުވަހު ހަވީރު ފިރިމީހާއަށް ގެއިން މަރުހަބާކީ ކާކުތޯއެވެ؟ ތިޔަހީވީ ރަނގަޅަށެވެ. ފިރިމީހާއަށް މަރުޙަބާ ކިޔުމަށް ޓަކައި ދެލޮލުން އުފާވެރި ކަމުގެ ކަރުނަ އޮހޮރޭ ޙާލު، ގޭ ދޮރުމަތީ ހުރީ ލޯބިވާ އަނބީމީހާއެވެ.

ތިބާގެ ކައިވެނީގެ ޙަޔާތް ބާއްޖަވެރި ކުރުމަށްޓަކައި ކެތްތެރިކަމާއި ޢަޒުމުގައި، ހިތްވަރާއެކު މަސައްކަތް ކުރާށެވެ. ބައެއްފަހަރު މިކަހަލަ ގޮތަކަށްވެސް ކަންތައް ދިމާ ވެދާނެއެވެ. " ކަލާ ހަނދަށް ވުރެ ރީއްޗެވެ " މި ޖުމްލައަކީ ޙަޔާތުގެ ބައިވެރިޔާއާ ދިމާލަށް ބުނެފި ނަމަ ވަރަށް އުފާވާ ޖުމްލައެކެވެ. މިގޮތުން :-

މީހަކު އޭނާގެ އަނބިމީހާގެ ރީތިކަން އޭނާގެ އަނބިމީހާއަށް ބަޔާން ކުރުމަށްޓަކައި ހަނދުވަރުދޭ ރެއެއްގައި އަނބިމީހާ އެކު އަތިރިމައްޗަށް ނުކުތެވެ. ހަނދަށް ބަލައިލާފައި ފިރިމީހާ އަނބިމީހާއަށް ބުންޏެވެ. އެހެރަ ފެންނަ ރީތި ހަނދު ފެނޭހެއްޔެވެ؟ އަނބިމީހާ ޖަވާބު ދިނެވެ. " ކަލޭ ހީކުރީ އަހަރެން އަނދިރި ކަމަށްހެއްޔެވެ؟ "

މިފަދަ ކަންތައްތައް ތިމާއަށް ކުރިމަތިވިޔަސް ކެތްތެރިކަމާއި ހިތްވަރާއި އެކު ކުރިޔަށް ދާށެވެ. ހަނދަށްވުރެ އޭނާ ރީތިކަމަށް ބުނާށެވެ.

ކޮންމެއަކަސް މުޙައްމަދުގެ ނައު އެލިބުނު މާވަހަރާއެކު ދަތުރުކުރަމުން ދެއެވެ. މުޙައްމަދު ހުރީ ލައިގެން ކާނެ އެއްޗެއް ލިބޭތޯ ނަނު އެއްލައިގެންނެވެ. މާގިނައިރުތަކެއް ނުވަނީސް މަހެއް ބޭނިއްޖެއެވެ. މަސްނަގައި ނަވަށް ލިއެވެ. މުޙައްމަދު މަހަށް ބަލަހައްޓައިގެން ހުއްޓެވެ. އޭނާގެ ހިތަށް އެރިއެވެ. މަސްމަހާމެހި ހިނިތުން ނުވަނީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟ ފާތުންނާއި ދިމާއަށް ބަލާލައިފައި މުޙައްމަދު ހިނިތުންވެލިއެވެ.
7- ހިނިތުންވުން

އަހަރެމެން ދުވާލުގެ ބުރަ މަސައްކަތަށްފަހު ގެޔަށް އަންނައިރު ގިނަދުވަސްދުވަހު ހުންނަނީ ވަރަށް ވަރުބަލިވެފައެވެ. ގޭތެރެއިން ކިރިޔާވެސް ހިތްހަމަނުޖެހޭކަމެއް ފެނިއްޖެނަމަ ހުރެވެނީ ރުޅި އާދެވި މޫނު ކުނިކުރެވިފައެވެ. އަނބިމީހާއަށް އޭގެ ވަރު ބާލާލެވެނީއެވެ. ތިމަންނާ ހެއްދެވުނީ ހުދުސިމެންތިން ހެން ހީވާކަހަލައެވެ. އަދި އަނބިމީހާ ހެއްދެވުނީ މަށީން ހެން ހީވާކަހަލައެވެ.

ކޮންމެދުވަހަކުވެސް ގެއަށް ވަންނައިރު ހިނިތުންވެހުރެ ވަންނާށެވެ. އަނބިމީހާއަށް ރީތި ނަމަކުން ގޮވާލައި ލޯބިވާކަން ބަޔާންކުރާށެވެ.

މިހާރު އަހަރެންނަށް މިވާހަކަ މާދިގުވާހެން ހީވާން ފަށައިފިއެވެ. ތިބާގެ އަނބިމީހާގެ ކައިރީގައި ހޭދަކުރައްވަން ޖެހޭވަގުތުކޮޅު މިވާހަކަ ކިޔަން ހޭދަވަނީއެވެ. އަހަރެންނަށް މާފުކުރައްވާށެވެ. ވީހާވެސް ކުރުކޮށްލެވޭތޯ ބަލާނަމެވެ.

މުޙައްމަދުގެ ދެމަފިރީންގެ ނައު ވަރަށް ހަލުވި ސްޕީޑެއްގައި ދުވެފައިދެއެވެ. ދަތުރުމަތީގައި ގާތްގަނޑަކަށް އަހަރެއްވުމާއި ގާތްވަނީއެވެ. މިއަދަކީ މުޙައްމަދާއި ފާތުންގެ ޙަޔާތުގައި އައި އެންމެ އުފާވެރި އެއްދުވަހެވެ. އެދެމަފިރީންނަށް ދަރިއަކުލިބުނީއެވެ. ދެމަފިރީން އެ ބޮޑު ނިޢުމަތް ދެއްވި ﷲ އަށް ޝުކުރުކުރިއެވެ.

8- ހަދިޔާ ބަދަލުކުރުން

ތިމާގެ އަހުލުވެރީންނަށް އެބައިމީހުން ޝައުޤުވެރިވާކަހަލަ ހަދިޔާ ގެނެސްދޭށެވެ. ހަދިޔާ ބަދަލުކުރުމަކީ ލޯބި އިތުރުވާ ކަމެކެވެ. ލޮބުވެތި ނަބިއްޔާ ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "ތިޔަބައިމީހުން (އެކަކު އަނެކަކަށް) ހަދިޔާ ބަދަލުކުރާށެވެ. އޭރުން ތިޔަބައިމީހުންގެ މެދުގައި ލޯބި އިތުރުވާނެއެވެ."

މުޙައްމަދުގެ ދެމަފިރީންނަށް ލިބުނު މިއުފަލުގައި އެދެމަފިރީންގެ ޢާއިލާއާއި ބައެއް ރަހުމަތްތެރީން ބައިވެރިވިއެވެ. އެތައްބަޔަކު އެ ދެމަފިރީންގެ ނަވަށް ޒިޔާރަތްކުރިއެވެ. ކަނޑު ގަދަވާން ފެށީ އެދުވަސްވަރުއެވެ. މޫސުން ގޯސްވާ އަތަށް އަޅަންފެށިއެވެ. އަދި ތޫފާންތައްވެސް ބޯމަތިވާން ފެށިއެވެ. ކަނޑުގެ ބާނިތައް ބޮޑުވެ، އެކަމުން ނަވަށް އެނގުންވާން ފަށައިފިއެވެ. އިސާހިތަކު ނައުގެ ހަލުވި ދުވެއްޔަށް އޭގެ އަސަރުކުރަން ފަށައިފިއެވެ.

9- ޢާއިލާގެ ގުޅުމަށް ބޭރުމީހުންގެ ނުފޫޒު ފޯރުވިޔަ ނުދޭށެވެ.

އާއިލާގެ ގުޅުމަށް ބުރޫއަރާކަހަލަ ވާހަކަދައްކާ މީހުންގެ ވާހަކަތަކަށް ބީރުކަންފަތެއް ދޭށެވެ. އެފަދަ މީހުންގެ ނުފޫޒު ޢާއިލާގެ ތެރެއަށް ފޯރުވިޔަ ނުދޭށެވެ. އެފަދަމީހުން ދެނެގަންނާށެވެ. އެކަހަލަމީހުން ވަރަށް ގިނައިން ދެމަފިރީންގެ ކިބައިގައި ހުންނަ ކުށްތައް ހާމަކުރަން މަސައްކަތް ކުރާނެއެވެ. ގޭތެރޭގެ އެކިކަންކަމަށް ފާޑު ކިޔާނެއެވެ.

މުޙައްމަދުގެ ނަވަށް ދިމާވެގެން މިއުޅެނީ މިކަހަލަ ގޮތެކެވެ. ބޭރުންއައި މެހުމާނުން ދެއްކި ބައެއް ވާހަކައިގެ ސަބަބުން އެދެމަފިރީންގެ ގުޅުމަށް ކުޑަކުޑަ ލޮޅުމެއް އެރީއެވެ. ނަމަވެސް އެދެމަފިރީން ވަރަށް ޙިކުމަތްތެރިކަމާއެކު އެމައްސަލަ ޙައްލުކުރިއެވެ. ދެމަފިރީންވެސް އެކަކު އަނެކާގެ ވާހަކަތައް ކަނުލައި އަޑުއެހިއެވެ.

10- ކަނުލައި އަޑުއަހާ މީހަކަށް ވާށެވެ.

ކަނުލައި އަޑުއެހުމަކީ މައްސަލަތައް ޙައްލުކުރުމުގައި އެންމެބޮޑަށް އެހީވެދޭ އެއްކަމެވެ. މީހުން ދައްކާ ވާހަކައަށް ޝައުޤުވެރިކަމާއެކު އަޑުއެހުމަކީ އެމީހުންގެ ލޯބި ލިބޭކަމެކެވެ. ދަރީންނާވެސް ގިނައިން ވާހަކަ ދައްކާށެވެ. އެކަމުގެ ސަބަބުން އެކުދީންނަށް ދިމާވެފައިހުންނަ އެކިއެކި މައްސަލަތައް އެނގޭނެއެވެ. ބުނަން ނުކެރި ހުންނަ ކަންކަންވެސް ކިޔައިދޭނެއެވެ. މީހަކު ވާހަކަދައްކާއިރު އެވާހަކަ ކުރިޔަށް ގެންދިޔުމަށްޓަކައި "އާދެ، އާދެ" ، "ދެން ކިހިނެއްވީ" ، ދެންކޮންތާކަށް ދިޔައީ" މިފަދަ ޢިބާރާތްތައް ބޭނުން ކުރާށެވެ. އޭރުން އަނެކާގެ ވާހަކަ އިތުރަށް ކުރިޔަށް ގެންދަން އޭނައަށް މަގުފަހުވާނެއެވެ.

މުޙައްމަދު، ފާތުންގެ ވާހަކަ އަޑުއަހަން އިނދެ އޮރެންޖެއްގެ ތޮށި ނޮޅާލިއެވެ. ފާތުންނަށް އޭގެން ފަޅިއެއް ދިއްކޮއްލިއެވެ. ނަމަވެސް ފާތުން އޭގައި ހިފުމަށް އިންކާރު ކުރިއެވެ. ދެން މުޙައްމަދު އޭގައި ހުރި އޮށްތައް ނަގާފައި އަނެއްކާވެސް ފާތުންއަށް ދިއްކޮލިއެވެ. ދިއްކޮއްލުމާއެކު ފާތުން ރުހުމުގައި، އޭގައި ހިފާ މީރުކޮށް އެއޮރެންޖު ފަޅި ކާލިއެވެ.

11- ދެމީހަކު ދޭތެރޭ މައްސަލައެއް ޖެހިއްޖެ ނަމަ އެ މައްސަލަ ޖެހުނުގޮތާއި ސަބަބު ދިރާސާ ކުރާށެވެ.

މި ޕޮއިންޓާއި ދެންބާކީހުރި ޕޮއިންޓުތަކަށް ﷲ އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ މިވާހަކައިގެ ދެވަނަބައިގައި އަލި އަޅުވާލާނަމެވެ. ދެންހުރިބައިތަކުގެތެރޭގައި ( ޒުވާބުކުރުމާއި ރުޅިވެރިކަމާއި ޖަދަލުކުރުން ފަދަކަންކަމަށް އާއިލާ ތެރޭގައި ޖާގަ ނުދިނުން ) ، ( ފެންނަ މަޒަރުތަކަށް އަވަހަށް ޖަޖުމެންޓު ނުދިނުން ) ،( އާއިލާގެ މެމްބަރުންނާއިއެކު ވަޤުތު ހޭދަކުރުން ) . ( ތިމާއަށް ކުށެއް ކުރެވިއްޖެނަމަ އަވަހަށް ކުށަށް އިއުތިރާފުވެ މާފަށް އެދުން ) ، ( ކުށްތައް އިޞްލާޙު ކުރާނެ ބައެއް ޤަވާއިދުތައް ). މިފަދަ މުހިންމު ޕޮއިންޓުތައް ހިމަނާނަމެވެ.

އެކަމަކު ނިއްމާލުމުގެ ކުރީން ވަރަށް މުހިންމު އެއްޕޮއިންޓު ގެނެސް ދޭނަމެވެ.

މުޙައްމަދުގެ ނައު އަނެއްކާވެސް ކުރީގަ ދުވި ހަލުވި ސްޕީޑުގައި ދުވަންފަށައިފިއެވެ. ރޭގަނޑުގެ އަދިރިކަން އަލީގެ މައްޗަށް ގަދަވެގެންފިއެވެ. މުޙައްމަދު ނައުގެ ލައިޓުތައް ދިއްލިއެވެ. އެލައިޓުތަކުގެ ސަބަބުން އެނައުގެ ކައިރިން ދަތުރުކުރާ އެހެން އުޅަނދުފަހަރަށް ފަސޭހަވެގެން ދިޔައެވެ.

12- އެހެން މީހުންނަށް އެހީތެރިވާށެވެ

ތިމާގެ ޢާއިލާގެ މެންބަރުންނާއި އެހެނިހެން އާއިލާތަކުގެ މެންބަރުންނަށް އެހީތެރިވާށެވެ. އެހީތެރިވުމަކީ ދޭދޭ ފަރުދުންގެ މެދުގައިވާ ގުޅުންތައް ވަރުގަދަވާ ކަމެކެވެ.

މީހަކު ތުއްތުކުދީންނަށް ހިތްވަރުދިނުމާއި ޢަޒުމް ވަރުގަދަ ކުރުމާއި ކެރިގެން ކަންކަމާކުރިމަތިލުމަށް ކުޑަކުދީންނަށް ދަސްކޮށްދޭ ޕްރޮގުރާމެއް ހިންގިއެވެ. މި ޕްރޮގުރާމު ނިމުމުން ޕްރޮގުރާމުގައި ބައިވެރިވި ކުދީންނަށް މެޑެލްތައް ދިނެވެ.

ޓީޗަރު މީހާ މެޑެލްތައް ދީ މުޅި ޕްރޮގުރާމު ނިމުމުން އޭނަ ހުންނަ ހޮޓަލަށް ދިޔައެވެ. ނިދިނިދި އޮއްވައި ދޮރުގައި މީހަކު ޓަކިދިނެވެ. އޭނަގެ ހިތަށް އެރިއެވެ. މި ދަންވަރު އަނެއްކާ ކާކުބާއެވެ!

ދޮރު ހުޅުވާލިއިރު ފެނުނީ ޕްރޮގުރާމުގައި ބައިވެރިވި ތުއްތުކުއްޖެކެވެ. އެކުއްޖާގެ ކައިރީގައި އަދި އެހެން ތުއްތު އަންހެން ކުއްޖަކު ހުއްޓެވެ. އެ އަންހެންކުއްޖާއަށް ހުރީ ރޮވިފައެވެ. އެކުއްޖާ ގެއަށް ނުދާން ވެގެން އުޅޭތީވެ ޓީޗަރުގެ ކައިރިއަށް އައީއެވެ. ޓީޗަރު އޭނާގެ ކޮޓަރިއަށް އެދެކުދިން ވެއްދިއެވެ. ކުޑައިރުކޮޅަކުން ގެއަށް ދާނީ ކަމުގައި ޓީޗަރުމީހާ ބުންޏެވެ. އެތުއްތު އަންހެން ކުއްޖާ ގެއަށް ނުދާން އެއުޅެނީ އޭނަގެ ގޭގައި އުޅޭ ޢާއިލާގެ ފިރިހެނަކު އެތުއްތު އަންހެން ކުއްޖާއަށް ޖިންސީ ގޯނާ ކުރާތީކަމުގައި ޓީޗަރުގެ ކައިރީ ބުންޏެވެ. އެވާހަކަ އަޑުއަހާފައި ޓީޗަރު މީހާ އެކުއްޖާއަށް ހިތްވަރާއި ޢަޒުމް ވަރުގަދަ ކުރުމަށް ނަޞީޙަތްދިނެވެ. އެނަޞީޙަތުގެ ސަބަބުން އެ އަންހެންކުއްޖާއަށް ހިތްވަރު ލިބުނެވެ. އެހެން ކަމުން ފޯނު ނަގައި ވަރަށް ކެރިހުރެ އެ ނުބައި ފާޙިޝް ޢަމަލު ހިންގާ ބޭބެއަށް ގުޅިއެވެ. އެކުއްޖާ އޭނާގެ ބޭބެ ކައިރީ ބުންޏެވެ. " އަހަރެން މިއަންނަނީ ގެއަށް، ދެން އެކަހަލަ ޢަމަލެއް ހިންގަން ނޫޅޭތި، އުޅެފި ނަމަ ޖެހޭނީ މުޅި ޢުމުރު ޖަލުގަ ހޭދަކުރަން" ކެރިހުރެ އޭނަގެ ބޭބެއަށް އިންޒާރު ދިނެވެ. އަދި ފޯނު ބޭއްވިއެވެ. ދެކުދީންނަށް އުފަލުން ރޮވުނެވެ. އެފަދަ ހިތްވަރެއް ލިބުނީތީއެވެ. އަދި ޓީޗަރަށް ވަރަށް ޝުކުރު އަދާކުރިއެވެ. ކަރުގައި އޮތް މެޑެލްނަގައި ޓީޗަރު ކަރުގައި އެޅުވިއެވެ. މިވާހަކަތައް އަޑުއަހަން ހުރި ޓީޗަރުގެ އަނބިމީހާއަށް ހުރީ ޓީޗަރުފަދައިން ރޮވިފައެވެ. އަދި އޭނަގެ ފިރިމީހާގެ ކައިރީ ބުންޏެވެ. " ކަލާގެ ޢަމަލުތައް ހާދަ ގަބޫލުކުރަން އުނދަގުލެވެ. " ފިރިމީހާ ޖަވާބު ދިނެވެ. " އެފަދަ ހިތްވަރު ދިނުމުގެ ހުނަރު ހުރި ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް އެކުއްޖާއަށް އެހީ ވެވޭނެއެވެ." އަނބިމީހާ ޖަވާބުދިނެވެ. " އާއެކެވެ، އެހެން މީހުންގެ ގައިގާވެސް އެފަދަ ހުނަރު ހުރެދާނެއެވެ. އެކަމަކު ކަލާ އެހުނަރުގެ ބޭނުން ހިފައިފީމެވެ."

މުޙައްމަދުގެ ނައު ކަނޑުގައި ދަތުރު ކޮށްފައި ދެއެވެ. މިހާރު މުޙައްމަދު ތިބާއާ މުޚާތަބު ކުރަނީއެވެ. " އަހަރެންގެ މިވާހަކަ އަކީ ތާނަ އަކުރުތަކަކުން އަތުރާލެވިފައިވާ ވާހަކައެކެވެ. ވަކި ގޮތަކަށް އެއަކުރުތައް އަތުރާލުމުން ލަފްޒުތަކަކުން ޖުމްލަތަކަކަށް ބަދަލުވެ ތިބާއަށް އޭތި ވިސްނި ޢިބުރަތްލިބޭ ގޮތަށް އަތުރާލެވިފައި ވަނީއެވެ. މިވާހަކައިން ލިބުނު ޢިބުރަތްތައް މިއަދުން ފެށިގެންވެސް ތިބާގެ ކައިވެނީގެ ޙަޔާތުގައި ބޭނުން ކުރެވޭތޯ ބަލާށެވެ. ﷲ އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ތިބާގެ ކައިވެނީގެ ޙަޔާތުގެ ނައުވެސް ބާރު ސްޕީޑެއްގައި ހަލުވިކޮށް ދަތުރު ކުރާނެއެވެ. "

އޭ ލޯބިވާ މަންމައާއި ބައްޕާއެވެ

2010-02-28T08:29:00.000-08:00

އޭ ލޯބިވާ މަންމައާއި ބައްޕާއެވެ!

އަލްއަޚް އަޙްމަދު ރިމާޒް

މިސިޓީ ލިޔަން ވަރަށް ފަސްޖެހުނީމެވެ. ސަބަބަކީ މަންމައާއި ބައްޕައަށްޓަކައި އަހަރެންގެހިތުގައިވާ މަތިވެރި ދަރަޖައެވެ. ތި ދެމަފިރިންނަށްޓަކައި އަހަރެންގެ ހިތުގައިވާ އިޙްތިރާމެވެ... އޭ ލޯބިވާ މަންމައާއި ބައްޕާއެވެ!

އޭ އަހަރެންގެ ލޮލުގެ ފިނިކަން ކަމުގައިވާ މަންމާއެވެ!

އޭ އަހަރެންގެ ހިތުގެ ވިންދު ކަމުގައިވާ ބައްޕާއެވެ!

އަހަރެން މިސިޓީ ލިޔުމުގެ ކުރިން ވަރަށް ވިސްނީމެވެ.

އެކަމަކު، ވަޤުތު ފާއިތުވަނީއެވެ. ވަޤުތު ފާއިތުވުމުގެ ކުރިން މަންމަމެންނަށް އަހަރެންގެ ހިތުގައިމިވާ ކެކުޅުންތައް ބަޔާންކުރަން ބޭނުމެވެ.

އަހަރެން މިދުނިޔެއަށް އުފަންވި ދުވަހަކީ މަންމައާއި ބައްޕަ އެންމެ އުފާވި ދުވަސްކަން އަހަރެންނަށް އެނގެއެވެ. މަންމަމެން އެދުވަހު ވީ އުފަލުން ލޮލޮން އުފާވެރިކަމުގެ ކަރުނަ އޮހޮރިގެން ދިޔައެވެ.

އެންމެ ރީތި ހެދުންތަކާއި ކުޅޭ ސާމާނު އަހަރެންނަށް ގަނެދިނެވެ.

އެއަށްފަހު އެންމެ މަތިވެރި ތަރުބިއްޔަތަކުން އަހަރެން ތަރުބިއްޔަތު ކުރީމުއެވެ.

އަދި އެންމެ މަތިވެރިވެގެންވާ ރީތި އަޚްލާޤީ ސިފަތަކުން އަހަރެން ޒީނަތްތެރި ކުރުވީމުއެވެ.

ﷲ ތިދެމައިންނަށް އެއިލާހުގެ ތަނަވަސް ރަޙްމަތުން ރަޙްމަތްލައްވާށިއެވެ! އަދި ގިނަގުނަވެގެންވާ ޘަވާބާއި ދަރުމަ ދެއްވާށިއެވެ!

ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގައި ތި ދެމައިންގެ ޤަދަރު އުފުއްލަވާށިއެވެ!

އަދި ތި ދެމައިން ސުވަރުގޭގެ އެންމެ މަތީ ފިރްދައުސްގައި ލައްވާށިއެވެ!

އެކަމަކު މަންމަމެންގެ ވަޒީފާއާއި ހުރެ މަންމަމެންގެ ލޯތްބާއި އަޅާލުމާއި އެހީތެރިކަމުން ފަހުން މަޙްރޫމްވިއެވެ.

އަހަރެންގެ ޙާލުބަލާލާނެ ވަޤުތެއް މަންމަމެންނަކަށް ނުވެއެވެ.

އަހަރެންގެ ސްކޫލުގެ ކިޔެވުމާއި ބެހޭގޮތުން ސުވާލުކޮށްލާނެ ވަޤުތެއް މަންމަމެންނަކަށް ނުވެއެވެ.

އަހަރެންގެ ރައްޓެހިންނަކީ ކޮންކަހަލަ ބައެއްކަމެއް މަންމަމެން ނުބަލަމުއެވެ.

އަހަރެން ގެއިން ބޭރަށްދަނީ ކީއްކުރަންކަމާއި ގެއަށް އެނބުރި އަންނަނީ ކޮންއިރަކުކަން މަންމަމެން ނުބަލަމުއެވެ.

އަހަރެންގެ ސުކޫލް ފޮތްތަކާއި، ރިޕޯޓްފޮތްވެސް ބަލާލާނެ ވަޤުތެއް މަންމަމެންނަކަށް ނުވެއެވެ.

ލޯބިވާ މަންމައާއި ބައްޕާއެވެ!

އަހަރެން ސްކޫލުދޮށުށް ބަލާ އަންނަ ގޭގެ މަސައްކަތުމީހާ ލަސްވެ، އެކަނި މާއެކަނި މަގުމަތީ އެތައް އިރަކު ހުންނަކަން މަންމަމެންނަށް އެނގޭހެއްޔެވެ؟

އެހެންކުދިންގެ މައިންބަފައިން އެކުދިންގެ އަތުގައި ހިފައިގެން ގެއަށް ގެންދާ މަންޒަރު އަހަރެންނަށް ފެނުމުން އެގޮތަށް އަހަރެންނާމެދު މަންމަމެން ކަންތައްކުރަން އަހަރެންވެސް ބޭނުންވާކަން މަންމަމެންނަށް އެނގޭހެއްޔެވެ؟

ސްކޫލުގެ ބައެއްފިލާވަޅުތައް އަހަރެންނަކަށް ދޭހައެއްނުވެއެވެ. އަދި ބައެއް ތަމްރީނުތައް އަމިއްލައަށް ހަދާކަށް އަހަރެންނަކަށް ނޭނގެއެވެ.

މިކަންތަކާ ހުރެ ކުލާހުގައި އަހަރެންނަށް އަދަބުދެވެނީ ކިހާވަރަކަށްކަން މަންމަމެންނަށް އެނގޭހެއްޔެވެ؟

ކޮންމެ ދުވަހަކު ކުލާހުގައި ހުރިހާ ކުދިންގެ ކުރިމަތީގައި މުދައްރިސުން އަހަރެންނާ ސުވާލުކުރެއެވެ.

އަހަރެން ފިލާވަޅުތައް ނުހަދާއަންނާތީއެވެ.

ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބު ނުދެވޭތީއެވެ.

މުދައްރިސުން އަހަރެންގެ މަންމައާއި ބައްޕަކޮބާހޭ ސުވާލުކުރެއެވެ.

މަންމަމެން އަހަރެންނަށް އެހީތެރިނުވަނީ، އަހަރެންގެ ފޮތްތައް ނުބަލަނީ ކީއްވެހޭ ސުވާލުކުރެއެވެ.

ހުރިހާ ކުދިންގެ ކުރިމަތީގައި މިގޮތަށް ކަންތައް ވާ ކޮންމެ ހިނދަކު އަހަރެންގެ ހިތް ކުދިކުދި ވެގެންދެއެވެ.

އަހަރެންނަށް ގިސްލާރޮވެއެވެ.

މަންމަމެންނަށް އަޅެފަހެ މިކަން އެނގޭހެއްޔެވެ.

ސްކޫލަށް ގަޑިޖެހިގެންދާތީ ސުޕަވައިޒަރުން އަހަރެންނާ ސުވާލުކުރެއެވެ؟

އެހެންކުދިން އިންޓަވަލް ކުރަން އެއްޗެހި ގެންނައިރު އަހަރެން އިންޓަވަލް ކުރަން އެއްޗެއް ނުގެންދާކަން މަންމަމެންނަށް އިނގޭހެއްޔެވެ؟

އަހަރެން ކިޔަވަނީ ކޮން ކުލާހެއްގައިކަމާއި، ކޮން ގްރޭޑެއްގައިކަން މަންމަމެންނަށް އަޅެ އިނގޭހެއްޔެވެ؟

އަހަރެންގެ ރައްޓެހިން އަހަރެން ކައިރީގައި ބުނެއެވެ. އެކުދިންގެ މަންމަމެންނާއެކު ފިލާވަޅުތައް މުރާޖަޢާ ކުރާވާހަކައެވެ. އަދި އަހަރެންގެ ކައިރިން މަންމަމެންނާއެކު ފިލާވަޅުތައް މުރާޖަޢާ ކުރަންހޭ އެކުދިން ސުވާލުކުރެއެވެ؟

ލޯބިވާ މަންމައާއި ބައްޕާއެވެ! އެފަދަ ވަޤުތުތަކުގައި އަހަރެން ވަރަށް ދެރަވެއެވެ. އެކަމަކު މަންމަމެންގެ ޤަދަރާއި އިޙްތިރާމް އެކުދިންގެ ކުރިމަތީ ގެއްލި، މަންމަމެންނަށް މަލާމާތްކޮށް އިހާނެތި ބަހެއްބުނެފާނެކަމަށްޓަކައި އަހަރެން ދޮގުހަދަމެވެ. އަހަރެންވެސް މަންމަމެންނާއެކު ފިލާވަޅުތައް މުރާޖަޢަކުރީމެވެ.

އާއެކެވެ.......މަންމަމެންނަށްޓަކައި އަހަރެން އެކުދިން ކުރިމަތީގައި ދޮގުހަދަމެވެ.

މަންމަމެންދެކެ އަހަރެންވާ ލޯތްބެއްގެ ސަބަބުންނެވެ. މަންމަމެން ފަޟީހަތްވެދާނެތީ އަހަރެން މިއުޅެންޖެހޭ ޙާލު މަންމަމެންނަށް އެނގޭހެއްޔެވެ؟

ފާއިތުވެގެން މިދިޔަ އަހަރުތަކުގައި އަހަރެން ކުރަމުން މިއައި ހިތާމައާއި އިޙްސާސްކުރަމުންމިދާ ހިތްދަތިކަމުގެ ސަބަބުން ހިތްމިވަނީ ހަލާކުވާން ކައިރިވެފައެވެ. އަހަރެންގެ އަޑު މިވަނީ ކުރަކި ވެފައެވެ.

އަހަރެން ބޭނުންވަނީ ހަމައެކަނި ކާނެތަކެއްޗާއި ލާނެ އަންނައުނު ހޯދައިދޭ މައިންބަފައިންނެއް ނޫނެވެ.

އަހަރެން ބޭނުންވަނީ އަހަރެންނަށް އަޅާލާ، ލޯބިދޭނެ އަދި އަހަރެންގެ އުފަލާއި ހިތާމަތަކުގައި ބައިވެރިވާނެ މައިންބަފައިންނެވެ.

އަހަރެންނަށް އޯގާތެރިވާ، ނަޞޭޙަތްތެރިވެ، އިރުޝާދުދީ، އެހީތެރިވާނެ ނަމޫނާއެއްފަދަ މައިންބަފައިންނެވެ.

އަހަރެންނާ ތަފާތު ފާޑުފާޑުގެ ކުދިންނާ ދިމާވެއެވެ. އެކުދިންތައް ފާޑުފާޑުގެ ކަންތައްތަކަށް އަހަރެންނަށް ހިތްވަރުދީ ވަސްވާސްދެއެވެ. އަހަރެންނަށް މިކުދިންނަކީ ކޮންކަހަލަ ކުދިބައެއްކަމާއި، ރަޙްމަތްތެރިންގެ ގޮތުގައި އިޚްތިޔާރުކުރާނީ ކޮންކަހަލަ ސިފަތަކެއްހުރި ކުދިންކަން ބުނެދޭނީ ކާކުބާއެވެ؟

އަހަރެން ކުރާ ޢަމަލެއްގެ ސަބަބުން މަންމަމެންނަށް ހުތުރުނަމެއް ލިބުމުގެ ކުރިން އަހަރެންނަށް ހެޔޮނުބައި ބުނެދީބަލާށެވެ. އަހަރެން މަންމަމެންނަށް އުރެދޭކަށް ބޭނުމެއްނޫނެވެ. މަންމަމެން ކުރިމަތީގައި ޒުވާބު ކުރާކަށް ބޭނުމެއްނޫނެވެ. އަހަރެން ބޭނުމީ މަންމަމެން މާދަމާ އަހަރެންނާމެދު ފަޚުރުވެރިވާ މޮޅު ކުއްޖަކަށްވާށެވެ. މައިންބަފައިންނަށް ކިޔަމަންތެރި ޞާލިޙު ދަރިއަކަށްވާށެވެ. މަންމަމެންގެ ހެޔޮކަމުގެ ތިލަފަތަށް ބަރުކުރާ ފަރާތަކަށް ވާށެވެ.

ލޯބިވާ މަންމާއެވެ! ލޯބިވާ ބައްޕާއެވެ!

އަހަރެންގެ ޣަރަޤުވަމުން މިދާ އެކަނިވެރިކަމާއި ހިތާމައިގެ ފުންކަނޑުން އަހަރެން ސަލާމަތްކޮށް ރައްކާތެރިކަމުގެ އައްސޭރިއަށް އަހަރެން ގެންގޮސްދޭށެވެ.

އަހަރެން ހަލާކުވުމުގެ ކުރިން ސަލާމަތްކޮށްދޭށެވެ.

ގޯސްބަޔަކު އަހަރެންގެ އަތުގައި ހިފުމުގެކުރިން އަހަރެންގެ އަތުގައި ހިފައި ސަލާމަތްކޮށްދޭށެވެ.

ވިލިނގިލީގައި އައްޝައިޚް އިލްޔާސް ޙުސެއިން ގެ ދަރުސެއް

2010-02-15T02:32:00.000-08:00

ވިލިނގިލީގައި އައްޝައިޚް އިލްޔާސް ޙުސެއިން ގެ ދަރުސެއް

ވިލިމާލެ ޒުވާނުން އިސްނަގައިގެން 18 ފެބްރުއަރީ 2010 ވާ ބުރާސްފަތި ދުވަހުގެރޭ އެއަވަށުގައި ދަރުސެއް ބޭއްވުމަށް ވަނީ ހަމަޖެހިފައެވެ. "މިޢްރާޖްގެ ހަދިޔާ" މި މައުޟޫއަށް ދަރުސް ދެއްވުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ އައްޝައިޙް އިލްޔާސް ހުސެއިން އެވެ. 20:45 ގައި ވިލިމާލެ ބޯޅަ ދަނޑުގައި ބޭއްވުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ މިދަރުސްއަށް ވީހާވެސް ގިނަ ބޭފުޅުން ވަޑައިގެންދެއްވުމަކީ ވިލިމާލެ ޒުވާނުންގެ ވަރަށްބޮޑު އެދުމެކެވެ.

އިތުރު މަޢުލޫމާތު : މުޙައްމަދު ނަސްރު 7778167

ސުވަރުގެއާއި އެތާގެ އަހުލުވެރިންގެ ނިޢުމަތްތައް

2010-02-04T20:37:00.000-08:00

ސުވަރުގެއާއި އެތާގެ އަހުލުވެރިންގެ ނިޢުމަތްތައް

އަލްއަޚް މުޙައްމަދު ޝާފިޢު

ސުވަރުގޭގެ އަހުލުވެރިން ސާދަވިލޭރޭގެ ހަނދުފަދައެވެ. އެމީހުންގެ ކާނާއަކީ އެމީހުން އިޚްތިޔާރުކުރަން ލިބޭ މޭވާތެކެވެ. ސުވަރުގޭގެ އަހުލުވެރިންގެ ކެއުންކަމުގައިވާ މޭވާތައްވަނީ އެމީހުންގެ އަތްފޯރާ ހިސާބަށް ކައިރިވެގެންނެވެ. އަދި މަތީން އުދުހިފައިދާ ދޫނި އެމީހުން ހިތަށް އެރުމާއެކު ފިހެވިގެން (ކާންތައްޔާރުވެގެން) އެމީހުންގެ ކުރިމަތީގައިވާ ތަބައްތަކަށް ވެއްޓޭނެއެވެ. އެމަސް ކައިފިނަމަ ހަފަން ނުޖެހޭނެއެވެ. ވަރަށް މީރުވާނެއެވެ. އިސާހިތަކު އަނގަތެރެއަށް ވިރިގެން ހިނގައިދާނެއެވެ. ސުވަރުގޭގެ އަހުލުވެރިންގެ ބުއިމަކީ ކާފޫރު ރަލާއި ޒަންޖަބީލް ރަލެވެ.

ސުވަރުގެ ނުވަތަ ޖަންނަތުގެ މާނައަކީ ބަގީޗާއެވެ. ސުވަރުގެއަކީ ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއަށް ކިޔަމަންގަތް އަޅުންނަށްޓަކައި އެއިލާހު ތައްޔާރުކުރައްވާފައިވާ ދާއިމީ ގޯއްޗެކެވެ. ދުވަހަކުވެސް އިންސާނެއްގެ ލޮލުން ނުދެކޭ، ކަންފަތަށް ނީވޭ، އަދި ހިތަށްވެސް ނުގެނެވޭ ކަންތައްތަކެއް އެތަނުގައިވެއެވެ. ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ.
فَلا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَا أُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ جَزَاءً بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ (سورة السجدة 17)
"ފަހެ އެއުރެންނަށްޓަކައި ފޮރުއްވާފައިވާ ލޮލުގެ ފިނިކަން (އެބަހީ ލޮލަށް ފިނިކަން ދެނިވި ސުވަރުގޭގެ ނިޢުމަތްތައް) އެއްވެސް ނަފްސަކަށް ނޭނގޭނެތެވެ. (އެއީ) އެއުރެން ކޮށްއުޅުނު ޢަމަލުތަކުގެ ޖަޒާއެއް ކަމުގައެވެ."
އެތަނުގެ ބިނާތަކުގެ ގައުތައް ހުންނާނީ އެއްގައު ރަނުން އަނެއް ގައު ރިހިންނެވެ. އަދި ދެގަލުގެ ދޭތެރެ ބައްދާފައި ހުންނާނީ އަލްއަޛްފަރު (މިސްކުލް އަޛްފަރު) އިންނެވެ. އަދި އެތަނުގެ ބިމުގައިވަނީ ލުއުލުއު (އިތާ މުތް) އަދި ޔާޤޫތެވެ. އެތަނުގެ ވެއްޔަކީ ޒަޢްފަރާންއެވެ.
ސުވަރުގޭގައި ސަތޭކަ ދަރަޖަވެއެވެ. ކޮންމެ ދެ ދަރަޖައެއްގެ ދޭތެރެ އުޑާއި ބިމާ ދެމެދުހާވެއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެންމެ މަތީ ދަރަޖައަށް ކިޔަނީ ފިރުދައުސްއެވެ. އަދި އެތަނުގައި އޮހޮރިއަރާ ފެންއާރުތައް ވެއެވެ. ރަހަ ތަޣައްޔަރުވެމެއް ނެތް ފެނުގެ ކޯރުތަކެވެ. އަދި އޭގެ ރަހައަށް ބަދަލު ނާންނަ ކިރުގެ ކޯރުތައް ވެއެވެ. އަދި ބޯމީހުންނަށް މީރު މަސްތުވުމެއްނެތް ރަލުގެ ކޯރުތައްވެސް ވެއެވެ. އަދި މާމުއިގެ ކޯރުތައްވެސް ވެއެވެ.
ސުވަރުގޭގެ އަހުލުވެރިން ސާދަވިލޭރޭގެ ހަނދުފަދައެވެ. އެމީހުންގެ ކާނާއަކީ އެމީހުން އިޚްތިޔާރުކުރަން ލިބޭ މޭވާތެކެވެ. ސުވަރުގޭގެ އަހުލުވެރިންގެ ކެއުންކަމުގައިވާ މޭވާތައްވަނީ އެމީހުންގެ އަތްފޯރާ ހިސާބަށް ކައިރިވެގެންނެވެ. އަދި މަތީން އުދުހިފައިދާ ދޫނި އެމީހުން ހިތަށް އެރުމާއެކު ފިހެވިގެން (ކާންތައްޔާރުވެގެން) އެމީހުންގެ ކުރިމަތީގައިވާ ތަބައްތަކަށް ވެއްޓޭނެއެވެ. އެމަސް ކައިފިނަމަ ހަފަން ނުޖެހޭނެއެވެ. ވަރަށް މީރުވާނެއެވެ. އިސާހިތަކު އަނގަތެރެއަށް ވިރިގެން ހިނގައިދާނެއެވެ. ސުވަރުގޭގެ އަހުލުވެރިންގެ ބުއިމަކީ ކާފޫރު ރަލާއި ޒަންޖަބީލް ރަލެވެ. އެމީހުންގެ އަނގާގައި ކުޅެއް ނުހުންނާނެއެވެ. އަދި ސޮންޖެއްވެސް ނުހުންނާނެއެވެ. އަދި އަރިދަފުސްވެސް ނުހުންނާނެއެވެ. އެމީހުން ބޮޑުކަމުދާން ނުޖެހޭނެއެވެ. އަދި ކުޑަކަމުދާން ނުޖެހޭނެއެވެ. އެމީހުންގެ ގައިން ބޭރުވަނީ ފެނެކެވެ. އަހަރެމެން މިދުނިޔޭގައި ދާހިތްލާފަދައެވެ. އަދި އެމީހުން ވާލެއްވުމާއެކު އެމީހުންގެ ޙާޖަތްފުދެއެވެ. އެމީހުންގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުވާ ފެނުގެ ވަހަކީ މިސްކެވެ.
އެތަނުގެ ތެލިތަށިވަނީ އެތެރެފެންނަ ރަނުންނާއި ރިހިންނެވެ. އެތަނުގެ އަންނައުނަކީ ފަށުވިއެވެ. އެތަނުގެ ގަހަނާއަކީ ރަނާއި މުތެވެ. އެތަނުގެ ތަޅަމަކީ ނުވަތަ ކާރޕެޓަކީ އިސްތަބްރަޤް (ތުނިފަށުވި) އެވެ. ކޮންމެ މީހަކަށް އެމީހެއްގެ ދެ އަނބީންކަމުގައި، ދުނިޔޭގައި ލިބިފައިވާ އަނބީންގެ އިތުރަށް ދެ ޙޫރުލްޢީނުން ވެއެވެ. ޝަހީދުންނަށް 70 ޙޫރުލް ޢީނުންވެއެވެ.
ސުވަރުގެ ވަންނަ ހުށީ ކޮންމެ 1000 މީހެއްގެ ތެރެއިން އެކަކެވެ. އަނެއް 999 މީހުންވާހުށީ ނަރަކާގައެވެ. ސުވަރުގޭގައި ފިރިހެނުންނަށް ރަނާއި ރިއްސާއި ފަށުވިވެސް ހުއްދައެވެ. އެމީހުން އެތަކެތީން ޒީނަތްތެރިވާނެތެވެ. ސުވަރުގޭގައި މީހަކާ ނީންނަ އެއްވެސް މީހަކު (އަންހެނަކުވިޔަސް އަދި ފިރިހެނަކުވިޔަސް ނުވެއެވެ). އެމީހުންގެ އަނބިންނަކީ ރީތިކަމުގެ ދެވަނައެއް ނުވާ ޙޫރުލްޢީނުންނެވެ. އެމީހުންގެ ލޮލުގެ ކޮއި ކަޅުކަން ގަދަވެފައި ލޮލުގެ ހުދުބައި ހުދުކަން ގަދަވާނެއެވެ. އަދި އެމީހުންގެ އިސްތަށިގަނޑު ރޭގަނޑުފަދައެވެ. އެމީހުން އެއްވެސް ފިރިހެނަކަށް ނުބަލާނެއެވެ. އެމީހުން މިހާރުވެސް ތިބޭނީ އެމީހުންނަށްޓަކައި ވާ މީހުންގެ އިންތިޒާރުގައެވެ. އެއީ ބިކުރުވެރިންނެވެ. އެއްފަހަރު ގުޅުން ހިންގުމަށްފަހު އަނެއްފަހަރު ގުޅުން ހިންގަންވާއިރަށް އެމީހުންނަށް ބިކުރުވެރިކަން ރުޖޫޢާވާނެއެވެ. އެމީހުންނަކީ ސާފުޠާހިރު ބަޔެކެވެ. އެމީހުން ބަލިނުވާނެއެވެ. ޙައިޟެއް ނުވާނެއެވެ. ބޮޑުކަމު ނުދާނެއެވެ. ކުޑަކަމު ނުދާނެއެވެ. ނިފާސްވެރި ނުވާނެއެވެ. އެމީހުންނަށްޓަކައި ވާ ފިރިހެނާނޫން އެހެން އެއްވެސް މީހަކާ ދިމާއަށް ނުވެސް ބަލާނެއެވެ. މޫނު އަލިވާނެއެވެ. މޫނު ހުދުކަން ގަދަވެފައި ލޮލުގެ ކަޅުކަން ގަދަވާނެއެވެ. ވަރަށް ރީތިވާނެއެވެ.
ސުވަރުގޭގެ އަހުލުވެރިންގެ ޢުމުރަކީ 33 އަހަރެވެ. ތިބާ ސުވަރުގެއަށް ވަންނައިރު ތިބާގެ ޢުމުރަކީ 33 އަހަރެވެ. ސުވަރުގޭގައި ތިބޭ ޙޫރުލް ޢީނުންގެ ޢުމުރަކީވެސް އެއީ އެވެ. އެކަމަކު އެމީހުން ހީވާނީ ޒުވާން ކަމުންގޮސް ޅަ ކުދިންކޮޅެއް ހެންނެވެ. ސާދަ ފަނަރަ އަހަރުގެ ކުދީން ފަދައިންނެވެ.
ސުވަރުގޭގެ އަހުލުވެރީންނަށް ލިބޭނެ އެންމެ ބޮޑު ނިޢުމަތަކީ ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ފެނުމުގެ ނިޢުމަތެވެ. އެ ނިޢުމަތް ލިބޭ ހިނދު އެ ނިޢުމަތުގެ މަތިވެރިކަމުގެ ސަބަބުން ސުވަރުގޭގައި އޭނާއަށް ލިބިފައިވާ އެހެން ހުރިހާ ނިޢުމަތްތަކުގެ މަތީން ހަނދާން ނެތިގެން ދާނެއެވެ.
ނަރަކައިގެ އަހުލުވެރިން ނަރަކައަށް ވެއްދުމަށްޓަކައި ނަރަކަ ގެނެވޭ ހިނދު ނަރަކައިގެ ދޮރުތައް ވަނީ ބަންދުކުރެވިގެންނެވެ. އެހެންނަމަވެސް ސުވަރުގޭގެ ދޮރުތައް ވަނީ ހުޅުވިގެންނެވެ. މީގެން ދޭހަވަނީ ސުވަރުގޭގެ އަހުލުވެރިންނަށްޓަކައި ވާ މެހެމާންދާރީގެ އަވަސްކަމެވެ.
ލޮބުވެތި އަޚުންނާއި އުޚްތުންނޭވެ! މި ފުރިހަމަ ނިޢުމަތްތައް ލިބޭހުށީ ﷲ އަށް ބިރުވެތިވެ، ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް އަށް ތަބާވެ، މައިންބަފައިންނަށް އިޙްސާންތެރިވެ، ފަރުޟު ފަސްނަމާދު އޭގެ ވަޤުތުގައި ޤާއިމުކޮށް، ޒަކާތްދީ، ރޯދަހިފައި، ޞާލިޙް ޢަމަލުކޮށް، ﷲ ގެ މަގުގައި ހޭދަކޮށް، ފާފަތަކާއި މުންކަރާތްތަކުން ރައްކާތެރިވާ މީހުންނަށެވެ.
ސުވަރުގެއަށް ޝައުޤުވެރިވާށެވެ. އަހަރެމެންގެ ޙަޤީޤީ މަންޒިލަކީ އެއީއެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެމެންގެ ޙަޤީޤީ މަންޒިލަށް ދިޔުމަށްޓަކައި މި ހިނގެނީ ވަރަށް މަޑުންނެވެ. މިވަރަށް ހިނގައިގެން ދުވަހަކުވެސް އަހަރެމެންގެ ޙަޤީޤީ މަންޒިލާ ހަމައަށް ވާޞިލްވެވިދާނެ ހެއްޔެވެ؟ މިދުނިޔޭގެ ޙަޔާތަކީ ކުރު ޙަޔާތެކެވެ. އެހެންކަމުން ސުވަރުގެއަށް އެދޭށެވެ. ތިބާގެ ޢަމަލުތައް ސުވަރުގެއަށް އެދޭ މީހެއްގެ ޢަމަލުތަކަކަށް ބަދަލުކޮށްލާށެވެ. ނިޔަތް ޚާލިޞްކުރާށެވެ. ދާއިމީ ގޮވައްޗަކީ އަދި ޙަޤީޤީ ހިތްހަމަޖެހުމުގެ މަރުކަޒަކީ ސުވަރުގެނޫން ދެވަނަ ތަނެއް ނޫނެވެ.